Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti tərəfindən Qarabağda yaşayan erməniəsilli şəxslərin ehtiyaclarını qarşılamaq üçün içərisində un olan iki yük maşını (TIR) Ağdam-Xankəndi yolunda gözləməkdə davam edir.
Qeyd edək ki, içərisində 40 ton un olan TIR-lar avqustun 29-dan etibarən Ağdam-Xankəndi yolunun üzərindəki Rusiya sülhməramlılarının postu qarşısındadır. Ərazidə olan Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin nümayəndələri gətirdikləri yükün keyfiyyət sertifikatını Azərbaycan ərazisində müvəqqəti yerləşdirilən Rusiya sülhməramlılarına təqdim ediblər. Yardımın erməniəsilli şəxslərə çatdırılması üçün danışıqlar davam etdirilir.
Qarabağda qondarma rejimə rəhbərlik edənlər isə bu yardımın çatdırılmasının qarşısını almağa cəhd edirlər. Qarabağ ermənilərindən olan Hamlet Apresyan bildirib ki, Əsgəranda ermənilər çadır qurub və növbətçiliyə başlayıb: “Azərbaycan yük maşınları gedənə qədər insanlar orada qalacaq”. O, Azərbaycan tərəfinin Rusiya sülhməramlıları ilə yüklərin daşınması məsələsi ilə bağlı danışıqları davam etdirib-etdirməməsindən xəbərsiz olduğunu qeyd edib. Azərbaycanın Ağdama diplomatik korpus nümayəndələrini gətirmək qərarına toxunan Apresyan deyib: “Biz onları görürük, izləyirik, müqavimət göstərməyə də hazırıq”. O, Xankəndidən gələn şəxslərin Ağdam yolu ilə bağlı danışıqlar aparması haqqında məlumatı təsdiqləyib. Qeyd edib ki, Xankəndidən gələnlər ermənilərin hansı halda Əsgəranda yolun açılmasına razılaşacaqları ilə maraqlanıblar. Əsgəranda Qarabağ “parlamentinin sədri” David İşxanyan vətəndaşlarla görüşüb. Bu fonda artıq bəllidir ki, Qarabağdakı ermənilərin Rusiya sülhməramlıları ilə münasibətlərində gərginlik yaranıb. Qarabağda jurnalist kimi fəaliyyət göstərən Marut Vanyan qeyd edir ki, vəziyyətlə yerindəcə tanış olmaq üçün çox çətinliklə Xankəndidən Əsgərana gedib: “Hazırda Ağdamdan gələn yolu maşınlar kəsib. Əsgəranda yerləşən Rusiya sülhməramlıları ilə münasibətlər kifayət qədər gərgindir və insanlarda inamsızlıq yaranıb. “Sülhməramlılarla bağlı vəziyyət olduqca gərgindir. Rusiya sülhməramlılarının yük maşınları da Ağdama gedib geri qayıtmağa cəhd etdi, bəzi qaranlıq əhvalatlar oldu, yerli sakinlər onlara icazə vermədilər, bilmirdilər ki, bu hərəkət nə üçündür, yük maşını niyə gedib qayıtmalıdır, insanlar buna icazə vermədi. Yəni Rusiya sülhməramlıları ilə bağlı vəziyyət gərgindir, təbii ki, inamsızlıq var və bunun gözlənilməz nəticələri ola bilər”. Rusiyalı siyasi ekspert Yevgeni Mixaylov isə qeyd edir ki, Rusiya sülhməramlıları özlərini qorumaq üçün ciddi tədbirlər görməlidirlər. Ekspert qeyd edib ki, Ermənistan açıq-aşkar qərbyönümlü mövqe tutub və Fransanın maraqlarını irəli sürməyə çalışır: "Qarabağda Rusiya sülhməramlılarına qarşı təxribatların davam etməsinə təəccüblənmirəm. Aİ missiyası və çoxsaylı mitinqlər Rusiya sülhməramlılarının və rus qoşunlarının regiondan çıxarılmasını tələb edir. Biz belə çıxışları mütəmadi olaraq görürük. İndi yekun danışıqlar və sülh müqaviləsinə yanaşma haqqında daha çox müzakirələr aparmaq lazımdır. Ermənistan və Qarabağdakı müəyyən qüvvələr vəziyyətin sabitliyini pozmaq üçün hər cür səy göstərirlər. Mən təxribatların daha da güclənəcəyini gözləyirəm, çünki İrəvan və onun müttəfiqləri faktiki olaraq küncə sıxışdırılıb. Azərbaycan birmənalı olaraq öz mövqeyində dayanır, Rusiya sülhməramlı rolunda qalmaqda davam edir. Bu isə Fransanı, onun müttəfiqlərini və Cənubi Qafqazda münaqişənin qızışdırılmasında maraqlı olanları sevindirmir. Onlar Ermənistandan öz mənafeləri üçün istifadə edirlər”.
