Məlum olduğu kimi, silah və sursat ixracı beynəlxalq ticarətin əhəmiyyətli sahəsi olaraq, hər bir suveren dövlətin daxili işidir. Ancaq silah satan ölkə bu cür əməliyyatlar zamanı bu silahların münaqişə zonalarında potensial olaraq beynəlxalq hüquqazidd tətbiqini, silah alan dövlətin yürütdüyü aqressiv siyasəti, silahların kimə qarşı tətbiq edilə biləcəyini və digər belə amilləri mütləq şəkildə diqqətə almalıdır. Bununal belə ermənistanı silahlandıran kənar qüvvələr qeyd edilən məqamı görməzlikdən gəlir.
Ermənistanın əldə etdiyi silah və sursat uzun müddət onun işğalçılıq siyasətinin davam etdirilməsi, beynəlxalq cinayətlərin törədilməsi üçün istifadə edilib. Amma 44 günlük müharibədə acınacaqlı məğlubiyyətə uğrayan Ermənistan silahların böyük əksəriyyətin itirib. Amma son illərdə yenidən sürətlə silahlanır. Ekspertlərin dəyərləndirmələrinə görə, bu ölkənin iqtisadi-maliyyə durumu bahalı silah müqavilələri imzalamağa imkan vermir. Buna rəğmən, Ermənistana silahlar çox vaxt böyükgüzəştlərlə verilir. Ermənistan silah sövdələşməsində də xaricdən gələn qrantlara və erməni lobbisinin maliyyə dəstəyinə ümid bəsləyir. Hindistan da bu məsələdə erməni tərəfinə yardım edir. Amma bu dəfə də erməni tərəfiistəyinə nail ola bilmir. Belə ki, Hindistan Ermənistana vəd etdiyi silah-sursatın göndərilməsini təxirə salıb. “Enabludatel” teleqram kanalı yazır ki, buna səbəb Hindistanla Pakistan arasında gərginliyin artması və mümkün silahlı qarşıdurma təhlükəsidir: “Hindistan Ermənistanı xəbərdar edib ki, Müdafiə Nazirliyi ilə imzalanmış 1,5 milyard dollar dəyərində müqavilələr çərçivəsində nəzərdə tutulan bir sıra silahların tədarükü qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınır. Xüsusilə, “Bharat Electronics Limited” şirkəti “Akash” zenit-raket komplekslərinin ikinci partiyasının göndərilməsini dayandırıb. Səbəb Pakistanla mümkün döyüş əməliyyatlarının başlanma ehtimalıdır. Qeyd edək ki, daha əvvəl Rusiya da müharibə səbəbindən Ermənistana silah göndərə bilməmişdi. Ermənistanın əvvəlcədən etdiyi ödəniş isə digər müqavilələrə yönəldilmişdi. Ötən il Fransa istehsalı olan “Sezar” özüyeriyən artilleriya qurğuları və radar sistemlərinin tədarükü də baş tutmamışdı. Bu dəfə səbəb Avropa Sülh Fondunun ödənişi etməməsi və vəsaitlərin digər məqsədlərə yönəldilməsi olmuşdu.
Nəhayət, Avropa ittifaqı də eyni səbəbdən Ermənistana 10 milyon avro dəyərində vəd edilən hərbi sahə düşərgəsini göndərməyib”. Yaxın perspektivdə də Hindistan silahının Ermənistana çatdırılması gözlənilmir. Məsələ burasındadır ki, Hindistan və Pakistan arasında gərginlik davam edir. Pakistan Hava Limanı İdarəsi Hindistan aviaşirkətləri üçün hava məkanının bağlanması qərarını iyunun 24-dək uzadıb. Məlumata görə, Hindistan da Pakistana münasibətdə eyni qərarı qəbul edib. Xatırladaq ki, iki ölkə arasında münasibətlər aprelin 22-də Kəşmirdəki məşhur turizm məkanı Pahalqam şəhərində baş verən terror aktından sonra gərginləşib. Mayın 10-da ABŞ prezidenti Donald Tramp Hindistan və Pakistanın atəşkəs barədə razılığa gəldiyini açıqlayıb.Amma bu atəşkəs kövrək xarakterlidir. Hindistanın baş naziri Narendra Modi bu fond abildirib ki, Pakistan Hindistanın haqqı çatdığı çaylardan su almayacaq. Onun sözlərinə görə, ölkəsi Pakistana qarşı yönəlmiş tədbirləri davam etdirir. Xüsusilə, çay sularının bölüşdürülməsi haqqında müqavilənin dayandırılması barədə qərar qüvvədə saxlanılır. Həmin müqavilə sayəsində Pakistan fermerləri Hindistanın üç çayından su alırdı.
Pakistan Silahlı Qüvvələrinin Xidmətlərarası İctimai Əlaqələr Xidmətinin rəisi Əhməd Şərif Çoudri bu durumda qeyd edib ki, Hindistanın yenidən hərbi əməliyyatlara başlaması Pakistanın daha güclü reaksiyasına səbəb olacaq: “Pakistan və Hindistan iki nüvə dövlətidir. Hindistan hərbi münaqişəyə başlamaq istəyirsə, odla oynayır. Əgər o, atəşkəsi pozmağa çalışarsa, daha da sərt zərbələr endirəcəyik”. Pakistan Silahlı Qüvvələrinin mətbuat katibi beynəlxalq ictimaiyyəti Hindistanı münaqişənin daha da gərginləşməsindən çəkindirməyə çağırıb. Belə vəziyyətdə Hindistan Pakistanla münasibətləri normallaşdırmaq istəmədiyini bəyan edib. “The Times of India” qəzeti Hindistanın xarici işlər nazirinin müavini Vikram Misrinin bəyanatına istinadən məlumat yayıb ki, düşmənçilik davam edəcək: “Misri parlamentin xarici işlər komitəsinin qapalı iclasında çıxış edib. Qeyd edib ki, yaxın gələcəkdə Pakistanla normal münasibətlər istisna edilir”. Misri, həmçinin bildirib ki, Donald Tramp Hindistan və Pakistan arasında atəşkəsin dayandırılmasında vasitəçilik xidmətləri göstərməyib. O qeyd edib ki, atəşkəs iki ölkənin hərbi əməliyyatlar üzrə baş direktorlarının danışıqları sayəsində əldə edilib. Bütün bunlar o deməkdir ki, Hindistanın yaxın perspektivdə Ermənistana silah çatdırmayacaq. 44 günlük Vətən müharibəsindən, 2023-cü ilin 23 saatlıq antiterror əməliyyatından və Qazax rayonun 4 kəndinin bir güllə belə atılmadan qaytarılmasından sonra Cənubi Qafqazda yeni siyasi reallıqlar yarandı. Qlobal dünyanın böyük əksəriyyəti bu reallıqları qəbul etməklə yanaşı, illərdən bəri regionda mövcud olan böyük müharibə təhlükəsinin aradan qalxmasını alqışladı. Amma Ermənistan yenidən təhdid mənbəyi olarsa, Azərbaycan onu neytrallaşdırmağa hazırdır.
Nahid SALAYEV
