Rusiya və Ermənistan arasında diplomatik müstəvidə yeni gərginlik müşahidə edilməkdədir. Hər halda, hər iki ölkənin Xarici İşlər nazirliklərinin açıqlamaları da bunu deməyə əsas verir.
Qeyd edək ki, bu günlərdə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova bildirib ki, Laçın yolundakı mövcud vəziyyət Ermənistanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımasının nəticəsidir: “Xatırlatmaq istərdim ki, Laçın yolunda yaranmış vəziyyət Ermənistanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımasının nəticəsidir. Bu, 2022-ci ilin oktyabrında və 2023-cü ilin mayında Avropa İttifaqının himayəsi altında iki ölkə liderlərinin iştirakı ilə keçirilən sammitdən sonra qeydə alınıb. Bu kontekstdə məsuliyyətin Rusiya sülhməramlı kontingentinə həvalə edilməsini yersiz və əsassız hesab edirəm. Biz kontingentin vəzifəsi odur ki, bir daha deyirəm, İrəvan və Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən Qarabağın Azərbaycana məxsusluğunun tanınması nəticəsində yaranmış yeni şəraitdə o, Qarabağ ermənilərinin hüquqları və təhlükəsizliyi, o cümlədən Bakı və Xankəndi arasında birbaşa dialoq üçün yerlərdə hər cür yardım göstərsin”. Bu açıqlama İrəvanı narazı salıb. Rəsmi İrəvan Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın şərhini əsassız hesab etdiyini bildirir. Bildirilir ki, Zaxarovanın bu açıqlaması digər oxşar bəyanatlardan məzmununa görə fərqlənmir, çaşqınlıq və məyusluğa səbəb olur. Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Ani Badalyan qeyd edir: “2022-ci ilin avqustunda Ermənistan tərəfi Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılmasına dair Rusiya layihəsini təsdiqləyib, ona görə də Qarabağın statusunun müzakirəsi qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınıb. Azərbaycan bu layihədən imtina edib, eyni zamanda avqustun 31-də Brüsseldə olduğu kimi Ermənistanla Qarabağ məsələsində heç bir şeyi müzakirə etmək niyyətində olmadığını bəyan edib.
Rusiya tərəfi bu məsələdə nəinki ardıcıllıq nümayiş etdirməyib, həm də ötən ilin sentyabrında Azərbaycanla Ermənistan arasında toqquşma zamanı mütləq laqeydlik nümayiş etdirib. Eyni davranışı Rusiyanın rəhbərlik etdiyi KTMT hərbi bloku da nümayiş etdirib. Rusiya tərəfi davamlı olaraq Ermənistanın ötən ilin oktyabrında Praqada Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımasından sonra vəziyyətin dəyişdiyini iddia edir. Ötən il Praqada Ermənistan və Azərbaycan 1991-ci ildə qəbul edilmiş, tərəflərin bir-birinin ərazi bütövlüyünü tanıyan Alma-Ata Bəyannaməsinə sadiqliklərini təsdiqlədikdə, 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatın mətnində heç nə dəyişməyib. Yeganə yenilik ondan ibarət idi ki, Praqa görüşündən sonra Aİ sərhəddə sabitliyi təmin etmək üçün Ermənistan-Azərbaycan dövlətlərarası sərhədinin Ermənistan tərəfində müşahidə missiyası yerləşdirmək qərarına gəlib. Rusiya Federasiyası dəfələrlə, o cümlədən 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatın imzalanmasından sonra Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıyıb. Ən son və buna baxmayaraq, ən əlamətdarı o idi ki, Rusiya Azərbaycanla strateji əlaqələr quran sənəddə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyıb”. Ani Badalyan bütün bunlara görə Zaxarovanın yanaşmasını doğru hesab etmədiklərini bildirib.
Qeyd edək ki, hökumətin son iclasında baş nazir Nikol Paşinyan Rusiya sülhməramlılarının fəaliyytini tənqid edərək, onların missiyasını yerinə yetriə bilmədiklərini bildirb. Hərbi ekspert, “Nasionalnaya oborona” jurnalının baş redaktoru İqor Korotçenko bu şəraitdə Kremlin Ermənistana münasibətdə artıq qəti hərəkət etməsinin vacibliyini bildirib. Ekspert Ermənistan XİN-in rəsmi nümayəndəsinin Rusiyanın ünvanına səsləndirdiyi şərhləri “tam kobudluq” adlandırıb. Qeyd edib ki, İrəvanın xarici güclərə arxalanması əbəsdir: “İrəvanı narahat edən odur ki, Kreml Rusiya Federasiyasının maraqlarına zidd olaraq, Ermənistan üçün özünü oda atmaq istəmir. Rusiyaya dişlərini qıcamaq Nikol Paşinyan və onun komandasının ölümcül səhvidir. Axı heç bir Fransa, ABŞ, Aİ, Hindistan, İran Ermənistanın yerinə problemləri həll etməyəcək, yalnız ondan istifadə edəcəklər”. Korotçenko vurğulayıb ki, bundan sonra Rusiya ilə Ermənistanın münasibətləri sağlam praqmatizm əsasında qurulacaq: “Rusiya Federasiyasının tarixən kiməsə və nədəsə borclu olması ilə bağlı illüziyalar olmayacaq. Ermənistan yalnız Moskvanın diplomatik münasibətlər saxladığı yüzdən çox ölkədən biridir... Kreml indi Cənubi Qafqaz regionunda baş verən bütün hadisələrə “əzabkeş xalqın” çoxsaylı lobbiçilərinin cidd-cəhdlə onun gözlərinə taxmağa çalışdığı “erməni eynəyi” ilə baxmayacaq. Ermənistan suveren dövlətdir və onun öz milli maraqları var. Lakin Rusiyanın özünün də məhz belə dəqiq milli maraqları var və biz onları qurban verməməliyik və verməyəcəyik”. Ekspertin fikrincə, Ermənistanda Nikol Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsinin nəticəsi olaraq, bu gün Moskva ilə İrəvan arasında münasibətlər ciddi şəkildə pisləşib: “ Bu, birbaşa erməni maraqlarına xidmət edən müxtəlif rusiyalı lobbiçilərin həmin istiqamətdə səmərəsiz fəaliyyətinin nəticəsidir. Korotçenko hesab edir ki, onlar çoxsaylı “beyin mərkəzləri” və “klublar” yaratmaqla, “nəticə” qismində dəbdəbəli banketlərlə tennis turnirləri keçirir və İspaniyada yaraşıqlı evlər əldə ediblər. “Kremldəki nüfuzlu “qüllələrdən” birinin rəyi belədir”.
Nahid SALAYEV
