Natiq Cəfərli: "Çox zaman Azərbaycanda əmək müqavilələri bağlanarkən işçilərin hüquqları ikinci planda qalır"
Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev "İşsizlikdən sığorta haqqında" 2017-ci il 30 iyun tarixli Qanunun tətbiqi barədə Fərman imzalayıb.
Fərmana əsasən, Nazirlər Kabinetinə 3 ay müddətində Azərbaycan Respublikası qanunlarının və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktlarının "İşsizlikdən sığorta haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırılması ilə bağlı təkliflərini, həmin qanunun pozulmasına görə məsuliyyət müəyyən edən qanun layihəsini hazırlamaq, habelə mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ-hüquqi aktlarının həmin qanuna uyğunlaşdırılmasını nəzarətdə saxlamaq və bunun icrası barədə 5 ay müddətində Azərbaycan Prezidentinə məlumat vermək tapşırılıb.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi isə "İşsizlikdən sığorta haqqında" Qanunun 17.1-ci maddəsinin ikinci cümləsinə uyğun olaraq, ərizənin formasını və ərizəyə əlavə olunan sənədlərin siyahısını üç ay müddətində təsdiq edib həmin normativ-hüquqi aktın Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edilməsi barədə Azərbaycan Prezidentinə məlumat verməlidir.
Qeyd edək ki, qanun dövlət orqanının və ya hüquqi şəxsin ləğv edilməsi və ya işçilərin sayı və ya ştatların ixtisar edilməsi nəticəsində əmək münasibətlərinə xitam verilmiş şəxslərə şamil edilir. Qanun layihəsinin 2018-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minməsi nəzərdə tutulur.
Ümumilikdə, sözügedən qanunun tətbiqinə ekspertlər necə yanaşır? Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli buna müsbət prizmadan yanaşır. Onun fikrincə, dünyada standart qəbul olunmuş tipik əmək müqaviləsi anlayışı yoxdur: "Əmək müqaviləsi müxtəlif şərtlərlə işəgötürənlə işçi arasında münasibətləri tənzimləyən bir sənəddir. Ümumiyyətlə, Azərbaycanda problem odur ki, əmək müqaviləsi geniş yayılmayıb və rəsmi əmək müqaviləsinin bağlanması praktikası çox aşağı səviyyədədir. Əmək müqaviləsi olmadığına görə də sonradan işəgötürənlə işçi arasında konflikt yarananda çox zaman işəgötürən haqlı çıxır, məsələ işçinin zərərinə həll olunur. Bu qanunun müsbət tərəfi odur ki, işçilər əmək müqaviləsinin bağlanmasında, tələb edilməsində, müqavilədə işə xitam vermənin şərtləri haqqında müddəaların yer almasında maraqlı olacaq. Ümid edirəm ki, bu, ən azından, tipik, formal bir formaya çevrilməyəcək. Ümumiyyətlə, müqavilələrin tərtibi, işsizliyə dair sığortanın ödənilmə qaydaları ilə bağlı qanundan əlavə bir davranış qaydalarının da formalaşmasında yarar var. Amerikada, Avropada olduğu kimi, hər bir işçinin və yaxud ailənin öz ailə vəkilinin, hüquqşünasının olması da yaxşı olardı. Çünki çox zaman Azərbaycanda əmək müqavilələri bağlanarkən işçilərin hüquqları ikinci planda qalır. Çox zaman işçilər müqavilələri oxumadan imzalayır və yaxud da, ümumiyyətlə, müqavilə bağlamadan işləyirlər. Bu da kompensasiyanın ödənilməsi ilə bağlı ciddi problemlər yaradır. Qanun bu anlamda müsbətdir".
Vidadi ORDAHALLI
