Ukraynanın Fire Point şirkəti Parisdə keçirilən Eurosatory-2026 silah sərgisində yeni zərbə dronları və raket sistemlərini təqdim edib. Şirkətin məlumatına görə, modernləşdirilmiş FP-1 pilotsuz uçuş aparatı əlavə yanacaq çəni və yeni qanad konstruksiyası sayəsində əvvəlki 1650 kilometr əvəzinə 2700 kilometr məsafə qət edə bilir və Rusiyanın Qərbi Sibir bölgələrinə qədər çata bilir.
Sərgidə nümayiş etdirilən yenilənmiş FP-2 dronu 200 kiloqrama qədər döyüş başlığını 370 kilometr məsafəyə daşıya bilir. Daha yüngül döyüş başlığı ilə onun uçuş məsafəsi 700 kilometrə qədər artır. Dron əlavə olaraq idarəolunmayan S-5 raketləri ilə də təchiz oluna bilir.
Fire Point həmçinin 3000 kilometr mənzilli FP-5 Flamingo qanadlı raketini təqdim edib. Şirkət bu raketin artıq müharibədə istifadə olunduğunu və gələcəkdə seriyalı istehsalının planlaşdırıldığını bildirib. Bundan başqa, FP-7 və FP-9 adlı iki ballistik raketin maketləri nümayiş etdirilib. FP-7 200 kilometr, FP-9 isə 855 kilometr məsafəyə qədər hədəfləri vurmaq imkanına malikdir.
Şirkət sərgi çərçivəsində Almaniyanın Hensoldt şirkəti ilə əməkdaşlıq memorandumu da imzalayıb. Sənəd raket sistemlərinin hava hücumundan müdafiə radarları ilə inteqrasiyasını nəzərdə tutur.
Ukrayna dronlarının 2024-2025-ci illərdə Rusiyanın neft bazalarına və neft emalı obyektlərinə endirdiyi zərbələr nəticəsində böyük həcmdə yanacaq itirilib və bir sıra iri yanacaq müqavilələri pozulub. Məhkəmə sənədlərinə əsasən, müştərilər itirilmiş yanacağın dəyərinin ödənilməsini tələb edib, neft bazaları isə hadisələri fors-major halları kimi qiymətləndirib. Həmçinin 2026-cı ildə Ukraynanın Rusiyanın neft sektoruna qarşı hücumları daha da intensivləşib və bunun yanacaq təchizatına ciddi təsir göstərdiyi iddia olunur.
Çox maraqlıdır ki, G7 sammitində Ukrayna vasitəsilə Rusiyaya təzyiqlərin gücləndirilməsi və Kiyevin hərbi təminatının artırılması qərarından sonra bu cür texnikalar nümayiş etdirilir.
Maraqlıdır, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin bu həddə çatması və bunun indiki mərhələdə nümayiş etdirilməsi Rusiyaya hansı mesajları verir? Bu, regionda vəziyyətin dəyişməsinə necə təsir göstərəcək?
Bu nümayişin zamanlaması və məzmunu təsadüfi deyil - burada bir neçə paralel mesaj nəzərdə tutulur.
Birincisi, hərbi-texniki mesaj: Ukrayna artıq cəbhə xəttindən kənarda, Rusiyanın dərinliyində - sənaye, neft emalı və hərbi-sənaye obyektlərinə mütəmadi və genişmiqyaslı zərbə endirmək qabiliyyətinə malik olduğunu sübut edir. FP-1 və FP-2 dronlarının Rusiyaya endirilən zərbələrin təxminən 60%-ini təşkil etdiyi açıqlanıb, bu da artıq nəzəri deyil, gündəlik əməliyyat reallığıdır. Mənzilin Qərbi Sibirə qədər uzanması o deməkdir ki, Rusiyanın "arxa cəbhə" hesab etdiyi, müharibədən uzaq sayılan regionlar da artıq təhlükəsiz deyil - bu, Moskvaya psixoloji və strateji baxımdan ağır siqnaldır, çünki müharibənin "məsafə təhlükəsizliyi" anlayışını aradan qaldırır.
İkincisi, iqtisadi təzyiq mesajı: neft bazalarına və emal müəssisələrinə endirilən zərbələr artıq sadəcə hərbi deyil, Rusiyanın müharibə iqtisadiyyatını - ixrac gəlirlərini, daxili yanacaq təchizatını və müqavilə öhdəliklərini zədələyən alətə çevrilib. G7 sammitinin Rusiyanın neft-qaz sektoruna qarşı sanksiyaların gücləndirilməsi qərarı ilə birgə baxdıqda, bu iki proses - diplomatik-iqtisadi təzyiq və hərbi-texniki təzyiq - sinxron şəkildə Rusiyanın resurs bazasını sıxışdırmağa yönəlib.
Üçüncüsü, siyasi-strateji mesaj həm Rusiyaya, həm də Qərbə ünvanlanıb. Yəni Rusiyaya müharibəni uzatmaq strateji üstünlük vermir, əksinə, Ukraynanın istehsal və mənzil imkanları zamanla artır, deməli sülh danışıqlarını gecikdirmək Moskva üçün getdikcə baha başa gəlir. Qərbə və xüsusən ABŞ-a isə Ukrayna artıq tam xarici yardımdan asılı olmayan, öz istehsal gücünə malik tərəfdaş kimi özünü göstərir. Bu, Trump administrasiyasının yardımı azaltdığı, Avropanın isə əsas dəstəkçi rolunu öz üzərinə götürdüyü bir dövrdə xüsusilə əhəmiyyətlidir. Hensoldt ilə radar inteqrasiyası memorandumu, Diehl Defence-in Flamingo istehsalını Almaniyada qurmaq niyyəti və MBDA-Luch əməkdaşlığı göstərir ki, Ukrayna artıq Avropanın silah təchizat zəncirinin bir hissəsinə çevrilir. Bu, həm Ukraynanın təhlükəsizlik təminatını, həm də Avropanın strateji muxtariyyətini gücləndirən amildir.
Regional təsirlərə gəldikdə, bir neçə inkişaf gözlənilə bilər. Rusiya öz hava müdafiə sistemlərini (xüsusən dərinlikdə yerləşən obyektlər üçün) gücləndirməyə məcbur qalacaq, bu da əlavə resurs tələb edir. Eyni zamanda, Rusiyanın neft emalı infrastrukturuna endirilən zərbələr davam etsə, bu, həm daxili yanacaq qıtlığına, həm də ixrac öhdəliklərinin pozulmasına gətirib çıxara bilər ki, bu da artıq məhkəmə proseslərində özünü göstərir. Bununla yanaşı, kəskinləşmə riski də var. Rusiya təzyiqə cavab olaraq Ukraynanın enerji infrastrukturuna qarşı zərbələri artıra bilər, necə ki, G7 sammiti ərəfəsində edilən geniş hücumlarda görüldü.
Lakin bəzi məhdudiyyətləri də qeyd etmək lazımdır: FP-9 hələ uçuş sınaqları mərhələsindədir, FP-5 Flamingo-nun döyüş effektivliyi qarışıqdır (məlum buraxılışların yalnız bir hissəsi hədəfə çatıb, qalanları ya vurulub, ya da yan keçib), Fire Point şirkəti barəsində korrupsiya araşdırması da davam edir. Yəni nümayiş güclü siyasi-psixoloji effekt yaradsa da, real strateji nəticə bu sistemlərin kütləvi istehsala keçməsi və sabit etibarlılıq nümayiş etdirməsindən asılı olaraq formalaşacaq.
Akif NƏSİRLİ
