Qadir Bayramlı: “Çayçılığın inkişafı üçün dövlət dəstəyi, təşviqi olarsa, fermerlər uzunmüddətli güzəştli kredit, lazımi kənd təsərrüfatı avadanlığı ilə təmin edilərsə, istehsal daha da artar”
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Lənkəranda keçirilən çay, çəltik və sitrus meyvələri istehsalının inkişafı məsələlərinə dair respublika müşavirəsindəki yekun nitqində qeyd edib ki, Azərbaycanda çayçılığın çox böyük ənənələri var.
Lənkəranda birinci çay fabriki 1930-cu illərdə yaradılıb: “Çayçılığın sürətli inkişafı ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. 1970-ci ildə 8 min hektarda çay əkilirdisə, 1982-ci ildə təxminən 12 min hektarda çay əkilmişdir və çayın istehsalı 26 min tona çatmışdır. Burada da qeyd olundu, müəyyən səbəblər üzündən fermerlər, kəndlilər tərəfindən çayçılığa maraq azaldı, dövlət də öz dəstəyini göstərə bilmədi. Ona görə biz, demək olar ki, çayçılığı itirmək ərəfəsində idik. Son illər ərzində bu sahəyə göstərilən xüsusi diqqət hesabına biz çayçılığı bərpa edirik və edəcəyik.
Hələ ki, min hektarda çay plantasiyaları əkilib. Bu, əlbəttə ki, əvvəlki dövrlə müqayisədə çox aşağıdır. Ancaq biz çay plantasiyalarını tədricən bərpa edəcəyik. Əsas vəzifələrdən biri də məhz bundan ibarətdir ki, yeni çay plantasiyaları salınmalıdır. Dövlət öz dəstəyini göstərməlidir, yerli icra orqanları fermerlərə dəstək verməlidirlər. Bu sahələr müəyyən edilməlidir. Çünki cənub zonasında boş qalan o qədər də böyük torpaq sahələrimiz yoxdur. Ona görə biz istifadəsiz qalan torpaq sahələrində, çayçılıq üçün münbit olan torpaqlarda plantasiyalar salmalıyıq. Eyni zamanda, çayçılığın inkişaf etdiyi dünyanın aparıcı ölkələrinin təcrübəsi də öyrənilməlidir”.
Prezident vurğulayıb ki, çayçılıq intensiv şəkildə inkişaf etdirilməlidir: “Ötən əsrin 80-ci illərindən fərqli olaraq, bu gün bu sahə üzrə kənd təsərrüfatı elmi inkişaf edib. Qeyd etməliyəm ki, dünyanın ən qabaqcıl texnologiyaları Azərbaycanda tətbiq olunmalıdır”.
Yeni çay plantasiyalarınını salınması üçün yerli icra orqanlarının bu sahəyə dəstək verməsi çayçılığın inkişafına səbəb olacaq.
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti Qadir Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, çayçılıq Azərbaycan üçün perspektiv vəd edən sahələrdən biridir: “Bəllidir ki, Sovet dönəmində ölkəmizdə 35 min tondan çox yaşıl çay yarpağı istehsal olunurdu. Azərbaycan keçmiş ittifaqın 2 çayçılıq bölgəsindən biri idi. Sonradan bu sahə tənəzzülə uğradı və istehsal 500 tondan aşağı düşdü. İndiki dövrdə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində artıq çay istehsalı 1000 tondan yüksəkdir. Bu təqdirəlayiq haldır. Ümumiyyətlə, Azərbaycan üçün ən vacib sahələrdən biri çayçılıqdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, çay gündəlik tələbat malıdır. Onu da unutmaq lazım deyil ki, hazırda sağlıqlı çay tapmaq elə də rahat deyil”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, ölkə başçısı İlham Əliyev tərəfindən çayçılığın inkişafı ilə bağlı Lənkəran-Astara bölgəsində qaldırılan təşəbbüs mütərəqqidir. Ancaq çayçıların müvəffəqiyyəti yerlərdə həyata keçiriləcək tədbirlərdən və onlara veriləcək dəstəkdən asılı olacaq: “Hesab edirəm ki, adıçəkilən sahənin inkişafına dövlət dəstəyi də lazımdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, çayçılıq özünəməxsus xüsusiyyəti olan sahədir. Bu, Lənkəran, Astara və az miqdarda da Zaqatala bölgəsində yetişdirilir. Çayı nə taxıl, nə də başqa bir bitki kimi digər bölgələrdə yetişdirmək imkanı yoxdur. Rütubət, subtropik iqlim və sarı torpaq sırf Lənkəran-Astara bölgəsindədir. Bu bölgələrdə də plantasiyalar və sitrus meyvələri üçün ayrıca sahələr ayrılmalıdır. Bu sahəyə dövlət dəstəyi, təşviqi olarsa, fermerlər uzunmüddətli güzəştli kredit, lazımi kənd təsərrüfatı avadanlığı ilə təmin edilərsə, istehsal artar. Belə olarsa, yerli bazar təmin olunar və gələcəkdə bu məhsulu ixrac etmək imkanları artar”.
Q.Bayramlı onu da vurğuladı ki, çayçılıq sahəsinin inkişafı üçün Bakı və digər rayonlarda ixtisaslaşmış mağazalar açılmalıdır. İxtisaslaşmış mağazalar olarsa, insanlar adıçəkilən məhsulu daha rahat əldə edə bilər.
Günel CƏLİLOVA
