İranla ABŞ arasında qarşıdurmanın coğrafiyasının genişlənməsi təhlükəsi yenidən gündəmə gəlib. Tehran xəbərdarlıq edir ki, ABŞ İrana qarşı hərbi əməliyyatları davam etdirərsə, bu dəfə təkcə Yaxın Şərqdəki deyil, Almaniya və İtaliyadakı Amerika hərbi bazaları da hədəfə alına bilər. Belə bir ssenarinin reallaşması münaqişəni regional çərçivədən çıxararaq Avropanın da birbaşa qarşıdurmaya cəlb olunması riskini yarada bilər.
İranın Almaniya və İtaliyadakı ABŞ hərbi bazalarına zərbə endirməsi hansı hərbi-siyasi nəticələrə səbəb ola bilər? Bu addım NATO-nun münaqişəyə qoşulmasına, Avropa ölkələrinin İrana qarşı mövqeyinin sərtləşməsinə və ABŞ-İran qarşıdurmasının daha geniş beynəlxalq müharibəyə çevrilməsinə gətirib çıxara bilərmi? Tehran belə bir addımın mümkün nəticələrini nəzərə alırmı?
Məhəmməd Əsədullazadə: "Rusiya İranı Avropadakı ABŞ hərbi bazalarına zərbə endirməyə təşviq edə bilər"
Politoloq Məhəmməd Əsədullazadə "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma yenidən başlayarsa, Vaşinqtonun İrana qarşı əməliyyatlarda İtaliyada və digər Avropa ölkələrində yerləşən hərbi bazalardan istifadə etməsi mümkündür. Belə bir vəziyyətdə İran həmin bazaları potensial hədəf kimi nəzərdən keçirə bilər. Xüsusilə Almaniyanın bu prosesdəki mövqeyi diqqət çəkir. Berlin dəfələrlə İranın nüvə silahı əldə etməyə çalışması ilə bağlı narahatlığını ifadə edib.
Politoloqun sözlərinə görə, bu ssenarinin reallaşması ehtimalını da nəzərə almaq lazımdır. Çünki hazırda İranda SEPAH-ın təmsil etdiyi sərt xətt tərəfdarlarının mövqeyi kifayət qədər güclüdür. Artıq İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi, SEPAH generalı Rusiyaya səfər edərək Prezident Vladimir Putinlə görüşüb. Bundan əvvəl də iki ölkə arasında telefon danışıqları aparılıb.
Məhəmməd Əsədullazadə hesab edir ki, bu kontekstdə Rusiyanın İranı Avropadakı ABŞ hərbi bazalarına zərbələr endirməyə təşviq etməsi ehtimalını da istisna etmək olmaz. Belə bir addım münaqişənin regional çərçivədən çıxaraq daha geniş beynəlxalq qarşıdurmaya çevrilməsi riskini artırar. Nəticədə NATO ölkələrinin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara cəlb olunması və Qərb koalisiyasının formalaşdırılması məsələsi gündəmə gələ bilər.
Politoloq qeyd edib ki, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun da İranla qarşıdurmada ABŞ və Qərb müttəfiqlərinin daha geniş iştirakında maraqlı olduğu barədə siyasi qiymətləndirmələr mövcuddur. Bununla belə, NATO-nun bütövlükdə bu münaqişəyə qoşulması avtomatik baş verə biləcək proses deyil. Bunun üçün alyans daxilində ayrıca siyasi qərarların qəbul edilməsi tələb olunur.
Onun fikrincə, belə bir müharibə İran hakimiyyətinin gələcəyi baxımından ciddi nəticələr doğura bilər. Lakin mümkün qarşıdurmanın fəsadları təkcə İranla məhdudlaşmayacaq. Region dövlətləri və Avropa ölkələri də ağır siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik problemləri ilə üzləşə bilərlər. İranın belə bir şəraitdə hansı addımları atacağı isə hərbi əməliyyatların gedişindən və Tehran rəhbərliyinin verəcəyi siyasi qərarlardan asılı olacaq.
Akif NƏSİRLİ
