Təranə Əlizadə: “Hansı filmi ki, televizya rejissorları çəkib, həmin filmlər film çərçivəsinə uyğun gəlmir, verilişi xatırladır” Roza Əliqızı: “Mənə elə gəlir ki, yavaş-yavaş daha yaxşı filmlər çəkiləcək” Əli İsa Cabbarov: “Milli Qəhrəmanlar haqda filmlərin çəkilməsi yaxşıdır, amma onların ölkədən kənarda təbliğatı yoxdur”
Milli Qəhrəman mövzusu olduqca həssas olduğundan, yaradıcılıq sahəsində ona yanaşma da fərqli olmalıdır. Son illər Milli Qəhrəmanların həyatı, döyüş yolu, onların yaratdığı qəhrəmanlıq epopeyasının gənclərin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə edilməsində oynadığı müsbət rolla bağlı kitablar yazılır, proqramlar hazırlanır, filmlər çəkilir. Əlbəttə, bu sahədə görülən işlər təqdirəlayiq hesab edilməlidir.
İndiyə qədər Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin “Yaddaş” sənədli filmlər studiyasında dövlət sifarişi ilə “Milli Qəhrəmanlar” silsiləsindən bir sıra qəhrəman vətən oğulları ilə bağlı sənədli filmlər çəkilib, bəziləri çəkilməkdədir.
Milli Qəhrəman Ramiz Qənbərov, Təbriz Xəlilbəyli, Pəhləvan Fərzəliyev, Vəzir Sədiyev, Vəzir Orucov, Fred Asif və başqaları ilə bağlı sənədli filmlər ərsəyə gətirilib. “Yaddaş” sənədli filmlər studiyası ilə yanaşı, telekanallar da Milli Qəhrəmanlar haqqında sənədli filmlər çəkirlər. Bu sahədə AzTV-nin “Azərbaycantelefilm” Yaradıcılıq Birliyinin də gördüyü işləri qeyd etməliyik. Hər bir Milli Qəhrəman öz adını xalqımızın şərəf tarixinə yazıb və Azərbaycan xalqı yaşadıqca, qəhrəmanlarımız da yaddaş-yaddaşa, tarixdən-tarixə keçib yaşayacaq. Hər bir Milli Qəhrəmanın ömür və döyüş yolu bir vətənpərvərlik, vətən sevgisi məktəbidir. Bu əxlaq, tərbiyə, vətənpərvərlik məktəbi gəncliyin həmişə ehtiram göstərdiyi bir ünvan olmalıdır.
Milli Qəhrəmanlar haqqında çəkilən sənədli filmləri analiz edən kinoşünaslar bildirir ki, onlar haqqında film çəkilməsi olduqca vacibdir. Onların vurğuladığına görə, bu işlə təsadüfi adamlar məşğul olmalı deyil. Ekspertlər vurğulayır ki, “Yaddaş” sənədli filmlər studiyası tərəfindən çəkilən filmlərdə bir qədər pafos hiss olunsa da, filmlər bütövlükdə tarixi həqiqət üzərində köklənib.
Kinoşünaslar qeyd edir ki, bəzi hallarda Milli Qəhrəmanlar haqqında çəkilən filmlər arasında filmdən çox verilişə, proqrama oxşayanlar da var. Bu sahədə Azərbaycanın kifayət qədər təcrübəsi olduğunu deyən sənədli film mütəxəssisləri bildirir ki, televiziya rejissorlarının bu işə cəlb edilməsi müəyyən hallarda filmləri veriliş səviyyəsinə endirir. Bu işlə sırf sənədli kino rejissorlarının məşğul olmalı olduğunu düşünən ekspertlər vurğulayır ki, televiziya rejissoru sənədli filmə uğur gətirə bilməz.
Teatrşünas Təranə Əlizadə vurğulayır ki, Milli Qəhrəmanlar haqqında filmlər çəkilərkən onların ailə üzvlərinin, döyüş dostlarının çıxışı ilə kifayətlənmək lazım deyil, burada qəhrəmanın obrazı yaradılmalı, hadisə canlı şəkildə təqdim edilmləlidir: “Milli Qəhrəmanların təbliğ edilməsi, gənc nəslə tanıdılması istiqamətində görülən işlər bütövlükdə müsbətdir. Onlar barədə çəkilən filmlərə gəlincə, deyə bilərəm ki, indiyə qədər 15-ə yaxın filmə baxmışam. Xoşuma gələnlər də olub, gəlməyənlər də. Hansı filmi ki, televiziya rejissorları çəkib, həmin filmlər film çərçivəsinə uyğun gəlmir, verilişi xatırladır. Hansını ki, kinorejissor çəkib, onlar yaxşı alınıb. Səhv etmirəmsə, Azərbaycanda 215 Milli Qəhrəman var, onların böyük əksəriyyəti şəhid olub, 18 nəfəri isə sağdır. Onların hər biri haqqında çox yüksək səviyyədə sənədli, hətta bədii filmlər çəkilməlidir. Amma, üst-üstə, “Yaddaş” studiyasında 20-30 sənədli film çəkilib. Halbuki, bunun sayı daha çox olmalıdır. Əsas məsələlərdən biri odur ki, bu filmlər çəkiləndən sonra bir dəfə təqdimatı keçirilir, sonra isə kənara qoyulur. Ancaq növbəli dəfə bu filmlərin məktəblərdə, universitetlərdə, hərbi məktəblərdə, hərbi hissələrdə və s. yerlərdə nümayişi keçirilməlidir ki, film gəncliyə təsir edə bilsin. Televiziyalar bu filmləri yaymalıdır. Milli Qəhrəmanların obrazları yaradılmalıdır. Kinoda, teatrda Milli Qəhrəmanlarla bağlı təbliğat gücləndirilməlidir”.
Hərbi jurnalist Roza Əliqızı bizimlə söhbətində çəkilən filmləri təqdir etdiyini dedi: “Bizi qane etsə də, etməsə də, çəkilməsi vacibdir. Mənə elə gəlir ki, yavaş-yavaş daha yaxşı filmlər çəkiləcək. Biri var çəkilməyə, biri də var çəkilə. İkinci birincidən yaxşıdır. Bu filmləri çəkdikləri üçün çox sağ olsunlar. Nə yaxşı ki, yada salırlar”.
Kinorejissor-prodüsser Əli İsa Cabbarov isə bildirdi ki, Azərbaycan Respublikası Milli Qəhrəmanları haqqında filmlərə kompleks münasibət bildirmək üçün o filmlərin hamısına bir-bir baxmaq lazımdır. Ayrı-ayrı filmlərə gəlincə, Ə.İ.Cabbarov bildirdi ki, Milli Qəhrəman mövzusu mütəmadi olaraq təbliğ edilsə, bunun faydası böyük olar. O hesab edir ki, bu filmlər ancaq ölkə daxili ilə məhdudlaşmamalıdır: “Bu mövzu həmişə təbliğ edilməlidir. Milli Qəhrəmanlar haqda filmlərin çəkilməsi yaxşıdır, amma onların ölkədən kənarda təbliğatı yoxdur. Hesab edirəm ki, bu filmlər müxtəlif dillərə tərcümə edilib xaricə də çıxarılmalıdır. Onlar da bizim Milli Qəhrəmanlarımızı tanımalıdır. Milli Qəhrəmanlar haqqında filmlərin məktəblərdə, başqa yerlərdə təbliği faydalıdır, bu, gənclərin vətənpərvərlik tərbiyəsində mühüm rol oynayır. Milli Qəhrəmanlar, qəhrəman vətən övladları haqında film çəkənlər sırasında rejissor Nizami Abbasın, rejissor Emin Əfəndiyevin filmləri professionallıq baxımından və digər məziyyətlərinə görə çox gözəl filmlər kimi yadımda qalıb.
Ümumiyyətlə, Milli Qəhrəmanlar barədə çəkilən filmləri təqdir edirəm. Sadəcə, bizim Milli Qəhrəmanlarla bağlı sənədli filmlərdə pafos var. Əslində, faktları önə çəkmək lazımdır, pafos olmasa yaxşıdır”.
İradə SARIYEVA
