Xəyalə Rəis: "Belə bir keçmişin olduğu şəraitdə bu gün aparılan hər hansı yoxlama istər-istəməz əlavə suallar doğurur"
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında (AKİ) Baş prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən rəsmi yoxlamalar aparılır. Qurum daxilində baş verən hadisələr və səsləndirilən "qisas" iddialarının pərdəarxası əsasən aşağıdakı faktlara söykənir.
Mətbuatda gedən məlumatlara görə, İttifaqda əvvəlcə Hesablama Palatası yoxlamalar aparıb, hazırda isə prosesi Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi davam etdirir. Yoxlamalar zamanı çoxlu sayda maliyyə və qanun pozuntularının aşkarlandığı bildirilir. Mətbuta görə, burada dövlət vəsaitinin talanması iddiası əsas yer tutur. Belə ki, 2024–2025-ci illərdə dövlət büdcəsindən müxtəlif kino festivallarına və layihələrə ayrılan vəsaitlərin, həmçinin xarici QHT-lərlə tərəfdaşlıq pullarının şəffaf xərclənməməsi, nağdlaşdırılaraq mənimsənilməsi iddiaları araşdırılır. Araşdırmalar yalnız son dövrü deyil, mərhum xalq artisti Rasim Balayevin rəhbərliyindən əvvəlki (Rüstəm İbrahimbəyovun rəhbərlik etdiyi) dövrləri də əhatə edir.
Kino ictimaiyyəti və mətbuatda gedən müzakirələrə görə, bu qalmaqal sadəcə maliyyə yoxlaması deyil, həm də ittifaq daxili qruplaşmaların nüfuz savaşıdır.
Yazılanlara görə, Rasim Balayevin vəfatından sonra ittifaqın icraçı katibi Əli İsa Cabbarovun nizamnamədən kənar şəkildə özünü sədr elan etməyə çalışması, digər qrup tərəfindən "səlahiyyətlərin qanunsuz mənimsənilməsi" kimi qiymətləndirilib.
Ədliyyə Nazirliyi də həmin toplantının qanunsuz olduğunu təsdiqləyib.
İttifaq daxilində Rüstəm İbrahimbəyov dövründən kök salmış köhnə kadrların vəzifədən uzaqlaşdırılması və mənimsəmə ittihamları ilə üz-üzə qalması bəzi tərəflər tərəfindən "köhnə komandadan qisas almaq" aksiyası kimi yozulur.
Avqustun 28-də keçirilən İdarə Heyətinin iclasında Əli İsa Cabbarovun istefa ərizəsi qəbul edilib və o, ittifaq üzvlüyündən kənarlaşdırılıb. Sədr səlahiyyətləri müvəqqəti olaraq Xalq artisti Şəfiqə Məmmədovaya həvalə edilib və o, sentyabrın 11-nə təyin olunan rəsmi konfransda yeganə sədr namizədi kimi təsdiqlənib.
Hüquqi müstəvidə bu proses korrupsiyaya qarşı rəsmi mübarizə tədbiri kimi aparılsa da, ittifaqın pərdəarxasında ciddi kadr təmizlənməsi və qruplararası kəskin hesablaşma prosesinin getdiyi aydın görünür.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, Kinomatoqrafçılar İttifaqında korrupsiya yoxlamasının aparılması zəriri olub, lakin burada bir məqam da var. Variantlardan birinə görə, burada həqiqi korrupsiyadan çox orada keçmiş rəhbərliklərdən qisas almaq niyyəti də diqqəti çəkir. Ekspertlərə görə, keçmişdə Şəfiqə Məmmədova ilə Rasim Balayev arasında problemlər olub. Belədə yoxlamaların qisas motivli olduğu da istisna olunmur. Həm də deyilir ki bu yoxlamada ittifaqda yuxarıya "baş əyməyənlərin" təmizlənməsi niyyəti də var. Yəni belə iddialar dolaşır.
