Məlum olduğu kimi, iyunun 16-da İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Elm və Texnologiya üzrə onlayn formatda ikinci Zirvə toplantısı keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin videoformatda çıxışı təqdim edilib.
Çıxışında dövlət başçısı bir sıra aktual məsələlərə toxunub. Bunlardan biri də koronavirus pandemiyası ilə bağlı hələ də qlobal miqyasda davam edən “peyvənd millətçiliyi” ilə bağlı olub. Bu xüsusda Prezident İlham Əliyev qeyd edib: “COVID-19 pandemiyası dünya üçün misilsiz çağırışlar yaradıb. Qoşulmama Hərəkatının sədri qismində Azərbaycan Hərəkatın koronavirusla mübarizəyə həsr edilmiş Zirvə toplantısının keçirilməsi təşəbbüsünü irəli sürüb və 2020-ci ilin may ayında həmin tədbiri uğurla təşkil edib. Biz, həmçinin, 2020-ci ilin dekabr ayında BMT Baş Assambleyasının dövlət və hökumət başçıları səviyyəsində Xüsusi Sessiyasının keçirilməsinin təşəbbüskarı olmuşuq. Azərbaycan Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına 10 milyon ABŞ dolları həcmində könüllü maliyyə töhfəsi edib və koronavirusla əlaqədar 30-dan artıq ölkəyə, o cümlədən İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv olan bir sıra dövlətlərə humanitar və maliyyə yardımı göstərib. “Peyvənd millətçiliyi” inkişaf etmiş və inkişafda olan ölkələr arasında peyvəndlərə çıxışla bağlı qeyri-bərabərlik bizi dərindən narahat etməkdə davam edir. Beynəlxalq hesabatlara əsasən, bugünə qədər dünyada mövcud olan peyvənd dozalarının 82 faizi zəngin ölkələr tərəfindən alınıb, peyvəndlərin yalnız 0,3 faizi azgəlirli ölkələrin payına düşüb. Biz bir daha inkişaf etmiş ölkələri və beynəlxalq donor təşkilatlarını inkişaf etməkdə olan, xüsusilə ən az inkişaf etmiş ölkələrə zəruri maliyyə yardımı göstərməyə çağırırıq”.
Bundan əvvəl də Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının əsas qərarverici orqanı olan Ümumdünya Səhiyyə Assambleyasının “Pandemiyaya son qoyaraq növbəti pandemiya təhlükəsinin qarşısının alınması: birlikdə daha sağlam, təhlükəsiz və ədalətli dünyanın qurulması” mövzusuna həsr edilmiş 74-cü sessiyasında Azərbaycan bu məsələni yenidən qaldırıb. Belə ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının baş direktoru Tedros Qebreyesusun dəvəti əsasında sessiyanın bağlanış mərasimində Prezident İlham Əliyevin çıxışı təqdim edilib. Burada dövlət başçısının toxunduğu əsas məsələlərdən biri yenə “vaksin millətçiliyi” ilə bağlı olub. O qeyd edib ki, Azərbaycan bəzi ölkələr tərəfindən ehtiyaclarından bir neçə dəfə artıq peyvənd əldə edilməsini və inkişaf etməkdə olan ölkələri öz əhalisini qorumaq imkanından məhrum etmələrini ictimai şəkildə pisləyir.
Araşdırmalar da təsdiq edir ki, peyvəndlərin bölüşdürülməsində varlı ölkələr tərəfindən yol verilən ədalətsizlik koronavirusa qarşı səmərəli və istənilən nəticəyə gətirib çıxaran formada mübarizə aparılmasına imkan vermir. Nəticədə sözügedən virusun yayılması davam edir. Onun yeni mutasiyalarından isə vaksinlərin böyük həcmdə dozasını əldə etmiş varlı ölkələr də sığortalanmayıb. Elə bu səbəbdən, koronavirusa qarşı mübarizədə ədalət prinsipi gözlənilmədiyi halda bu infeksiyaya qalib gəlmək mümkünsüz hesab edilir. Qeyd edilən reallığı əsas götürən Azərbaycan koronavirusa qarşı qlobal səylərin ilk gündən səfərbər edilməsinə dair çağırışlar edir, əməli addımlar atır. Elə ekspertlər də qeyd edir ki, pandemiyanın yaratdığı uğursuz meyllər arasında ən son və ən aktual olanı peyvənd millətçiliyidir. Araşdırmalar göstərir ki, peyvəndin paylanması nə ədalətli, nə də bərabər olmayıb, hətta inkişaf etmiş ölkələr belə indi də peyvənd paylanması mövzusunda öz aralarında mübahisə edir. Mənəvi və iqtisadi baxımdan “peyvənd millətçiliyi” hər bir dövlətin mənafeyinə qarşı işləyən, yalnız böhranı uzadan, uğursuzluğa məhkum olan bir strategiyadır. Bu mənada, Azərbaycan pandemiyaya qarşı ölkə daxilində ardıcıl mübarizə tədbirləri gördüyü kimi, beynəlxalq miqyasda da bu xüsusda birgə fəaliiyəti vacib hesab edir. Ölkəmizin yanaşması bundan ibarətdir ki, pandemiyaya ölkələr milli səviyyədə deyil, beynəlxalq səviyyədə, birlikdə mübarizə apararaq qalib gələ bilər.
“Vaksin millətçiliyi”nə qlobal səviyyədə xüsusi diqqət yönəltməklə Azərbaycan o məsələni də gündəmə gətirir ki, inkişaf etmiş bəzi ölkələrin peyvəndlərin bölgüsü ilə bağlı addımları bərabərlik, insan haqları, demokratiya kimi prinsiplərlə bir araya sığmır. Qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan hesab edir ki, lokal, yalnız milli səviyyədə həyata keçirilən səylər dünyada pandemiyanın aradan qaldırılması üçün yetərli deyil. Bu səbəbdən problemin uğurlu həlli üçün pandemiyaya qarşı qlobal fəaliyyətin səfərbər edilməsi zəruridir. Hazırda qlobal fəaliyyətin səfərbər edilməsində Azərbaycan səylərini davam etdirir və bu gün, faktiki olaraq, qeyd edilən istiqamətdə lider ölkə statusunu daşıyır. Çünki Azərbaycanın pandemiyanın dəf edilməsi üçün irəli sürdüyü təşəbbüslər və göstərdiyi real fəaliyyət ölkəmizin bu məsələdə qlobal fəaliyyətin səfərbər edilməsi səylərinin önündə getməsi ilə müşayiət olunmaqdadır. Koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizənin qlobal miqyasda həyata keçirilməsinin vacibliyini bəyan edən Azərbaycan zəngin, yaxud yoxsul olmasından asılı olmayaraq, bütün ölkələrdə vaksinasiya prosesinin ədalətli şəkildə həyata keçirilməli olduğunu bildirir.
Ramil QULİYEV
