Xarici siyasətlə bağlı referendum tələbi ilə paralel olaraq, Rusiya KTMT məsələsində Ermənistana təzyiqi də artırıb və vaxtaşırı müxtəlif yüksək vəzifəli məmurlar vasitəsilə İrəvana sanksiyaların tətbiq oluna biləcəyini xatırladıb. Xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzinin xəbərdarlıqlarından sonra KTMT-nin baş katibi Tələtbek Masadikov elan etdi ki, Ermənistan müttəfiq hesab olunsa da, İrəvanın bu strukturda sonrakı iştirakı ilə bağlı qərar ağlabatan müddət ərzində verilməlidir. Bu, xüsusilə KTMT-də Ermənistan məsələsinin noyabr ayında Moskvada keçiriləcək rəhbərlər səviyyəsində qurumun qarşıdan gələn görüşündə müzakirəyə çıxarıla biləcəyinə işarə edir.
Ermənistanın hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından millət vəkili Artur Ovannisyan bildirib: "Heç bir şərh və ya eyham barədə şərh verməyəcəyəm. KTMT-dəki üzvlüyümüzü dondurduq, çünki KTMT Ermənistan Respublikasına qarşı öhdəliklərini yerinə yetirməyib. KTMT Ermənistan Respublikasının quruma qoşulduğu zaman sərhədlərini praktik olaraq tanımayıb. Təəssüf ki, bu qarışıqlıq hələ də həll olunmayıb. Bundan sonra nə baş verəcək, sessiyalar zamanı hansı qərarlar qəbul ediləcək, biz bir dövlət olaraq buna uyğun cavab verəcəyik". Moskva KTMT nizamnaməsindəki bir maddəyə istinad edir ki, bu maddəyə əsasən, öhdəlikləri yerinə yetirməməsi davam edərsə, ölkənin səsi nəzərə alınmadan üzvlüyünə xitam verilə bilər. Ermənistan isə sessiyalarda iştirak etməməklə yanaşı, üzvlük haqqını da ödəmir. Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzin qeyd edib ki, KTMT Nizamnaməsi beynəlxalq müqavilədir və bütün üzvləri tərəfindən vicdanla yerinə yetirilməlidir: “İrəvanın təşkilatın işində iştirakdan imtina etməsi və büdcə ilə bağlı illik qərarları imzalamaması yalnız öz hüququnu həyata keçirməməsi deməkdir, lakin Ermənistanın milli üzvlük haqqını vaxtında köçürmək öhdəliyini ləğv etmir".
Bu arada, parlament üzvü Artur Ovannisyan, hadisələr sanksiyalar ssenarisi üzrə inkişaf edəcəyi təqdirdə, İrəvanın narahat olmadığını bildirir: “De-fakto, KTMT ilə praktik olaraq heç bir əlaqəmiz yoxdur. Başqa sözlə, KTMT təhlükəsizliyimizin qarantı deyil, bir şey baş verərsə, KTMT gəlməli olan deyil, təcrübə artıq göstərib ki, o bizim təhlükəsizliyimizi təmin edir. Buna görə də biz artıq qeyd etdiyiniz kontekstdəyik, bir strukturun de-fakto üzvü olmadığımız halda, praktik olaraq heç bir əlaqəmiz yoxdur, amma təhlükəsizliyimizi təmin edirik, müdafiə qabiliyyətlərimizi inkişaf etdiririk. Gələcəkdə baş verəcəkləri gələcəyə buraxacağıq”.
Eyni zamanda, Ermənistan bu müddət ərzində KTMT-dən çıxma prosesinə başlamayıb və qərarların vaxtında veriləcəyi ilə bağlı suallara ümumi cavablar verib. Müxalifətçi deputat Edqar Qazaryan bildirib: "Onlar həmin təşkilatla münasibətlərini dondurduqlarını, KTMT nizamnaməsində nəzərdə tutulmayan bir rejimi bəyan edirlər. Başqa sözlə, təşkilat üzv dövlət tərəfindən anlaşılmaz vəziyyətə salınıb və indi təşkilatın özü bu vəziyyəti müzakirə edir. Əgər onlar KTMT-dən narazıdırlarsa, sual yaranır: niyə çıxmırlar, ərizə təqdim etmirlər, həmin təşkilatı istəmədiklərini demirlər? Onlar anlaşılmaz vəziyyət, böhran yaradırlar. Ermənistan, demək olar ki, bütün beynəlxalq təşkilatlarla lazımsız problemlər yaradır". Qazaryan İrəvanın KTMT-nin öz öhdəliyini yerinə yetirməməsi və 2021 və 2022-ci illərdə müttəfiq ölkənin ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün qoşun göndərməməsi ilə bağlı əsaslandırmalarına inanmayıb: "Ermənistan özü öz sərhədlərini bilməlidirsə, KTMT Ermənistanın sərhədlərini necə tanımalıdır? İndi fərz edək ki, Ukrayna ilə Belarus arasında müəyyən gərginlik var, onlar həmsərhəd dövlətlərdir, Ukrayna Belarusa hücum edərsə və ya hərbi mübahisə olarsa, Belarusun KTMT-yə müraciət etmək hüququ var. İndi KTMT-yə kömək göstərmək üçün Lukaşenko Paşinyandan ölkəsinin sərhədlərinin harada olduğunu soruşmalıdırmı?". Ermənistanın sorğularına cavab olaraq, KTMT-dən alyansın Ermənistan-Azərbaycan sərhədi demarkasiya olunana qədər onu qiymətləndirə bilməyəcəyi bildirilib. Daha sonra sərhəddə Avropa Birliyinin monitorinq qrupunun yerləşdiriləcəyi məlum olduqda təşkilat İrəvana müşahidə missiyası təklif edib.
Tahir TAĞIYEV
