ABŞ-ın İraqın 23 ildən çox davam edən işğalı rəsmən başa çatıb. 2003-cü ildə İraqa hücum edən ABŞ ordusu ölkədən tam çıxdığını elan edib. 23 ildən çox davam edən müdaxilə zamanı təxminən 1,7 trilyon dollar xərcləndiyi bildirilən açıqlamada, məhdud sayda ABŞ şəxsi heyətinin ölkədə xidmətini davam etdirəcəyi qeyd edilib.
Pentaqonun sözçüsü Şon Parnell ABŞ və koalisiya qüvvələrinin İraqdan çıxarılması prosesinin başa çatdığını açıqlayıb. Parnell qərarın ABŞ və İraq arasında 2024-cü ilin sentyabr ayında imzalanmış birgə bəyanata və ABŞ-ın milli maraqlarına uyğun olaraq verildiyini bildirib.
Parnell, ABŞ-ın İraqı işğalı zamanı bölgədəki terror təhdidinin yox edildiyini iddia edib: "Peşmərgə və Şimali İraqdakı digər təhlükəsizlik qüvvələri də daxil olmaqla İraq Təhlükəsizlik Qüvvələrinin İraqın təhlükəsizliyini təmin etmək və İŞİD-in qalıqlarını yox etmək üçün davam edən səylərə rəhbərlik etməsini gözləyirik".
Parnell Pentaqonun İraqa təlim və kəşfiyyat dəstəyi verməyə davam edəcəyini bildirərək bildirib:: "İraqın suverenliyini və regional sabitliyini sarsıdan İŞİD qalıqları və İranpərəst milislər də daxil olmaqla, hazırda İraqın üzləşdiyi təhlükəsizlik problemlərinin həlli üçün əsas məsuliyyət indi İraq hökumətinin üzərinə düşür".
Digər tərəfdən, ABŞ qüvvələrinin Ərbildən qalan şəxsi heyətini və avadanlıqlarını da geri çəkdiyi bildirilib. "Wall Street Journal" qəzetinin məlumatına görə, 23 ildən çox davam edən müdaxilə zamanı təxminən 1,7 trilyon dollar xərclənib. Bundan başqa, bəzi dəniz piyadalarının diplomatik nümayəndəlikləri qorumaq üçün İraqda qalacağı, ABŞ tərəfindən təchiz edilən F-16 qırıcı təyyarələri və tanklarının saxlanmasından məsul olanların da İraqdakı fəaliyyətlərini davam etdirəcəyi gözlənilir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp məsələ ilə bağlı verdiyi açıqlamada bildirib ki, artıq orada hərbi qüvvələrin olmasına ehtiyac yoxdur.
İraq Baş naziri Əli əl-Zeydi Bağdadda "Suverenlik Günü" və beynəlxalq koalisiyanın missiyasının başa çatması münasibətilə keçirilən rəsmi mərasimdə bəyanat verib. İraq təhlükəsizlik qüvvələrinin illərlə davam edən "fədakarlıqları və qəhrəmancasına" səyləri sayəsində ölkə daxilində təhlükəsizlik və nəzarətin əldə edildiyini qeyd edən Zeydi, ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi beynəlxalq koalisiyanın ölkədə İŞİD-lə mübarizə missiyasının rəsmi olaraq başa çatdığını və 30 sentyabr 2026-cı ilin "yadda qalacaq bir gün" olacağını bildirib.
Zeydi qeyd edib ki, dost ölkələr bu vacib mübarizədə İraqı dəstəkləyir və İraq silahlı qüvvələri də sıralarını yenidən təşkil edib və silah və avadanlıq baxımından özlərini gücləndiriblər. Beynəlxalq koalisiyada iştirak edən ölkələrə və İraq təhlükəsizlik qüvvələri ilə birlikdə çalışan komandirlərə, zabitlərə, təlimçilərə və məsləhətçilərə təşəkkür edən Zeydi, koalisiyanın missiyasının bitməsinin terrorizmə qarşı mübarizənin bitməsi demək olmadığını vurğulayıb.
Zeydi bildirib ki, bu hadisə İraqın təhlükəsizliyi və sabitliyi üçün tam məsuliyyəti öz üzərinə götürəcəyi yeni bir dövrə keçid deməkdir. İraq Baş naziri əlavə edib ki, qanun çərçivəsindən kənarda heç bir silah və dövlət qurumlarından kənarda heç bir güc olmayacaq.
İraq Nazirlər Şurası "Suverenlik Günü"nü qeyd etmək məqsədilə 30 sentyabr çərşənbə günündən 3 oktyabr şənbə gününə qədər bütün dövlət qurumları və ictimai təşkilatlar üçün rəsmi tətil elan edib.
Baş nazir Zeydinin Mətbuat Ofisindən verilən açıqlamada bildirilir ki, bayram beynəlxalq koalisiya qüvvələrindən hərbi bazaların və düşərgələrin təhvil alınmasının başa çatmasını qeyd etmək və koalisiyanın İraqdakı missiyasının bitməsini qeyd etmək üçün rəsmi və ictimai tədbirlərin keçirilməsinə imkan yaratmaq məqsədilə elan edilib.
2003-cü ilin mart ayında Səddam Hüseyn rejimini devirmək üçün İraqa hücum edən ABŞ-ın ölkədə doqquz hərbi bazası var idi. ABŞ 2011-ci ildə İraqdan çıxsa da, bu bazalar vasitəsilə oradakı mövcudluğunu gücləndirdi. 2003-cü il işğalı ilə başlayan ABŞ-ın İraqdakı hərbi mövcudluğu illərdir davam edən dağıntılardan və insan itkilərindən sonra başa çatdı, geridə isə böyük bir insan faciəsi buraxdı.
Trampın Suriyadan qoşunları çıxarmaq qərarından sonra ön plana çıxan Ərbildəki Hərir Hava Bazası da ABŞ qüvvələrinin yerləşdiyi bazalar arasında idi. ABŞ-ın Ərbil Beynəlxalq Hava Limanında da hərbi bazası var idi. 2015-ci ildən bəri Ərbildəki Hərir Hava Bazasına nəzarət edən Vaşinqton administrasiyası uçuş-enmə zolağını genişləndirdi və obyektdən fəal şəkildə istifadə etməyə başladı.
ABŞ 2003-cü ildən 2011-ci ilin dekabr ayına qədər İraqda təxminən 166.000 əsgərlə mövcudluğunu qoruyub saxlayıb və həmin il keçmiş prezident Barak Obamanın əmri ilə bütün qüvvələrini geri çəkib. Lakin 10 iyun 2014-cü ildə İŞİD terror təşkilatının ortaya çıxmasından sonra ABŞ o vaxtkı İraq Baş naziri Nuri əl-Malikinin xahişi ilə İraqa qoşunlarını yenidən oraya qaytarıb. ABŞ Dövlət Departamentinin açıqladığı son məlumatlara görə, iki ölkə arasında 2014-cü ildə imzalanmış hərbi strateji müqavilə çərçivəsində İraqda təxminən 5000 ABŞ əsgəri yerləşdirilib.
Tahir TAĞIYEV
