Amid Əliyev: “Mirzoyan “Marqara”ya sadəcə XİN əməkdaşlarını və ya hökumət nümayəndələrini deyil, Ermənistanın müxtəlif ölkələrdəki səfirlərini aparmaqla...”
İllik seminar çərçivəsində Ararat Mirzoyanın rəhbərliyi ilə Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbərliyi və xaricdəki diplomatik xidmət qurumlarının nümayəndələri Ermənistan-Türkiyə sərhədindəki Marqara sərhəd keçid məntəqəsində olublar.
Bu barədə Ermənistan mətbuatı məlumat yayıb.
Məlumata görə, səfər zamanı Ermənistan Dövlət Gəlirləri Komitəsinin sədri Eduard Akopyan nəzarət-buraxılış məntəqəsinin təmiri və yenidən təchiz edilməsi ilə bağlı görülən işləri təqdim edib, onun istismara hazır olduğunu vurğulayıb.
Mirzoyan diplomatları hələ istifadəyə verilməmiş “Marqara” keçid məntəqəsinə niyə aparıb?
Politoloq Amid Əliyev baki-xeber.com-a şərhində bildirdi ki, Ermənistan xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın ölkənin diplomatik nümayəndəliklərinin rəhbərlərini “Marqara” sərhəd-keçid məntəqəsinə aparması sırf protokol xarakterli tədbir və ya səfər təsiri kimi qiymətləndirilə bilməz. “Eyni zamanda da bu addıma yalnız texniki baxış kimi yanaşmaq doğru olmazdı. Çünki söhbət Ermənistan-Türkiyə sərhədinin üzərində yerləşən və uzun illərdir bağlı qalan “Marqara” keçid məntəqəsindən gedir. Ermənistan tərəfi məntəqənin təmir və yenidən təchiz olunduğunu, artıq fəaliyyətə tam hazır olduğunu və artıq proseslərin real müstəvidə və zaman çərçivəsində həll olunmağa yaxın olduğunu nümayiş etdirir.
Reallıqda isə Mirzoyanın diplomat korpusunu məhz buraya aparması Ermənistanın xarici siyasətində simvolik və kommunikativ xarakter daşıyan siyasi bir mesajdır. Rəsmi İrəvan bununla həm Ankara, həm də beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında özünü “sərhədin açılmasına hazır tərəf” kimi təqdim etməyə çalışır. Başqa sözlə, Ermənistanın mesajı kifayət qədər aydındır: “Biz öz tərəfimizdə hazırlığı başa çatdırmışıq, “Marqara” hazırdır, indi siyasi qərarın verilməsi qarşı tərəfdən asılıdır.” Bu yanaşma Ermənistanın son dövrlərdə irəli sürdüyü “top artıq bizim meydanda deyil” mövqeyi ilə də üst-üstə düşür.
Burada xarici diplomatların bu prosesə cəlb olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mirzoyan “Marqara”ya sadəcə XİN əməkdaşlarını və ya hökumət nümayəndələrini deyil, Ermənistanın müxtəlif ölkələrdəki səfirlərini aparmaqla bu mesajın beynəlxalq diplomatik kanallar vasitəsilə yayılmasını təmin edir. Yəni səfirlər üçün “Marqara” sadəcə sərhəd məntəqəsi deyil, Ermənistanın regional siyasətinin “göstərilən sübutuna” çevrilir. İrəvan istəyir ki, onun diplomatları fəaliyyət göstərdikləri paytaxtlarda Ermənistanın Türkiyə ilə normallaşmaya hazır olduğunu, sərhəd infrastrukturunun hazır vəziyyətə gətirildiyini və prosesin siyasi mərhələyə keçməli olduğunu daha rahat şəkildə izah edə bilsinlər. Daha aydın desək, Ermənistan Türkiyə ilə münasibətlərin inkişafında, xüsusilə sərhədlərin açılmasında iqtisadi dividentlərə yönəlmiş istiqamət tutmasını açıq şəkildə sətraltı və açıq şəkildə bəyan edir”.
A.Əliyevin fikrincə, amma, məsələni yalnız Ermənistan-Türkiyə münasibətləri çərçivəsində qiymətləndirmək hazırki məqamda düzgün olmaz. O, hesab edir ki, burada Azərbaycan faktoru həlledici olaraq qalır. “Ankara indiyə qədər Ermənistanla münasibətlərin normallaşmasını Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesi ilə əlaqələndirib. Buna görə “Marqara” məsələsi əslində üçtərəfli geosiyasi kontekstə malikdir: İrəvan–Ankara, İrəvan–Bakı və Bakı–Ankara münasibətləri bir-birindən təcrid olunmuş proseslər deyil. Qısası proses Azərbaycanın milli maraqları və təhlükəsizliyi prizmaaından mütləq qaydada keçməlidir.
Ermənistan isə son dövrdə bu prosesləri mümkün qədər paralel aparmağa və Türkiyə istiqamətində ayrıca diplomatik dinamika formalaşdırmağa çalışır. Bunun arxasında ciddi geosiyasi və iqtisadi hesablamalar var. Türkiyə ilə sərhədin açılması Ermənistanın regional təcridini azaltmaqla yanaşı, yeni ticarət və nəqliyyat imkanları yarada, Ermənistanın Qərb və regional bazarlara çıxışını genişləndirə və İrəvanın xarici siyasətdə manevr imkanlarını artıra bilər. Gümrü–Qars dəmir yolunun bərpası istiqamətində Ermənistan və Türkiyənin birgə texniki işçi qrupunun yaradılması da bu prosesin artıq yalnız siyasi bəyanatlar səviyyəsində qalmadığını göstərir.
Ancaq burada mühüm bir ziddiyyət hələ də var:
“Marqara” texniki baxımdan hazır ola bilər, amma sərhədin açılması texniki deyil, siyasi qərardır. Məntəqənin yenilənməsi siyasi razılaşmanın yerini tutmur. Elə buna görə də Mirzoyanın diplomatları “Marqara”ya aparması müəyyən mənada sərhədin açılması üçün deyil, sərhədin niyə hələ açılmadığı barədə Ermənistanın öz siyasi narrativini formalaşdırması üçün atılmış addım kimi də qiymətləndirilə bilər. Ermənistan özünü hazır və təşəbbüskar tərəf, Türkiyəni isə növbəti siyasi addımı atmalı olan tərəf kimi göstərir. Məsələnin artıq Türkiyənin siyasi qərarından asılı olması açıq şəkildə təzahür edilir.
Beləliklə, “Marqara” bu mənada sadəcə sərhəd-keçid məntəqəsi kimi deyil, Ermənistanın Türkiyəyə və bütövlükdə regiona açılmaq strategiyasının siyasi-iqtisadi vitrinidir. Ermənistan diplomatlarının ora aparılması isə həmin vitrinin beynəlxalq auditoriyaya nümayiş etdirilməsidir”-deyə A.Əliyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
