"The Defense Post" qəzetinin məlumatına görə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri bütün resurslarını İranla qarşıdurmaya sərf edir. Xüsusilə, maliyyə çatışmazlığı fonunda dəniz komandanlığı dənizçilərin əmək haqqı və digər ehtiyaclarından gələn vəsaitləri bölgədəki qüvvələri saxlamaq üçün yönləndirir.
Hərbi Dəniz Qüvvələri şayiələri ilk gündən təkzib etsə də, Hərbi Dəniz Əməliyyatları Rəisi Admiral Deril Kodl Konqresə xəbərdarlıq edib ki, əlavə maliyyələşdirmə olmadan Hərbi Dəniz Qüvvələri müharibə səylərini dəstəkləmək üçün təlimləri və müntəzəm missiyaları azaltmağa məcbur ola bilər. Heç kim büdcə boşluğunun İranla münaqişədən qaynaqlandığını inkar etmir. "The Defense Post" yazır: “Fevral ayında Tehrana qarşı əməliyyatların başlamasından bəri Hərbi Dəniz Qüvvələri Hörmüz boğazında zərbələr endirib və genişmiqyaslı dəniz blokadasını davam etdirib ki, bu da donanmanın döyüş hazırlığını qorumaq üçün şəxsi heyət, silahlar və digər tədbirlər üçün xərclərin artmasına səbəb olub”. Ekspertlər və keçmiş dəniz rəsmiləri Britaniyanın “The Guardian” qəzetinə bildiriblər ki, maliyyələşdirmə sıfıra enib və aydın çıxış strategiyası olmayan müharibənin maliyyələşdirilməsinin nazirliyin əsas probleminə çevrildiyi barədə xəbərdarlıq ediblər. İyul ayında müdafiə naziri Pit Heqset qanunvericilərə bildirib ki, İslam Respublikası ilə müharibə artıq 35,7 milyard dollara başa gəlib, baxmayaraq ki, bu rəqəmin bütün əlaqəli xərcləri ödəyib-ödəmədiyi hələ də məlum deyil. Elə həmin ay Tramp administrasiyası İranla müharibə ilə bağlı xərcləri ödəmək üçün, 67,1 milyard dollar da daxil olmaqla, təxminən 88 milyard dollar əlavə maliyyələşdirmə tələb edib.
İranda da durum yaxşı deyil. Yanacaqdoldurma məntəqələrində uzun növbələr, sürətlə artan inflyasiya və zəruri malların çatışmazlığı misli görünməmiş iqtisadi böhran fonunda iranlılar üçün gündəlik reallığın bir hissəsinə çevrilib. Bu arada, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu və Bəsic küçə yoxlamalarını gücləndirib. Artan ümidsizlik fonunda bəzi iranlılar mövcud rejimə qarşı çıxmaq niyyətlərini və xarici yardıma ehtiyac duyduqlarını bəyan edərək dəstək üçün Qərbə üz tuturlar. Bir İran sakini bildirib: "Biz sadəcə yaşamırıq; biz yaşamaq üçün mübarizə aparırıq. Dəstək alsaq, yenidən küçələrə çıxacağıq". İran yanacaqdoldurma məntəqələrində böyük növbələr dərinləşən iqtisadi böhranın əsas əlamətlərindən birinə çevrilib. Uzun gözləmələr və bəzi məntəqələrin bağlanması yanacaq çatışmazlığı ilə bağlı qorxuları artırır. Bu fonda milyonlarla sakin yaşayış şəraitinin kəskin şəkildə pisləşməsi, repressiya qorxusu və etirazlara səbəb ola biləcək yeni bir sosial gərginlik dövrü ilə üzləşir. Ekspertlər hesab edir ki, İslam Respublikasının mövcud olduğu 47 il ərzində ölkə heç vaxt bu qədər ağır şəraitlə üzləşməyib. İqtisadi böhran əhali üçün təkcə yaşayış səviyyəsi problemi deyil, həm də yanacaq, elektrik enerjisi, iş yerləri, pul və su çatışmazlığı, eləcə də yaxşılaşma ümidinin itirilməsi səbəbindən yaşamaq uğrunda mübarizəyə çevrilib. Yanacaq çatışmazlığı artıq şəhər həyatını ciddi şəkildə pozur. Sakinin sözlərinə görə, elektrik kəsintiləri və benzin çatışmazlığı bir çox yanacaqdoldurma məntəqələrini bağlamağa məcbur edib, qalanlarında isə kilometrlərlə uzanan növbələr yaranır və nəqliyyatın hərəkətini iflic edir. Hətta yüksək qiymətlərdə belə, yanacaq demək olar ki, əlçatmaz hala gəlir.
Samirə SƏFƏROVA