Onu da deyək ki, əslində kinoda, Kinematoqrafçılar İttifaqında korrupsiya ilə bağlı həmişə söhbətlər olub.
Sənətşünas, teatrşünas, mədəniyyət araşdırmaçısı və "Xpress.az" saytının təsisçisi və baş redaktoru Xəyalə Rəis baki-xeber.com-a bildirdi ki, Kinematoqrafçılar İttifaqında aparıldığı deyilən yoxlamalar ətrafında müxtəlif fikirlər səslənir. "Təbii ki, əgər maliyyə və idarəetmə ilə bağlı ciddi şübhələr varsa, bunlar araşdırılmalıdır. Heç bir qurum, heç bir rəhbər və heç bir vəzifəli şəxs yoxlamadan kənarda qalmamalıdır.
Amma burada başqa, ən azı bunun qədər vacib bir sual da var: yoxlamanın özü nə dərəcədə obyektiv və qərəzsizdir?
Bu sualı vermək üçün müəyyən əsasların olduğu da danılmazdır. 2023-cü ildə iki kino ittifaqının birləşdirilməsi prosesində Rasim Balayevlə Şəfiqə Məmmədovanın sədrliyə namizədliyi ətrafında rəqabət yaşanmış, sonda Rasim Balayev sədr seçilmişdi. İndi isə vəziyyət dəyişib və İttifaqa Şəfiqə Məmmədova rəhbərlik edir.
Belə bir keçmişin olduğu şəraitdə bu gün aparılan hər hansı yoxlama istər-istəməz əlavə suallar doğurur: Burada söhbət yalnız mümkün maliyyə pozuntularının araşdırılmasından gedir, yoxsa keçmişdən qalan şəxsi və institusional hesablaşmaların da təsiri var?"
X.Rəis bildirdi ki, əgər korrupsiya araşdırılırsa, bunu şayiələrlə yox, sənədlərlə, rəqəmlərlə, konkret faktlarla və hüquqi nəticələrlə göstərmək lazımdır. "Kim nə edib? Nə vaxt edib? Hansı vəsaitdən söhbət gedir? Hansı sənəd pozuntunu təsdiqləyir? Cavablar bunlar olmalıdır.
Yoxsa "orada korrupsiya var" deyib, ardınca heç bir konkret fakt ortaya qoymamaq həm araşdırmanın nüfuzuna, həm də insanların reputasiyasına zərər vurur.
Daha ciddi məsələ isə başqa bir ehtimaldır.
Əgər korrupsiya ilə mübarizə adı altında rəhbərliyə tənqidi münasibət göstərən, müstəqil düşünən və yuxarıdan gələn göstərişlərə kor-koranə tabe olmayan insanlar sıradan çıxarılırsa, onda artıq söhbət korrupsiyadan yox, hakimiyyət və təsir uğrunda mübarizədən gedə bilər.
Bu ehtimal varsa, ona da göz yummamaq lazımdır.
Çünki korrupsiyaya qarşı mübarizənin ən pis nəticəsi korrupsionerin cəzalandırılmaması deyil. Ən pis nəticə odur ki, korrupsiyaya qarşı mübarizə şüarı özü kimlərinsə şəxsi və ya qrup maraqlarının alətinə çevrilsin.
Bir rəhbər gedir, başqası gəlir, amma sistem dəyişmir. Sadəcə kimə tabe olmağın adı dəyişir.
Kino İttifaqına isə belə bir sistem yox, müstəqil və sağlam yaradıcı mühit lazımdır. Burada insanın vəzifəsi onun nə qədər itaətkar olması ilə yox, peşəkarlığı, yaradıcılığı və mövqeyi ilə ölçülməlidir.
Kiminsə tənqid etməsi onu düşmənə çevirməməlidir. Kiminsə sual verməsi onu "problemli adam" elan etmək üçün səbəb olmamalıdır. Azad düşünən sənət adamından qorxan qurum yaradıcı qurum ola bilməz"-deyə X.Rəis bildirdi.
Leyla QARAXANLI
