şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Putin partiyasının yeni deputatları Dumadan kütləvi istefa verir - ssenari...

Image


Bu, Dövlət Dumasına seçkilərdə "parovoz" əməliyyatı adlanır

Rusiyada Dövlət Dumasına keçirilən son seçkilərdən sonra yüksək vəzifəli şəxslərin deputat mandatlarından kütləvi şəkildə imtina etməsi ilk baxışda paradoksal görünür. Xarici işlər naziri Sergey Lavrov, Moskva meri Sergey Sobyanin, uşaq hüquqları üzrə müvəkkil Mariya Lvova-Belova, vitse-premyer Yuri Trutnev və bir sıra region rəhbərləri seçki siyahısında yer alıb, seçildikdən sonra isə Duma mandatını qəbul etməyiblər. Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının məlumatlarına görə, “Vahid Rusiya”nın federal siyahısında ilk beşlikdən Lavrov, Sobyanin, Lvova-Belova və Yevgeni Poddubnı mandatdan imtina edib, yalnız Vladislav Qolovin mandatı saxlayıb. Ümumilikdə isə partiyanın siyahısından 60-a yaxın yüksək vəzifəli şəxs Duma mandatını qəbul etməyib.

Burada əsas məsələ həmin şəxslərin niyə parlamentə getmədiyi deyil, onların ümumiyyətlə nə üçün namizəd siyahısına daxil edildiyidir. Siyasi texnologiyada bu yanaşma Rusiyada çoxdan "parovoz" adlandırılır. Məntiq sadədir: seçici qarşısına yüksək vəzifəli, tanınmış, hakimiyyətin əsas simalarından biri çıxarılır, lakin onun mandatı qəbul etməyəcəyi əvvəlcədən nəzərdə tutulur. Seçki başa çatdıqdan sonra həmin şəxs mandatdan imtina edir və qanunvericiliyin müəyyən etdiyi prosedurla mandat eyni siyahıdakı başqa namizədə keçir. Bu termin siyasi texnologiya ədəbiyyatında məhz seçki siyahısına yüksək vəzifəli, tanınmış şəxsin cəlb edilməsi və sonradan mandatın daha az tanınan namizədə keçməsi praktikası kimi izah olunur.

Belə mexanizmin birinci funksiyası seçici davranışına təsir göstərməkdir. Nazirin, Moskva merinin və ya federal səviyyədə tanınan digər şəxsin adı seçki siyahısının ilk sıralarında olduqda həmin siyahı daha tanınan simalarla assosiasiya olunur. Seçici siyahıda sonrakı adları tanımaya bilər, amma ilk sıralardakı şəxsləri tanıyır. Beləliklə, tanınmış siyasətçinin şəxsi siyasi çəkisi partiya siyahısının cəlbediciliyini artıran amilə çevrilir.

Bu baxımdan yüksək vəzifəli şəxsin seçkiyə faktiki olaraq parlamentə getmək niyyəti olmadan qatılması formal baxımdan mandatın əldə edilməsinə, siyasi baxımdan isə onun adının partiyanın seçki kampaniyasında istifadə edilməsinə imkan yaradır. Lakin bunun seçicilərin səsverməsinə konkret olaraq nə qədər təsir etdiyini ayrıca ölçmək çətindir. Ona görə "mütləq səsləri artırdı" nəticəsinə deyil, bunun seçki kampaniyasında istifadə olunan siyasi alət olduğunu söyləmək daha əsaslıdır.

İkinci mühüm məqam hakim partiyanın kadr siyasətidir. Seçki siyahısının ilk sıralarında yüksək vəzifəli şəxslərin yerləşdirilməsi həmin şəxslərin partiya ilə siyasi bağlılığını nümayiş etdirir. Onlar deputat kimi fəaliyyət göstərməsələr də, namizəd kimi hakim partiyanın seçki kampaniyasına siyasi çəkilərini gətirirlər. Mandatdan imtina etdikdən sonra isə həmin şəxslərin yerinə başqa namizədlər parlamentə daxil olur.

