Ramiz Mehdiyev və şübhə dumanı: siyasi güc, sərvət və hesablaşma zamanı
Sıravi ölkə vətəndaşı üçün bu günlərdə bir xəbər öz-özlüyündə şübhələrlə, mənzərə arxasında qalan səslərlə doludur. “Boyun yırtığı” kimi tibbi bəhanələrlə başlayıb, daha dərin, kölgəli əlaqələrə aparan ipucları – Ramiz Mehdiyev, onun sərvəti, ittiham edildiyi cinayətlər və dövlətin ağır ittihamlarla üz-üzə qaldığı bu məqam. İnsanın ağlına dərhal bu sual gəlir:
“Bəlkə bu istefa yalnız tibbdən deyil, siyasi gərginlikdən də irəli gəlir?" Statistik azərbaycanlı düşüncəsi budur ki, hansı ağlı başında olan yüksək rütbəli məmur səhhətinə görə vəzifəsindən könüllü əl çəkər - ağlabatandırmı?
Kimdir Ramiz Mehdiyev
Ramiz Ənvər oğlu Mehdiyev uzun illər Azərbaycan siyasətində “boz kardinal” kimi tanınmışdı. 1995-dən 2019-a qədər Prezident Administrasiyasına rəhbərlik edib, sonra 2019-2022-ci illərdə AMEA-nın prezidenti olub.
Son günlər onun üzərinə yönəldilmiş ittihamlar çox ağırdır:
- Dövlətə xəyanət (274) — şübhə doğuran fəaliyyətlər, dövlətin maraqlarına sadiqliyin şübhə altına alınması.
- Hakimiyyəti zorla ələ keçirmə və ya zorla saxlama (278.1), yəni dövlət hakimiyyətini zorla dəyişdirmə və ya buna cəhd kimi qiymətləndirilə biləcək əməliyyatlarla bağlı ittihamlar.
- Əmlakı leqallaşdırma (193-1-ci maddə və alt bəndlər, “pul vəsaitlərinin yuyulması”) — ittihama görə, uzun illər ərzində toplanmış sərvətlərin mənbəyi şübhə altındadır.
- Məhkəmə qərarı: Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsi Ramiz Mehdiyev barəsində 4 aylıq ev dustaqlığı qətimkan tədbiri müəyyən edib.
Sərvətin məlum siyahısı
Mehdiyevin sərvəti barədə mediaya düşmüş siyahıda aşağıdakılar yer alır:
Novxanıda üzüm bağları; Abşeron, Goranboy və digər rayonlarda ümumilikdə 216 hektar kənd təsərrüfatı torpaqları, o cümlədən Novxanıda 155 hektar və Xınalıq kəndində 50 hektar sahə.
Ailəsinin üzvlərinin adına torpaq sahələri: həyat yoldaşı Qalina Mehdiyevanın adına Maştağada 892 sot, qızı Kamilə Əliyevanın adına 240 sot torpaq.
Mənzillər və obyektlər: İstiqlaliyyət küçəsi, “Topaz” və “Qala-R.L” MTK-lər, “Premium Store” MMC, “German Hospital” kimi tibbi mərkəzlər, “Qrandezza Ticarət Mərkəzi” və s.
Bank sektoru ilə əlaqə: 50 milyon manat nizamnamə kapitalı olan “BTB ASC” bankının 75 %-i nəvəsinin adına; “BTB Lizinq”, “BTB Kapital İnvestisiya Şirkəti” kimi firmalarla əlaqəli müəssisələr.
Mümkün əlaqələr: istefa və ittihamlara qapı
İsmayıl Hüseynovun istefası — onun “boyun yırtığı” bəhanəsi ilə — bu kontekstdə bir növ xəbərdarlıq kimidir: siyasi güc strukturlarında “hesablaşma”nın başladığını göstərir. Mehdiyevin həbsi ilə ittihamların ortaya çıxması və rəsmi addımların atılması istefa verən vəzifəli şəxslərin də bu dəyişikliklərdən təsirlənə biləcəyini düşünməyə əsas yaradır. Bu yalnız başlanğıcdır. Yəqin ki, yaxın günlərdə "boz kardinal"ın uzantılarına bağlı olan digər məmur və deputatların da narahatlıqlarını bu və ya digər şəkildə müşahidə edəcəyik.
