Ermənistanda son 8 ayda 12 hərbçi həlak olub, 4-ü isə ordudan qovulub. Sülh dövründə orduda davamlı ölüm halları və dərinləşən problemlərin tənqidindən sonra baş nazir Nikol Paşinyan ötən həftə bütün bunlarla bağlı məsuliyyəti Hərbi Polis rəisinə, və Mənəvi və Psixoloji Departamentin rəisinə həvalə edib. Nəticədə, təxminən altı il Hərbi Polis rəisi vəzifəsini tutan Aşot Zakaryan vəzifəsindən azad edildi. Onun yerinə keçmiş polis rəisi Aram Ovannisyan təyin edildi.
Mənəvi və Psixoloji Departamentin müdiri Seryoja Stepanyan da vəzifəsindən azad edilib. Nazir Suren Papikyan həmçinin iki müşaviri - Sünik şəhərinin keçmiş qubernatoru Melikset Poqosyan və Araqatsotn şəhərinin keçmiş qubernatoru Razmik Petrosyanla vidalaşıb. Paşinyan əvvəlcə müdafiə naziri Suren Papikyan və Baş Qərargah rəisi Edvard Asryanın yerinə keçməsi məsələsini bağlamış, onların orduda davam edən ölümlərə görə məsuliyyət daşımadığını bildirmişdi: "Mənim qiymətləndirməm o deyil ki, bu vəziyyətdə Baş Qərargah rəisi və müdafiə naziri bu məsələni həll etmək üçün kifayət qədər səy göstərmirlər". Keçmiş polis rəisi Aram Ovannisyanın Hərbi Polis rəisi təyin edilməsi orduda nəyi dəyişəcək? O, Silahlı Qüvvələrdə hansı islahatlar həyata keçirə bilər? Karyerasına 1990-cı illərdə Artaşat polis şöbəsində polis kimi başlayan 60 yaşlı Ovannisyan ikinci prezident Robert Köçəryanın və üçüncü prezident Serj Sarkisyanın rəhbərliyi altında yüksək vəzifələr tutub. Əvvəlcə Ararat regional administrasiyasında, daha sonra isə İrəvanda vəzifə tutub. Lakin Ovannisyanın ciddi rəsmi yüksəlişləri 2018-ci il inqilabından sonra başlayıb. Ovannisyan əvvəlcə inqilabdan sonrakı Ermənistanda Armavir və Kotayk regional administrasiyalarının rəhbərləri vəzifələrini tutub, 2020-ci ildə artıq polis rəisinin birinci müavini olub və çox keçmədən, 2023-cü ildə Ermənistan polis rəisi təyin edilib. Yeri gəlmişkən, məhz Nikol Paşinyanın təklifi ilə Aram Ovannisyan 2022-ci ildə prezidentdən polis general-mayoru rütbəsi alıb. Aram Ovannisyanın fəaliyyəti sayəsində, xüsusilə 2024-cü ildə, "Srbazan" hərəkatı zamanı Baqramyan-Demirçyan qovşağında polis etirazçılara qarşı xüsusi tədbirlər görüb və nəticədə təxminən 100 nəfər yaralanıb. Hətta bir vətəndaş elektroşoker partlayışı nəticəsində əlindəki üç barmağını itirib, qəlpə və yanıq xəsarətləri alıb. Hüquq müdafiəçiləri o zaman polisin qadağan olunmuş "Zarya 3" xüsusi cihazından istifadə etdiyini iddia edirdilər. Lakin hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları bu məlumatı gizli saxladılar. Hay-küydən sonra, hüquq müdafiəçilərinin qeyd etdiyi kimi, səhiyyə nazirinin əmri ilə "Zarya 3"ün istifadəsinə icazə verildi və bununla da yol verilən qanunsuzluq aradan qaldırıldı. Aram Ovannisyanın özü həmin hadisədən sonra "Zarya 3"ün 12 iyunda istifadə edildiyini inkar etmədi. Baş nazir 2024-cü ilin yayında polisə bu hərəkətlərinə görə təşəkkür etsə də, onların hərəkətlərini qanuni və peşəkar adlandırsa da, bir il sonra Paşinyanın qərarı ilə Aram Ovannisyan polis rəisi vəzifəsindən azad edildi. Mətbuat müxtəlif səbəblərdən, o cümlədən bəzi korrupsiya hallarından yazırdı. “Hetq”, xüsusilə Ovannisyanın oğlunun polisin istifadə etdiyi dayanacağı özəlləşdirdiyini, sonra İrəvan icmasının torpağını zəbt etdiyini və qanunsuz tikinti apardığını və sonradan bu işin qanuniləşdirildiyini yazırdı. Yeri gəlmişkən, yeni təyin olunmuş Hərbi Polis rəisinin oğlu da “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasının seçkiqabağı siyahısına daxil edilmişdi.
