Fransanın Cənubi Qafqaza burnunu soxması, burada Ermənistan vasitəsilə məkrli niyyətlərini reallaşdırmaq cəhdləri təkcə Azərbaycan yox, bir çox ölkələr tərəfindən mənfi qarşılanır. Regionda təsir imkanları və maraqları olan Türkiyə, Rusiya kimi ölkələr də Fransanın bədxah planlarına qarşı açıq mövqe sərgiləyirlər. Çünki Parisin niyyəti regionda yenidən xaos yaratmaqdır.
Hazırda öz məqsədinə çatmaq üçün Fransa erməni faktorundan yararlanmağa xüsusi diqqət edir. İrəvanın buna şərait yaratması Rusiyanın ciddi narazılığına yol açır. Bunu Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın açıqlamaları da təsdiq edir. Onun dediklərindən belə bəlli olur ki, İrəvan başqa tərəfləri regiona cəlb etmək əvəzinə üçtərəfli razılıqlara, o cümlədən 10 noyabr bəyanatına əməl etsə, daha yaxşı olar: “Ermənistan hakimiyyətinin Qarabağın Azərbaycana məxsusluğunu tanımasından sonra formalaşan yeni şəraitdə Rusiya sülhməramlı kontingentinin vəzifəsi Qarabağ ermənilərinin hüquqlarının və təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, o cümlədən onların Bakı ilə birbaşa dialoqu kontekstində mümkün olan hər cür köməyin göstərilməsidir. Əgər hansısa razılıq əldə olunubsa, üstəlik yüksək səviyyədə imzalarla təsdiq edilibsə, o zaman başqa şərhlərlə, başqa konstruksiyalar düşünüb tapmaqla, üçüncü, hətta beşinci və onuncu tərəfləri cəlb etməklə məşğul olmaq deyil, onu reallaşdırmaq lazımdır. Razılaşmaların reallaşdırılmasında hərcmərclik başladığı an zəmanət arxa plana keçir”. Zaxarova Fransanın qərəzli və birtərəfli mövqeyinin regionda yalnız xaosa xidmət etdiyini bildirib: “Vasitəçilik səyləri çərçivəsində hər iki münaqişə tərəfinin mövqelərinin nəzərə alınması zəruridir. Rusiya Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşmasına dair onun səylərinə zidd olmayan, bu səyləri təkrar etməyən və sarsıtmayan hər hansı təşəbbüsü alqışlayır. Digər tərəfdən, Fransanın bu istiqamətdə fəallığı bizə yaxşı məlumdur və mühüm olan ondan ibarətdir ki, belə vasitəçilik səyləri çərçivəsində, ilk növbədə, hər iki münaqişə tərəfinin – həm Azərbaycanın, həm də Ermənistanın mövqelərini nəzərə almaq lazımdır. Bu, hər hansı vasitəçiliyin alfa və omeqasıdır”. Amma Fransa birmənalı şəkildə ermənipərəst mövqe sərgiləyir. Hətta iş o yerə çatıb ki, Fransanın Avropa və xarici işlər naziri Katrin Kalona səfirlər konfransındakı çıxışı zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün qorunması və suverenliyinin tam şəkildə təmin olunması istiqamətində atdığı addımları Qarabağda yaşayan “ermənilərin sıxışdırılması” kimi qiymətləndirərək, bunu “qanunsuzluq və mənəviyyatsızlıq” adlandırıb. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Ayxan Hacızadə isə Katrin Kalonanın bölgədə sülhə və sabitliyə xidmət etməyən, qatı ermənipərəst mövqeyi ilə seçilən bu açıqlamasını qanunsuz və qeyri-əxlaqi yanaşma nümunəsi kimi dəyərləndirib.
Ekspertlər hesab edir ki, baş verənlər Fransa diplomatiyasının süqutunun təzahürləridir. Fransa diplomatiyası Afrikada məğlub olur. Nigerdə və Qabonda, bütövlükdə Afrikada baş verən son hadisələrlə bağlı Fransanın baş naziri Elizabet Born elə bu günlərdə etiraf edib ki, ölkəsinin diplomatiyası bu il böhranlarla üzləşib. Nigerdə üsyançıların yaratdığı "Vətənin Qurtuluşu Milli Şurası" Fransadan sentyabrın 3-dək qoşunlarını respublika ərazisindən çıxarmağı tələb edib. Niger əhalisi arasında Fransa hərbçilərinin respublikada olmasından narazılıq artır. Ölkənin hakimiyyət orqanlarına Nigeri tərk etməyə məcbur etmək üçün Niamey bazasında yerləşdirilən fransız hərbçilərin qida, elektrik və su təchizatını kəsmək çağırışları var. Belə davam edərsə, bu tendensiyanın yalnız Afrika ilə məhdudlaşmayacağı və Avrasiya məkanına da transfer olunacağı heç kimdə şübhə doğurmamalıdır. Milli Məclisin deputatı Asim Mollazadə qeyd edir ki, Fransanın Cənubi Qafqazla bağlı mövqeyinin əsas səbəbi siyasi korrupsiyadır. O, Fransanın Cənubi Qafqazda pozucu fəaliyyətindən əl çəkməməsinin normal olduğunu deyib: “Onlar münaqişənin sülhlə nəticələnməsində maraqlı deyillər. Çünki sülh olarsa, o zaman korrupsioner fransız siyasətçiləri erməni icmasından rüşvət ala bilməyəcəklər. Fransada yaşayan zəngin erməni icması da müharibənin davam etməsini istəyir. Belə ki, Ermənistanda baş verən problemlər erməni diasporunun daha da zənginləşməsinə gətirib çıxarır və ölkələrində yaranmış hər hansı problemin həlli üçün toplanmış ianələri korrupsiya bataqlığına düşmüş fransız siyasətçilərlə də bölüşürlər... Təbii olaraq, hərbi qarşıdurmada maraqlı olan bütün qüvvələrin fəaliyyəti hazırda eyni istiqamətə yönəlib və onlar öz maraqlarını təmin etmək üçün girov götürülmüş erməniləri ağır vəziyyətə salmaq istəyirlər. Fransa hər bir imkandan istifadə edərək regionda vəziyyəti gərginləşdirməyə çalışır. Bu ölkə kiflənmiş imperiya təfəkkürü ilə Afrikadakı məğlubiyyətlərindən sonra Rusiyanın zəifləməsindən istifadə edərək Cənubi Qafqaza, Orta Şərqə burnunu soxmağa çalışır. Lakin Fransa unutmamalıdır ki, artıq hansısa imperiyanı bərpa etmək iqtidarında deyil. Onun Cənubi Qafqazla bağlı istənilən planı sadəcə olaraq darmadağın ediləcək”.
Nahid SALAYEV
