Ermənistanda altı keşişi mitinqlərdə iştiraka məcburetmə işi ilə bağlı saxlayıblar. Saxlananlar Araqatsotn yeparxiyasının rəhbəri, yepiskop Mkrtiç Proşyan və yeparxiyanın beş keşişidir. Saxlanarkən onların evlərində axtarış da aparılıb. Erməni kilsəsinin nümayəndəsi bildirib ki, bu həbslərə Nikol Paşinyan hökumətinin kilsəyə qarşı təzyiqlərinin tərkib hissəsi kimi baxırlar.
Vəkil Ara Zoqrabyan deyib ki, hüquqlarını müdafiə etdiyi yepiskop Proşyanın saxlandığı yer açıqlanmır. İstintaq orqanı bu haqda məlumatı olmadığını deyir. Vəkil bunu ciddi qanun pozuntusu adlandırıb, adam oğurluğu kimi qiymətləndirib. Ermənistanın İstintaq Komitəsi bildirib ki, hakimiyyətdən sui-istifadə edərək vətəndaşların ictimai toplantılarda iştirakına müdaxilə üzrə istintaq başladılıb. Yeparxiyanın ruhaniləri ilə bağlı araşdırma sentyabrda başlanıb. O zaman yeparxiyaya aid kənd monastırının ruhanisi olmuş Aram Asatryan İctimai Televiziyaya müsahibəsində demişdi ki, 2021-ci ildə müxalifətin mitinqlərinə öz iradəsi əleyhinə, yepiskop Proşyanın göstərişi ilə qatılıb. Mitinqlər 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsindən sonra Qarabağda atəşkəs razılaşmasına qarşı keçirilirdi. Bir müddət öncə baş nazir erməni kilsəsinin rəhbərinə qarşı ittihamlar səsləndirmişdi. Paşinyan erməni kilsəsinin rəhbərini nikahsızlıq vədini pozmaqda ittiham edərək istefaya çağırmışdı. Amma sonradan ittihamlardan imtina etməsə də, kobud ifadələrdən istifadə etdiyi üçün sosial şəbəkədə üzr istəmişdi. Kilsə ilə Paşinyan arasında münasibətlər Ermənistanın məğlub olduğu İkinci Qarabağ savaşından sonra pisləşib. Kilsə də müxalifət kimi Paşinyanı istefaya çağırıb. Oktyabrın 3-də Erməni Apostol Kilsəsinin Şirak yeparxiyasının rəhbəri arxiyepiskop Mikael Acapaxyan 2 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. O, hakimiyyəti ələ keçirməyə çağırışda təqsirli bilinib. Paşinyan hakimiyyətinə qarşı kütləvi aksiyalar keçirmiş və hazırda da hökumətlə qarşıdurmada olan keşiş Baqrat Qalstanyan da həbsdədir. “İravunk” qəzeti yazır ki, Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan ermənilərin katolikosu II Qaregini zorakılıq olmadan devirməyi planlaşdırır: “Hakim partiyanın kulis məlumatlarına görə, Eçmiədzin şəhərinin merliyinə “Vətəndaş Müqaviləsi”ndən namizəd Arqişti Mexakyana tapşırılıb ki, Eçmiədzin sakinlərinin katolikos əleyhinə zorakılıq olmadan aksiya təşkil edilməsinə necə reaksiya verəcəklərini öyrənsin. Mexakyan cavab verib ki, reaksiya mənfi olacaq. Amma Paşinyan israr edib ki, yenə də maraqlansın, çünki onu öz fikri yox, məhz eçmiədzinlilərin rəyi maraqlandırır”.
Baş verənlərlə bağlı “armenianreport” portalı yazır: “Erməni tarixi boyu gəlib-gedən, şəhərləri viran qoyan, kilsələri külə çevirən, qadın və uşaqları əsir götürən çoxlu fatehlər olub. Lakin onların heç biri erməniləri erməniləşdirən imanı, sözü və kilsəni məhv edə bilmədi. Erməni Apostol Kilsəsi həmişə dini qurumdan daha çox şey olub. Bu, divarlarında təkcə xristianlığın deyil, həm də Ermənistan ideyasının qorunub saxlandığı mənəvi qaladır. Deputat İşxan Saqatelyanın haqlı olaraq qeyd etdiyi kimi, kilsə üçün təhlükə xarici qüvvələrdən deyil, daxildən – Nikol Paşinyan rejimindən və ona xidmət edən strukturlardan gəlir. Erməni Apostol Kilsəsinə qarşı indiki hücumların niyə belə qəzəb və ağrıya səbəb olduğunu başa düşmək üçün xatırlamaq lazımdır: əsrlər boyu Erməni Apostol Kilsəsi erməni kimliyini silmək istəyənlərin hamısının hədəfi olub. Farslar, bizanslılar, ərəblər, osmanlılar, bolşeviklər - hamı başa düşürdü ki, Ermənistan yalnız onun mənəvi təməlini məhv etməklə məhv edilə bilər. Bu gün, 21-ci əsrdə, ermənilərin öz dövləti olduğu bir vaxtda, ilk dəfə olaraq Ermənistan hakimiyyəti öz düşmənlərinin - əsrlər boyu xalqın müqəddəs inancını məhv etmək arzusunda olanların işini özləri davam etdirirlər. Bu gün baş verənlər - ruhanilərin həbsləri, yepiskoplara təzyiqlər, ruhani liderləri gözdən salmaq cəhdləri - təsadüfi həddi aşmaq deyil. Bu, düşünülmüş hədə-qorxu siyasətidir. Erməni Apostol Kilsəsi Qarabağ savaşından sonra mənəvi nüfuzunu saxlayan azsaylı qüvvələrdən biri idi. Məhz kilsə kapitulyasiyanı kapitulyasiya adlandırmağa cəsarət etdi. Məhz buna görə indiki rejim kilsəyə düşmən kimi baxır. Siyasətə qarışdığı üçün yox, vicdanımızı xatırlatdığı üçün. Azərbaycana təslim olan, ölkəni mənəvi təcrid vəziyyətinə salan rejim xalqı mənəvi və milli dəyərlər ətrafında birləşdirə bilən struktura dözə bilməz. İşxan Saqatelyan baş verənləri 1937-ci illə - bolşeviklərin mənəvi və intellektual elitanı məhv etdiyi dövrlə müqayisə edir. Müqayisə təsadüfi deyil. O zaman da indiki kimi hakimiyyət silahdan yox, duadan qorxurdu. Paşinyanın çevrəsində olanlar təkrarlayır: kilsə guya “mürtəcedir”, “dövlət işlərinə qarışır”, “demokratiyaya qarışır”. Amma bu sözlərin arxasında bir şey dayanır: kilsənin milli şüuru oyatmağa, insanları apatiya vəziyyətindən çıxarmağa, Ermənistanın sərhədlərlə deyil, ruhla mövcud olduğunu xatırlatmağa qadir olması qorxusu. Amma ən təhlükəlisi cəmiyyətin susmasıdır. Biz hər dəfə susanda düşmən daha da cəsarətlənirdi. Məktəblər bağlananda, jurnalistlər təqib olunanda susduq. İndi növbə kahinlərindir. İndi sussaq, sabah düşünməyə, hiss etməyə və xatırlamağa cəsarət edən hər kəs üçün gələcəklər”. Elə erməni tarixçi Vardan Xaçatryan isə prosesləri “dini repressiyalar” adlandırır və onların davamının gələcəyini istisna etmir.
Ramil QULİYEV