Belə vəziyyətdə erməni ekspert Abram Qasparyan bildirir ki, Qarabağda humanitar müstəvidə məsələ kəskinləşərsə Azərbaycan hərbi əməliyyata başlaya bilər: “Azərbaycan humanitar əsaslarla Qarabağa daxil olmaq üçün qanuni hüquq yaratmağa çalışır. Qarabağdakı ermənilər bilir ki, ya getməli, hər şeyi tərk etməli, ya da qalıb mübarizə aparmalıdırlar. Son dərəcə vacib bir vəziyyət var. Qarabağdan qadınlar və uşaqlar çıxır. Əgər yalnız kişilər qalsa, bu, Azərbaycana Qarabağda qalan kişiləri silahlı marginal qruplar kimi təsnif etmək üçün qanuni hüquq verəcək. Nəticədə Azərbaycan antiterror əməliyyatı aparmaq üçün qanuni hüquq əldə edəcək”. Erməni politoloq Aleksandr İsgəndəryan qeyd edir ki, bu halda Rusiya da daxil olmaqla heç kim Azərbaycana əngəl olmayacaq: “Nəzəri cəhətdən Rusiya çox şey edə bilər, böyük dövlətdir, Ukraynada müharibə olsa da, onun çəkisi təsir etmək üçün kifayətdir, amma praktiki baxımdan sülhməramlıların Qarabağda döyüşəcəyini düşünmək ciddi deyil”. Onun sözlərinə görə, hazırda Qarabağda yüngül odlu silah və yüngül texnikaya malik 2000-ə yaxın sülhməramlı var, onların əhatəsində isə bütün növ silahlarla silahlanmış 50 000 nəfərlik Azərbaycan ordusu mövcuddur: “Üstəlik, Rusiya Azərbaycanla həmsərhəddir. Bəs Rusiya nəzəri cəhətdən Azərbaycana şimaldan hücum edə bilərmi? Rus tanklarının karvanları Dərbənddən daxil olub Bakıya gedəcək? Rusiya hərbi donanması Abşeron sahillərinə yaxınlaşacaq? Belə bir şeyin olmayacağı tamamilə aydındır. Buna uyğun olaraq, Rusiyanın göstərdiyi və ya etmədiyi təzyiq siyasi xarakter daşıyır. Rusiya sülhməramlıları Qarabağda döyüşməyəcəklər. İlham Əliyev bütün bunları yaxşı başa düşür, heç bir inandırmaya qulaq asmır və gördüyü işi davam etdirir”. O əlavə edib ki, 10 noyabr bəyanatının tələblərini Rusiya da daxil olmaqla heç kim yerinə yetirmir. Digər erməni politoloq Edqar Vardanyan da qeyd edir ki, bütün məsələlərdə Rusiyanın mövqeyi çoxdan aydındır. Onun sözlərinə görə, Rusiya Azərbaycanın təzyiqlərinə müqavimət göstərə bilmir və müqavimət göstərmək də istəmir: “Bu, Rusiya üçün risqli oyundur. Rusiya Ermənistana təzyiq etmək üçün Bakı ilə əməkdaşlıq edir. 2018-ci ildən bəri baş verən dəyişikliklər Rusiyanı qane edə bilməz. Əgər Rusiya ən yaxşı vəziyyətdə olsaydı, Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli bir hissəsi ona mənfi münasibət bəsləməzdi. Bu gün Rusiya Ermənistanda hər şeyini itirir. Rusiya Ermənistanda qalmaq üçün Azərbaycanla daha dərin əlaqələr qurmağa çalışır. Rusiya hesab edir ki, təzyiqləri gücləndirməlidir”.
Tahir TAĞIYEV
