Parlamentdə çıxış edən İspaniya baş naziri Pedro Sançes Seuta böhranı ilə bağlı bütün sənədləri dərc edəcəyinə söz verib. Bu, baş nazirin ölkəni bürüyən narazılıq dalğasını həll etmək üçün əl atdığı yollardan biridir. Sançesin İspaniya sərhədini pozan minlərlə insan üçün verdiyi izahat polisin hadisələrlə bağlı versiyası ilə ziddiyyət təşkil edir. İspaniya mediasının məlumatına görə, məxfi hesabatda polis sərhəd pozuntusunun Mərakeş kəşfiyyat xidmətlərinin köməyi ilə təşkil olunduğunu iddia edib. Lakin Sançes Seuta sərhəd pozuntusunda Rusiya və İsraili günahlandırıb. Dərc olunmuş sənədlər onun ittihamlarını ya təsdiqləməli, ya da təkzib etməlidir.
Hətta bir ay keçməsinə baxmayaraq, Seuta hadisəsi Sançesin solçu hökuməti üçün başağrısı olaraq qalır. İyulun sonlarında əsasən etnik mərakeşlilərdən ibarət 72.000 nəfər Şimali Afrikadakı bu İspaniya anklavına hücum etdi. Onları kiminsə siyasi sığınacaq və hətta İspaniya vətəndaşlığı
veriləcəyi barədə yaydığı şayiələr cəlb etdi. İspanlar, xüsusən də Seuta sakinləri, anklavın hələ də tam şəkildə qorunmamasından qəzəblənirlər. 2 sentyabrda ölkə daxilində etirazlar baş verdi və sənədsiz immiqrantların gəldikləri yerlərə geri göndərilməsi tələb edildi. Seutadakı nümayişçilər, şəhərdə qalan miqrantların qovulmaları mümkün olmadığı təqdirdə, onların ölkə daxilində yenidən bölüşdürülməsini təklif edirlər. Hakimiyyət orqanlarının hesablamalarına görə, sərhədi keçməyi bacaran 72.000 nəfərdən təxminən 10.000-i anklavda qalır. Bunlara müvəqqəti miqrant düşərgələrində, eləcə də küçələrdə və çimərliklərdə olanlar daxildir. Şəhərdə bir çox müşayiətsiz yetkinlik yaşına çatmayanlar qalır. Çıxışı zamanı Sançes özü Seuta adasına daxil olanların 90%-dən çoxunun ilk üç gün ərzində geri göndərildiyini və bu hadisənin "Avropa tarixində ən sürətli qanunsuz immiqrantların qayıdışlarından biri" olduğunu söylədi. İspaniyanın baş naziri həmçinin hökumətin daha sərt davranmalı olduğuna inananlara müraciət edərək İspaniyanın demokratik bir ölkə olduğunu xatırlatdı: "Kiminsə əlindən tutub sərhəddən torpaq torbası kimi ata bilməzsən. Riayət etməyə borclu olduğumuz qanunlar və beynəlxalq müqavilələr var".
Ölkə hakimiyyəti Mərakeşdə məşhur olan onlayn icmalarda kütləvi sərhəd keçidi çağırışlarının yayılmağa başladığı kampaniyaya işarə edir. Sançes iddia edir ki, Mərakeş hakimiyyəti yayılmanın nəticələrinə kömək edib. İspaniyanın baş naziri Şimali Afrika ölkəsinin hakimiyyəti ilə əməkdaşlığı müsbət adlandırıb: "Əgər sübutlar olsaydı, biz buna uyğun hərəkət edərdik". Lakin Sançes Rusiya və İsrailin Seuta hadisələrində iştirakına şübhə etmir. Hökumət başçısı iddia edib ki, bu iki ölkə ilə əlaqəli şəbəkələr İspaniyadakı vəziyyəti pozmaq üçün hadisə ilə bağlı dezinformasiya yayıblar. Bu, İspaniya hakimiyyətindən qisas idi: Rusiya Rusiya-Ukrayna münaqişəsində Madridin mövqeyinə və İsrailin Qəzza zolağındakı hərəkətlərini dəstəkləməkdən imtina etməsinə görə. Sançes 31 avqustda İspaniyanın “Cadena SER” radiostansiyasına verdiyi müsahibədə miqrasiya böhranından "təkcə İspaniyaya hücum etmək üçün deyil, həm də Avropaya hücum etmək və onu bölmək üçün istifadə edilib", - deyə bildirib. Brüssel də faktiki olaraq eyni fikri bölüşür. Avropa Komissiyasının mətbuat xidməti qeyd edib ki, böhranın "xarici dövlət