Məhz burada seçkinin nəticəsi ilə parlamentin faktiki tərkibi arasında fərq yaranır. Seçici səs verərkən siyahının əvvəlində Lavrov və ya Sobyanin kimi tanınmış şəxsləri görür, lakin parlamentin yekun tərkibində onların yerini başqa şəxslər tutur. Bu mexanizm Rusiya qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş prosedur çərçivəsində həyata keçirilir: federal siyahı üzrə seçilmiş namizəd mandatdan imtina etdikdə mandat boş hesab olunur və həmin siyahıdan başqa namizədə verilə bilər.

Bu praktikanın yeni olmadığını 2021-ci il seçkiləri də göstərir. Həmin vaxt "Vahid Rusiya"nın siyahısında Sergey Şoyqu, Sergey Lavrov, Yelena Şmelyova və Denis Protsenko kimi tanınmış şəxslər yer alsalar da, onların böyük hissəsi Duma mandatlarını qəbul etməmişdi. 2021-ci ildə ümumilikdə 88 namizədin mandatdan imtina etdiyi bildirilmişdi.

Deməli, 2026-cı ildə baş verənlər ayrı-ayrı məmurların son anda verdiyi şəxsi qərar kimi deyil, Rusiyanın seçki sistemində artıq dəfələrlə tətbiq edilmiş mexanizmin davamı kimi görünür. Bu dəfə də "Vahid Rusiya"nın federal siyahısında ən tanınmış simaların böyük hissəsi parlamentə getməyib. Partiya isə seçkidə 349 mandat əldə edib və beləliklə, Dumanın 450 yerlik tərkibində çox böyük üstünlük qazanıb.

Burada başqa bir siyasi məqam da diqqət çəkir. 2026-cı il seçkilərindən sonra Kremlə yaxın siyasi sistemdə parlamentin yalnız qanunverici orqan deyil, həm də kadrların siyasi sistemə daxil edilməsi mexanizmi kimi rolu daha aydın görünür. Reuters-in məlumatına görə, yeni Duma tərkibində Ukraynadakı müharibənin 46 veteranı da yer alıb. Bu, parlamentdə müəyyən kadr qruplarının təmsilçiliyinin artırılmasının siyasi baxımdan əhəmiyyət daşıdığını göstərir.

Lakin bu mexanizmi avtomatik olaraq "seçkinin saxtalaşdırılması" kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Çünki mandatdan imtina və onun eyni siyahıdan digər namizədə verilməsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulan prosedurdur. Məsələ daha çox seçki siyasətinin necə qurulması ilə bağlıdır: seçicinin qarşısına çıxarılan siyasi sima ilə seçkidən sonra parlamentdə real olaraq fəaliyyət göstərəcək şəxs eyni olmaya bilər.

Bu praktikanın əsas siyasi nəticəsi də məhz burada ortaya çıxır. Seçici müəyyən şəxsin nüfuzundan və tanınmışlığından çıxış edərək partiya siyahısına səs verir, parlamentdə isə sonradan həmin şəxsin yerinə başqa namizəd oturur. Bu baxımdan "parovoz" texnologiyası seçki kampaniyasının kommunikasiya tərəfi ilə parlamentin real kadr tərkibi arasında bir növ körpü rolunu oynayır.

Rusiyada bu modelin illər ərzində təkrarlanması göstərir ki, söhbət təsadüfi hadisədən yox, siyasi təşkilatlanmanın müəyyən formasından gedir. Yüksək vəzifəli məmurlar üçün parlament mandatı əsas vəzifənin alternativi deyil, partiyanın seçki kampaniyasında siyasi resurs kimi istifadə olunan əlavə platformaya çevrilir. Seçkidən sonra isə parlamentdə həmin mandatları digər namizədlər tutur. Bu baxımdan "parovoz" texnologiyasının mahiyyəti deputat seçilməkdən daha çox, tanınmış siyasi simanın seçki siyahısına gətirdiyi siyasi çəkini sonradan parlamentdə başqa kadrın mandatına çevirməkdir.

Akif NƏSİRLİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