Şakir Ağayev: “Ermənistan tərəfindən irəli sürülən bu arqumentlərin heç bir əsası yoxdur”
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin “Sovet dövründən qalan və texniki cəhətdən köhnələn Ermənistandakı Metsamor Atom Elektrik Stansiyası bütün region üçün böyük təhlükə mənbəyidir. O qeyd edib ki, stansiyanın istismar müddətinin sonsuz qədər uzadılması mümkün deyil və stansiya gec-tez bağlanmalıdır” bəyanatına Ermənistandan reaksiya verənlər tapılıb.
Ermənistan Respublika Partiyasının icra orqanının üzvü Artak Zakaryan yazıb ki, Bakı və Ankaranın Ermənistan Atom Elektrik Stansiyasını bağlamaq tələbinin uzun bir tarixi var. Zakaryan deyib ki, Azərbaycan əvvəllər beynəlxalq forumlarda Metsamor Atom Elektrik Stansiyasını bağlamağı təklif edirdisə, indi bu barədə tələb irəli sürülür.
Zakaryana görə, Ermənistan Atom Elektrik Stansiyasının (AES) bağlanması Ermənistanın mövcud enerji blokunun istismar müddətini 2036-cı ilə qədər uzatmağı və bu dövrdən yeni nüvə enerjisinə keçid üçün istifadə etməyi nəzərdə tutan enerji strategiyası ilə ziddiyyət təşkil edir.
O, qeyd edib ki, 2026-cı ilin aprel ayında Rusiya hökuməti Rosatom-un işin 70%-nin Rusiya nüvə korporasiyasına verilməsi şərti ilə Ermənistan AES-in (AES) istismar müddətini 2036-cı ilə qədər uzatmağa hazır olduğunu açıqlayıb.
“Daha əvvəl, 2026-cı ilin fevral ayında ABŞ-ın vitse-prezidenti Vens ABŞ-ın Ermənistanın nüvə enerjisi sektoruna mümkün investisiyalarını açıqladı. Bu baxımdan, gələcək layihələrin həyata keçirilməsi üçün yol açan nüvə əməkdaşlığı müqaviləsi imzalandı.
Regional inkişafdan asılı olmayaraq, Ermənistan nüvə enerjisini milli təhlükəsizliyin əsas komponenti kimi qorumalıdır”-deyə Zakaryan yazıb.
Zakaryan deyib ki, Metsamor Ermənistanın milli təhlükəsizliyi üçün önəmlidir, onu bağlamaq olmaz, ABŞ da dəstək verir, Ermənistan ABŞ-la nüvə sahəsində əməkdaşlıq edir, Rusiya da yeni enerji bloklarının yaradılmasını dəstəkləyib.
Ermənistan arxayındır ki, Rusiya və Amerika ilə bağlanılan sazişlər atom elektrik stansiyasının sökülməsinə, bağlanmasına imkan verməyəcək. Guya öz aləmlərində İlham Əliyevə cavab verirlər. Amma ABŞ-ın dəstəyi heç də Metsamorun saxlanmasına xidmət etmir. Amerika atom sahəsində Ermənistanla əməkdaşlığı ancaq yeni stansiyaların, yeni reaktorların tikintisi üzərində cəmləşdirirlər. Yəni Ermənistanın bu arxayınçılığı əsassızdır. İlham Əliyev düz deyib.
Ermənistan tərəfin Metsamorla bağlı gətirdiyi arqumentlər nə dərəcədə əsaslı sayıla bilər ki, Ermənistana Metsamor Atom elektrik stansiyasını sökməyə əsas versin?
“Novoye vremya” qəzetinin baş redaktoru Şakir Ağayev baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycan Prezidenti haqlı olaraq Metsamorun istismar müddətinin başa çatdığını və böyük region üçün böyük təhlükə mənbəyi olduğunu qeyd edib. “Paşinyan isə bildirmişdi ki, Metsamor bağlana bilməz, o beynəlxalq qanunlarla, müqavilələrlə fəaliyyət göstərir. Birincisi, Ermənistan ABŞ-la modul tipli atom elektrik stansiyaları ilə bağlı müqavilə bağlayıb. Eyni zamanda ABŞ-la bu fəaliyyəti həyata keçirmək istəyirdi. Amma məsələ bundadır ki, hələlik bu layihə kağız üzərindədir, icra olunmur. Çünki ABŞ-ın dediyi modul tipli elektrik stansiyaları demək olar ki, heç ABŞ-ın özündə də yoxdur. Bunun üzərində işləyirlər. Ermənistanda modul elektrik stansiyalarının tikintisi uzun çəkən prosesdir. Paşinyan Metsamor AES-i saxlamaqla həm Rusiya pozulmuş münasibətləri bir növ daha da korlamaq istəmir, eyni zamanda nüvəyə malik enerji hasilatını saxlamaq niyyəti güdür.
Bu atom elektrik stansiyasının sökülməsində ilk növbədə Ermənistan höküməti özü maraqlı olmalıdır. Çünki bir hadisə baş verərsə bizim region və elə Ermənistanın özü üçün çox böyük təhlükə yarana bilər. İkincisi, Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (AEBA) rəyi alınmalıdır. Bu qurumun rəyi əsasında göstərilməlidir ki, Metsamorun qalması region üçün nə dərcədə təhlükəlidir. Bütün atom elektrik stansiyaları AEBA-nın nəzarətində olur. Onlar rəy verməlidir ki, bu təhlükə aradan qaldırılmalıdır. O zaman Ermənistan tərəfin gətirdiyi bəhanələr, müqavilənin 2026-cı ildə bitməsi ilə bağlı dedikləri artıq öz gücünü itirmiş olacaq. ABŞ-la müqavilə əsasında Ermənistanda modul tipli atom elektrik stansiyalar fəaliyyətə başalarsa bu baş verə bilər.
Amma çox təəssüflər olsun ki, bunların heç birinin baş verəcəyi hələ gözlənilmir. Azərbaycanın dəfələrlə məsələ qaldırmasına baxmayaraq hələki AEBA bu barədə rəy verməyib. Eyni zamanda modul tipli atom elekrik stansiyalarının tikintisi həyata keçirilmir.
Ermənistan tərəfindən irəli sürülən bu arqumentlərin heç bir əsası yoxdur. Çünki Azərbaycan Prezidenti bu bəyanatı təsadüfən verməyib, onun əlində tutarlı dəlillər, məlumatlar var”.
Ş.Ağayev təəssüflə bildirdi ki, bütün çağrışlara baxmayaraq Ermənistan tərəfi Metsamoru bağlamağa cəhd göstərmir, buna marağı yoxdur, bu yöndə addımlar atmaq əvəzinə çaşdırıcı, əsassız bəyanatlar verməklə məşğuldur. Ş.Ağayev hesab edir ki, regionda təhlükəli vəziyyət yaranarsa onun faciələrini düşünmək belə dəhşətdir, buna görə də AEBA vaxtında bu məsələyə münasibət bildirməli, Metsamorun sökülməsi üçün rəy verməlidir.
İradə SARIYEVA