Bu yaxınlarda, Nikol Paşinyan 7 iyun parlament seçkiləri kampaniyası zamanı Aram Ovannisyanın doğulduğu Artaşat şəhərinə səfər edərkən Aram Ovannisyanın adı yenidən mətbuatda peyda oldu. Orada Paşinyanın diqqətini bir bina çəkdi. Baş nazir onun nə olduğu ilə maraqlandı. Artaşat meri canlı yayımda olduqlarını bilmədən binanın keçmiş polis rəisi Ovannisyana məxsus olduğunu açıq şəkildə etiraf etdi. General-mayor Aram Ovannisyan uzun müddət vəzifədən kənarda qalmadı. Bir il sonra o, Hərbi Polisin rəisi vəzifəsinə təyin edildi. Müdafiə naziri Suren Papikyan onu şəxsən Hərbi Polisin şəxsi heyətinə təqdim etdi. Lakin yayılan videoda söz yoxdur, görüntü musiqi ilə müşayiət olunur. Paşinyan bu yaxınlarda Silahlı Qüvvələrdə gənclərin ardıcıl intihar etməsinin bir neçə səbəbini təqdim etdi: qumar oyunları, şəxsi problemlər və cinayətkar altmədəniyyət, vəzifədə imtahan səbəbindən hərbçilərə göstərilən təzyiqdən danışdı: "Qarşıdurma zamanı dindirildiyi qeydə alınan hər kəs əsgərlər tərəfindən təhqir və təcrid olunur, bu, cinayətkar submədəniyyətdir, yoxsa bu halda təhlükəsizlik, bir növ həddindən artıq təzyiqdir". Silahlı Qüvvələrdə işdən çıxarılmalar və cinayətkar submədəniyyətə qarşı elan edilmiş sistemli mübarizə nəticə verəcəkmi? On illərdir silahlı qüvvələrdəki problemlər, zorakılıq və aramsız ölümlər barədə danışan hüquq müdafiəçisi Janna Aleksanyan Hərbi Polis rəisinin niyə dəyişdirildiyini və orduda nələri dəyişdirəcəyini başa düşmür. Hüquq müdafiəçisinin fikrincə, Paşinyan bu suala cavab verməlidir: "Hərbi Polis rəisinin bu ölümlərlə birbaşa əlaqəsi nədir? İkincisi, əgər dəyişiklik etmək lazımdırsa, heç olmasa həmin vəzifəyə səlahiyyətli birisi təyin olunmalıdır". Hüquq müdafiəçisinin sözlərinə görə, orduda əsgər ölümlərinin qarşısını almaq üçün ilk növbədə ciddi nəzarət və intizam olmalıdır. Bundan əlavə, hərbi hissənin komandiri bilməlidir ki, hər hansı bir halda ciddi məsuliyyət daşıyacaq: "Əgər ölüm baş verərsə və nazir hərbi hissəyə getməzsə, bu, həmin atmosferə, həmin hərbçilərə, zabit heyətinə çox böyük təsir göstərə bilərsə, o bunu etməyə borcludur, amma heç vaxt etmir, elə deyilmi? Biz onun getməsini görməmişik". Hüquq müdafiəçisi hesab edir ki, silahlı qüvvələrdə baş verən davamlı ölümlər bir şeyi sübut edir: hökumətin davamlı təminatlarına baxmayaraq, orduda əsl islahatlar baş vermir.
Samirə SƏFƏROVA
