Koronavirusla bağlı son günlərdə əsas narahatlıq predmetinə çevrilən əsas məqamlardan biri virusun yeni ştammı və onun sürətlə yayılmasıdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) son açıqlamasında da qeyd olunur ki, koronavirusun yeni mutasiyalarının aşkar olunduğu ölkələrin sayı artmaqda davam edir. Britaniya ştammı artıq 88 ölkədə aşkarlanıb. Eyni zamanda, Cənubi Afrika ştammı 46 ölkədə qeydə alınıb. Bununla yanaşı, 15 ölkə də öz ərazisində Braziliya-Yaponiya ştammının aşkarlandığını açıqlayıb.
Artıq bəzi ölkələr bu durumda yenidən sərt karantin və digər formada qabaqlayıcı tədbirlər görür. Məsələn, Almaniya kansleri Angela Merkel ölkəsində koronavirusun artıq üçüncü dalğasının başladığını və onunla mübarizənin vacib olduğunu söyləyib. Onun sözlərinə görə, Almaniya hökuməti virusun mutasiyaya uğraması barədə ilkin hesabatları əldə edib. Kanslerin dediyinə əsasən, hökumətdə anlayırlar ki, ştammların sayı daha da artır və bu çox sürətlə baş verir. Merkel bildirib ki, ötən il noyabrın 2-də tətbiq edilmiş karantin müddətinin bu il marıtn 7-dək uzadılması qərara alınıb. Tətbiq olunan qaydalarla Almaniyada restoranlar, barlar, kinoteatrlar, əyləncə müəssisələri, fitnes-klublar bağlanıb. Mağazaların işinə məhdudiyyətlər tətbiq edilib. İctimai yerlərdə 10 nəfərdən artıq vətəndaşın toplaşması yasaqdır. Maraqlıdır ki, Almaniyada qocalar evinin sakinləri koronavirus infeksiyasına qarşı peyvənd olunsalar da, virusun “Britaniya ştammı”na yoluxublar. Həkimlər bildirir ki, koronavirusa yoluxub sağalan 20 və daha aşağı yaş qruplarında olanlar, COVID-19-a qarşı immuniteti yarananlar da yeni ştamma yoluxa bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının təmsilçisi Tarik Jasareviç isə digər ölkələrin də ehtiyatlı olmasının vacibliyini bildirib: “Dünyanın müxtəlif yerlərində virusun yeni variantlarının müəyyən edildiyini görürük. Onların bəzisi daha sürətlə yoluxur. Ona görə bu, narahatlığa səbəb olan təmayüldür”. O, virusun müəyyən vaxt ərzində dəyişməsi və özünü şəraitə uyğunlaşdırmasının normal hal olduğunu qeyd edib: “COVID-19-un aramızda qalmasına nə qədər çox imkan versək, o, bir o qədər də mutasiyaya uğrayacaq. Məlum olduğu kimi, bir neçə mutasiya faktı qeydə alınıb. Həmin prosesləri mütəmadi olaraq izləyirik. Bu işə baxan alimlərdən ibarət xüsusi qrupumuz var. Son dövrlərdə müxtəlif ölkələrdə koronavirusun dəyişmiş variantları ortaya çıxıb. Onların yoluxuculuğu daha yüksəkdir. Ona görə virusun həmin xüsusiyyətini də izləməliyik. İndiyə qədər hazırlanan vaksinlərin nə dərəcədə təsirli olduğunu bilməliyik. Bizə məlum olan informasiyaya əsasən, mutant viruslar daha çox yoluxucu olsa da, onların ölümə səbəbolma ehtimalı daha azdır. Koronavirusun orijinal variantlarına qarşı təsirli mübarizə tədbirləri mutant növlərə qarşı da effektlidir. Ona görə də bir tərəfdən vaksin ehtiyatlarını artırarkən digər yandan mübarizə tədbirlərini davam etdirməliyik. İndiyədək hər kəsə, xüsusilə risq qrupuna daxil olan səhiyyə işçilərinə, yaşlılara vaksin vurulmasını tövsiyə etmişik. İnfeksiyadan yaranan immunitetin nə qədər davam etdiyini bilmirik. Ona görə COVID-19-a yoluxub sağalanların da peyvənd olunması məsləhət görülür. Çünki koronavirusa yoluxanlarda orqanizm virusa qarşı anticisim formalaşdırır. Lakin onların təkrar yoluxmaya kimi nə qədər davamlı olduğu məlum deyil”.
Qeyd edək ki, 75 faiz daha çox yoluxuculuq qabiliyyəti ilə seçilən “Britaniya ştammı” artıq dünyanın bir sıra ölkələrində də sürətlə yayılır. Ümumiyyətlə, Britaniya mutagen forması əvvəlki koronavirusdan daha yoluxucudur, yaşı 20-dən aşağı olanlarda daha ağır gedişli pnevmaniyalara səbəb ola bilir və yaşı 45-dən 70-dək olanlarda daha ağır gedişli olur. Aparılan vaksinasiya prosesinin yeni mutagen ştammlardan qoruyacağı hələ də sual altındadır. Lakin buna baxmayaraq, ekspertlərin fikrincə, vaksinasiya prosesi kütləvi şəkildə davam etdirilməlidir, çünki pandemiyadan qurtulmağın yeganə yolu vaksinasiyadır.
Təkcə koronavirusun “Britaniya ştammı”na deyil, bütün viruslara qarşı əsas mübarizə metodu maska taxma, məsafə saxlamaq, dezinfeksiyaedici vasitələrdən istifadə etməkdir. Ekspertlər qeyd edir ki, koronavirusun mutasiya növlərindən asılı olmayaraq, hər kəs daha diqqətli olmalıdır. Çünki gələn mutagen forma daha aqressivdir, daha sürətli yoluxur və xəstəliyi daha ağır gedişlə müşahidə olunur. Ona görə maskanın taxılması, kütləvi toplaşmama və digər məsələlərə yenə də ciddi əhəmiyyət vermək lazımdır və qətiyyən arxayınlaşmaq olmaz. Virusun “Britaniya ştammı” ölkəmizdə hələ qeydə alınmasa da, əvvəlki kimi ayıq-sayıq davranmaq, infeksiyaya qarşı mübarizə tədbirlərini zəiflətməmək tələb olunur. Hələlik isə infeksionistlər peyvəndləmənin vacib olduğunu hesab edirlər, çünki peyvənd virusun mövcud forması ilə deyil, həm də onun mutasiya olunmuş formaları ilə mübarizə aparmağa imkan verir. Vaksinasiya və karantin rejimi pandemiyanın mümkün qədər tez bitməsini təmin edə bilər. O da vurğulanır ki, immunitet zəifləyirsə, peyvənd olunan şəxsdə əmələ gələn anticisimlərin sayı azalırsa, təkrar peyvəndə ehtiyac var. Buna görə də sanitar və gigiyenik qaydalara mütləq şəkildə əməl olunmalıdır.
Nahid SALAYEV
