Rəşad Həsənov: “Qəti tədbirlər görülməsə, problem dərinləşə-dərinləşə gedəcək”
“Artıq Azərbaycanda insanların banklara olan kredit borcu 1,8 milyard manata yaxınlaşıb. Bu həddindən artıq böyük məbləğdir və Azərbaycanın maliyyə bazarına təsir edən amillərdən biridir”. Bunu mətbuata açıqlamasında Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vahid Əhmədov deyib.
Deputat bildirib ki, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası müəyyən işlər görür. Amma bunun effekti yox səviyyəsindədir. Onun fikrincə, effekt o zaman olardı ki, keçmiş kreditlərin həcmi azalardı. Həmçinin, insanlar normal kredit ala bilərdilər. Banklar da insanlara müəyyən güzəştlərə gedə bilərdi. Deputat hesab edir ki, müəyyən banklar var ki, güzəştlər edirlər.
V.Əhmədovun açıqlamasından o da məlum olub ki, insanların banklara kredit borcları azalmaq əvəzinə artır. Bir il bundan əvvəl kredit borcu 1,6 milyard manat idisə, hazırda 1,8 milyard manatdır. Bu da maliyyə, kredit bazarına çox ciddi təsir göstərəcək: “Hesab edirəm ki, dövlət orqanları, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası, banklar bir araya gəlib, müəyyən addımlar atmalıdırlar. Banklarda ölmüş kreditlər var. Banklar da bilir ki, həmin kreditlər qaytarılmayacaq. Banklar insanları məhkəməyə verir, onların əmlaklarını əllərindən alırlar. Bu gün girov məsələsi çox ciddidir. Hesab edirəm ki, bu məsələlər dövlət səviyyəsində öz həllini tapmalıdır”.
Maraqlıdır, bəs digər ekspertlər yaranmış vəziyyəti necə dəyərləndirirlər? Ümumilikdə, bu problemi necə həll etmək olar?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, dünya standartlarına əsasən bank aktivlərinin 7-8 faizi toksit aktivlərdirsə, bu o deməkdir ki, bank problemlidir: “Azərbaycanda da faktiki olaraq iyul ayının sonuna olan nəticələrə görə, əhalinin banklara 13,6 milyard dollar kredit borcu var. Bunların da 1,8 milyard manatı problemli kreditlərdir. Problemli kreditlərin yaranma səbəbləri də məlumdur. Bunun əsas səbəbi iqtisadi resessiya, əhalinin gəlirlərinin aşağı düşməsi və xarici valyutada olan kreditlərin məzənnə dəyişikliyinə uğramasıdır. Bu baxımdan da məsələyə yanaşsaq görürük ki, xarici valyutada olan kreditlərin problemli hissəsinin artım tempi manatla olan kreditlərin artım tempini üstələyir. Sözügedən problemin həlli məsələsi kifayət qədər gecikib. Zamanında bu istiqamətdə Mərkəzi Bank müvafiq tədbirlər görməli idi. Çünki vətəndaşın və biznes subyektinin borc yükü artırsa, bu istiqamətdə artım məbləğinin kompensasiyası hökumətin öhdəliyidir. Ona görə də qəti tədbirlər görülməsə, problem dərinləşə-dərinləşə gedəcək. Bu, bankların özü üçün də müəyyən problemlər yaradır. Bu gün məhkəmələrdə təxminən 800 minə yaxın kredit işi var. Faktiki olaraq məhkəmələrin icra strukturu bu işlərə qısamüddətli dövrdə baxmaq imkanı yaratmır. Belə bir şəraitdə vəsaitlər dövriyyədən kənarda qalır, banklar bu vəsaitlərdən istifadə edə bilmir. Eyni zamanda, konkret məhkəmə qərarı olmadığına görə prosedurlar tətbiq oluna bilmir. Bütün bunlar son nəticədə iqtisadi aktivliyə mənfi təsir göstərir”.
Vidadi ORDAHALLI