Bu faktlar bir-birinə toxunur:
1. Mehdiyevin barəsində ittihamlar bu günlərdə mediada yayılır, onun ev dustaqlığı qərarı verilir, sərvətinin siyahısı çıxır.
Eyni vaxtda İsmayıl Hüseynov kimi güclü mövqedə olmuş şəxsin “sağlamlıq” bəhanəsi ilə vəzifəsini tərk etməsi… bu "təsadüflər" zənn ediləndən ağır ola bilər.
2. Sərvətin mənbəyi, hansı işlərdən, hansı xidmət qarşılığında toplandığı, həyata keçirilmiş əməliyyatların qanun çərçivəsində olub-olmadığı sual altındadır.
3. Dövlət qurumlarının ittihamları yetişdirib ortaya qoyması dövlətin içəridən nüfuz xətlərini bağlamaq, keçmiş güclü şəxslərin səlahiyyət sahəsini məhdudlaşdırmaq, gələcək üçün nümunə göstərmək niyyəti kimi görünə bilər.
Təsəvvür etin ki, illər boyu siyasi güc, etibar, “arxası var” statusu… və birdən-birə ortada soruşulan suallar: bu qədər torpaq, obyekt və digər əmlakı haradan alıb? Bank payı, radiostansiya, tibb mərkəzi… Bunlar pis şey deyil — amma gün ərzində “görünməz xətlər”də işləyən gücün hansı obyektiv prinsiplərlə idarə olunduğu günəş işığına çıxır.
Bir vətəndaş kimi düşündüyün zaman: bu ölkə kimi sənədləşdirilmiş sistemlərdə həyatına düzgün sənədlə daxil olan avtomobillərin gömrüyünün yüksək olması, dövlət orqanlarında “şapka”adlanan haqlara dair söhbətlər heç də az informasiyalı deyil. Bu isə güclü bir sima — Hüseynov kimi, məhz güc xəttində dayanmış biri — öz sağlamlıq bəhanəsi ilə geriyə çəkilmək zorunda qalırsa, deməli dəyişən hava yalnız fiziki deyil, həm də siyasi-psixoloji ola bilər.
Ramiz Mehdiyevin son illərdə adıçəkilən hadisələr, onun ailəsinə məxsus olduğu iddia edilən mülklərin siyahısı, ictimaiyyətin gözündə onun illərlə toxunulmaz hesab edilən imicini dəyişib. Uzun illər “dövlət ağlı” kimi təqdim edilən bu fiqurun adının bu gün cinayət ittihamları ilə hallanması artıq bir siyasi dönüşün əlaməti sayılır.
İsmayıl Hüseynov isə bu dönüşdə bir sətir kimi görünür – öz istefası ilə, susqun, sanki “mənə toxunmayın” deyən bir addım atır. Amma cəmiyyət bu səssizliyi fərqli oxuyur: “boyun yırtığı” – bəlkə də metaforadır; illərlə daşınan məsuliyyətin, qorxunun və yükün bir təcəssümü.
Bu hadisələr göstərir ki, Azərbaycan siyasətində köhnə sistemin kökləri tədricən çözülür. Vaxtilə dövlətin sütunlarını tutan adlar indi bir-bir səhnədən çəkilir. Onların arxasında isə təkcə siyasi miras deyil, həm də xalqın yaddaşına həkk edilən suallar qalır:
Nə üçün bu qədər sükut?
Kimlər bu sistemin varisləridir?
Sonda ən əsası — bu istefalar sadəcə təsadüfmü, yoxsa yeni bir mərhələnin başlanğıcı?
Akif NƏSİRLİ