aktorları tərəfindən yayılan dezinformasiya ilə təhrik edildiyini" iddia edən "heç bir inandırıcı dəlil" yoxdur, baxmayaraq ki, onlar xarici qüvvələrin bundan öz xeyirlərinə istifadə etmələrini mühüm hal hesab edirlər. Buna görə də, Aİ rəhbərliyi Seuta hadisələri ilə əlaqədar bu dövlət qurumları üçün heç bir "cəza" tədbirləri barədə danışmır. İspaniyanın informasiya məkanında Rusiya və İsrailin zərərli fəaliyyətinə dair təkzibolunmaz dəlilləri yoxdur. Ən azından, Sançes Moskva və Təl-Əvivin müdaxiləsini iddia edərkən heç bir dəlil təqdim etməyib. Mərakeş isə başqa bir məsələdir. Ölkə hakimiyyətinin rəsmi mövqeyi ilə tamamilə ziddiyyət təşkil edən məlumatlar ictimaiyyətə açıqlanıb. “El Espanol” qəzetinin məlumatına görə, Milli Polis İspaniya Milli Məhkəməsinə Mərakeş təhlükəsizlik qüvvələrini 30 və 31 iyul tarixlərində Seuta şəhərinə miqrantların kütləvi şəkildə gəlməsində iştirak etməkdə ittiham edən sənəd təqdim edib. Seuta meri-prezidenti Xuan Xesus Vivas da öz növbəsində “El País” qəzetinə bildirib ki, sərhəd keçidləri mütəşəkkil deyilsə belə, ən azından Mərakeş tərəfindən təşviq edilir. Hekayələrdəki uyğunsuzluqlar Sançes və onun kabineti üçün faydalı deyil. Sağçı Xalq Partiyası və ifrat sağçı Vox hökuməti Rabata qarşı himayədarlıq etməkdə ittiham edərək miqrasiya gündəmindən fəal şəkildə istifadə edirlər. Xalq Partiyasının lideri Alberto Nunyes Feyjoo iddia edir ki, Sançes baş nazirin telefonu kiberhücuma məruz qaldıqdan sonra onun haqqında kompromat məlumatları əldə edən mərakeşlilər tərəfindən şantaj olunur. Sağçılar baş naziri məhkəməyə verməyi planlaşdırırlar və artıq məhkəmə iddiası qaldırıblar. Sançesə və müttəfiqlərinə qarşı hüquqi təzyiq Xalq Partiyasının hökumətə qarşı mübarizəsində əsas alətə çevrilib. İndiyə qədər onun istefasına məcbur etmək cəhdləri uğursuz olub. Etimadsızlıq səsverməsi yalnız Vox və Xalq Partiyasının təmsil etdiyi müxalifət tərəfindən dəstəklənərsə, kifayət qədər dəstək qazana bilməyəcək. Lakin regional partiyalar hökumətə arxa çevirsələr, hökumət çökəcək və Seutadakı böhran onların mövqeyinə təsir göstərə bilər. Sançesin özünün də vəzifəsindən vaxtından əvvəl getmək planı yoxdur. Lakin bir ildən sonra ümumi seçkilər keçiriləcək ki, bu da müxalifətin miqrant böhranından və hökumətin səhvlərindən nə qədər uğurla istifadə etdiyini göstərəcək. Amma burada kənar faktorlar, o cümlədən İsrail məsələsi də diqqətdən yayınmamlıdır. İsrail hələ də Pedro Sançesi "tarixin səhv tərəfində olmaqda" günahlandırır. Bu, Təl-Əvivin Madridin ABŞ-ın İrana qarşı hücumlar üçün hərbi bazalardan istifadə etməsinə icazə verməkdən imtina etməsinə cavabıdır. Söhbət İspaniya və ABŞ-ın birgə idarə etdiyi Rota və Moron bazalarından gedir. Sançes Vaşinqton və Təl-Əvivin hərəkətlərini açıq şəkildə pisləyərək onları "birtərəfli hərbi əməliyyatlar" adlandırır. O, bu cür addımların beynəlxalq sistemi daha düşmən və qeyri-sabit hala gətirdiyini bildirir. İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saar İspaniyanın mövqeyini kəskin tənqid edir: “Əvvəlcə ona HƏMAS, sonra husilər, indi isə İran təşəkkür edir. Bu, tarixin doğru tərəfidirmi?”. Qəzza məsələsində də Sançes İsraili sərt tənqid edir. Bu fonda istisna deyil ki, Seuta hadisələri İsrailin Sançesə qarşı qisas əməliyyatıdır.
Tahir TAĞIYEV
