Qulu İsmayılov: “Bunlar Azərbaycanın xeyrinə olan faktorlardır” Vahid Əhmədov: “Azərbaycan artıq özü bəzi məsələləri diktə edir və sərmayə qoymaq imkanları xeyli genişlənib”
Azərbaycan hökuməti və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) “BP”, “Chevron”, “İNPEX”, “Statoil”, “ExxonMobil”, “TP”, “İTOCHU” və “ONGC Videsh” şirkətləri ilə birlikdə “Azəri”, “Çıraq” yataqları və “Günəşli” yatağının dərinsulu hissəsinin (AÇG) birgə işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında dəyişdirilmiş və yenidən işlənmiş saziş imzaladılar.
Saziş Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən ratifikasiya olunmalıdır.
Saziş Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin və bir qrup yüksək səviyyəli xarici hökumət və dövlət rəsmilərinin iştirak etdiyi tədbirdə Azərbaycan hökuməti adından SOCAR-ın prezidenti Rövnəq Abdullayev və tərəfdaş şirkətlərin nümayəndələri tərəfindən imzalanıb.
Hasilatın pay bölgüsü haqqında dəyişdirilmiş və yenidən işlənmiş sazişə əsasən, BP layihənin operatoru olaraq qalacaq.
Sazişin bir hissəsi olaraq SOCAR-ın AÇG-dəki iştirak payı 11,65 %-dən 25 %-ə qaldırılacaq və beynəlxalq tərəfdaş şirkətlər Azərbaycan Dövlət Neft Fonduna 3.6 milyard dollar bonus ödəyəcəklər. Növbəti 32 il müddətində AÇG-yə 40 milyard dollardan artıq sərmayə qoyulması potensialı var.
Saziş təsdiqləndikdən sonra AÇG-də tərəfdaşların yeni iştirak payları bu nisbətdə olacaq: BP- 30,37 %; AzACG (SOCAR)- 25,00 %; Chevron- 9,57 %; INPEX- 9,31 %; Statoil- 7,27 %; ExxonMobil- 6,79 %; TP- 5,73 %; ITOCHU- 3,65 % və ONGC Videsh Limited (OVL)- 2,31 %.
Bu sazişin ardınca, SOCAR və tərəfdaşları arasında AÇG müqavilə ərazisi üçün əlavə bir hasilat platformasının qiymətləndirilməsi məqsədilə mühəndis-layihə işlərinin irəli aparılması haqqında razılaşma əldə olunub.
“Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlar blokunun işlənməsi üzrə beynəlxalq konsorsiumla bağlanmış yeni müqavilə sayəsində Azərbaycana xarici investorlar tərəfindən 3.6 milyard dollar bonus ödəniləcək. Bunu Prezident İlham Əliyev müqavilənin imzalanması mərasimində bildirib.
"Bu gün Azərbaycan üçün əlamətdar və tarixi bir gündür. "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsində yeni dövr başlayır" - Prezident deyib.
Dövlət başçısı bildirib ki, imzalanan müqavilənin ölkəmiz üçün böyük əhəmiyyəti var: "Bu yataqların işlənməsi 2050-ci ilə qədər uzadılır. Bu kontrakt Azərbaycan üçün daha əlverişli, daha yaxşı şərtlərlə imzalanır. Kontrakt imzalanandan sonra ölkəmizə xarici investorlar tərəfindən 3,6 milyard dollar bonus ödəniləcək. SOCAR-ın payı 25%-ə qaldırılır. Azərbaycana çatacaq mənfəət neftinin səviyyəsi 75% təşkil edəcək. "Əsrin müqaviləsi" imzalanan zaman AÇG-də 511 milyon ton neft olduğu ehtimal edilirdi. Ancaq ehtiyatlar proqnozları üstələdi. Hazırda "Azəri-Çıraq-Günəşli"də hasil edilməmiş 500 milyon ton neft var".
İlham Əliyev çıxışında xatırladıb ki, 2012-ci ildə Türkiyədə TANAP layihəsinə imza atıldı. 2013-cü ildə isə TAP layihəsi qaz kəməri kimi seçilib. Prezidentin sözlərinə görə, "Səngəçal" dünyada ən böyük neft-qaz terminalıdır: “Azərbaycanda neft platformaları tikilir. Bunlar "Əsrin müqaviləsi"nin Azərbaycana verdiyi faydalardır. Dövlət Neft Fondu bizim üçün böyük bir amildir. Neftin qiymətinin düşməsi də bizi yolumuzdan döndərə bilmədi. Biz valyuta ehtiyatlarımızı artırırıq. "Şahdəniz", “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin həyata keçməsi ilə valyuta ehtiyatlarımız daha da artacaq”.
SOCAR-ın prezidenti Rövnəq Abdullayev isə bildirib ki, Azərbaycan üçün əlamətdar bir gündür: “Bizə “Əsrin Müqaviləsi”nin imzalandığı vaxtı xatırladır. O dövrün çətin siyasi və iqtisadi şəraitinə baxmayaraq, ulu öndərimiz Heydər Əliyevin gərgin səyləri nəticəsində AÇG üzrə ilk müqavilənin imzalanması ilə Azərbaycanın sonrakı iqtisadi inkişafının təməli qoyulmuşdur. 1994-cü ildə ilk müqavilə imzalanandan bəri AÇG-yə 33 miyard dollar sərmayə qoyulmuş və 440 milyon ton neft hasil edilməklə ölkəmiz 125 milyard dollardan çox birbaşa mənfəət əldə etmişdir.
Bu gün SOCAR ilə tərəfdaş şirkətlər arasında aparılan danışıqlara yekun vuraraq, razılaşdırılmış şərtlər əsasında AÇQ layihəsi üzrə 2049-cu ilin sonunadək davam edəcək yeni müqaviləni imzaladıq. Yeni müqavilənin şərtləri Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən təsdiqlənəndən sonra qüvvəyə minir ki, bununla da növbəti 32 il ərzində AÇG-nin ölkəmizə gətirdiyi iqtisadi mənfəətləri maksimuma çatdıracağıq. Yeni müqavilənin şərtləri ölkəmizin və şirkətimizin 1994-cü ildən bəri artan maliyyə və texnoloji potensialını əks etdirməklə yanaşı, xarici tərəfdaş şirkətlərin Azərbaycan iqtisadiyyatına olan inamını da göstərir və artıq reallıq olan tərəfdaşlığımızı yeni müstəviyə qaldırır.”
Göründüyü kimi, imzalanan yeni müqaviləyə əvvəlkindən təxminən 7 milyarddan artıq sərmayə qoyulacaq və bu razılaşmada Azərbaycanın payı 25 faizə kimi qaldırılacaq. Bütün bu müsbət dəyişikliklər Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün nə vəd edir?
İqtisadçı Qulu İsmayılov qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, “Əsrin Müqaviləsi 2”nin imzalanması ölkəmizin inkişafına mühüm töhfə verəcək: “Bilirsiniz ki, birinci müqavilə böyük əziyyətlər hesabına imzalandı. Bununla bağlı Azərbaycana çoxlu sayda təzyiqlər vardı. Həmin müqavilədən gələn gəlirlərin hesabına Azərbaycan qüdrətləndi, gücləndi. Bu gün imzalanan müqavilədən də görünür ki, artıq Azərbaycan dünya iqtisadiyyatında etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilir. Məhz buna görədir ki, bu müqavilədə bizim payımız az qala 2 dəfəyə kimi artdı. İnvestorların qoyduğu vəsaitdə də xeyli artım var. Təbii ki, bunlar Azərbaycanın xeyrinə olan faktorlardır. Çünki pay bölgüsündə çox paya sahib olmaq çoxlu pul qazanmaq anlamına gəlir. Bu da ölkəmizin iqtisadiyyatı üçün önəmlidir. İmzalanmış yeni müqavilə bütün parametrlərinə görə Azərbaycan üçün gözəl gələcək vəd edir”.
İqtisadçı Vahid Əhmədov da hesab edir ki, yeni müqavilə “Azəri”, “Çıraq”, “Günəşli” neft yataqlarının uzun müddət işlədilməsini nəzərdə tutur: “Burada əsas şərtlərdən biri SOCAR neft şirkətinin pay faizinin artması ilə bağlıdır. Əgər SOCAR-ın 1994-cü ildə imzalanan müqavilədə payı 11.6 % olubsa, hazırda bu rəqəm 25 % təşkil edəcək. Bundan əlavə, SOCAR-a 3.6 milyard dollar bonus veriləcək. Yəni müqavilə imzalandıqdan sonra həmin şirkətlər dövlətə 3.6 milyard dollar ödəyəcəklər. Digər tərəfdən, bu layihə ilə əlaqədar Azərbaycana 40 milyard dollara yaxın investisiya qoyulacaq. Bu da “Əsrin Müqaviləsi”nin yenilənməsinin Azərbaycan üçün nə qədər önəmli olduğunu göstərir. Amma əvvəllər deyirdilər ki, bu yataqda cəmi 500 milyon ton neft var. Bu vaxta qədər biz 500 milyon tondan çox neft çıxarmışıq. Təxmini bir o qədər də neft ehtiyatımız var. “Əsrin Müqaviləsi”nin yenilənməsi həm iqtisadi, həm də siyasi cəhətdən çox vacibdir. Hər iki halda Azərbaycan layihədən kifayət qədər gəlir əldə edəcək və bu gəlir Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün istifadə ediləcək.1994-cü ildə müqavilə imzalananda siyasi şəraitdən asılı olaraq Azərbaycan müəyyən güzəştlərə getməyə məcbur olmuşdu. Lakin indi Azərbaycan artıq özü bəzi məsələləri diktə edir və sərmayə qoymaq imkanları xeyli genişlənib.
Bu cür müqavilələr dövlətimizin müstəqil dövlət kimi yaşaması üçün çox vacibdir. Çünki bir sıra böyük dövlətlərin iri şirkətləri bu layihədə iştirak edəcək. Bu da Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi daha da möhkəmlənib inkişaf etməsinə zəmin yaradacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
