Dünya bazarında neft yenidən bahalaşıb. Bu, Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin qalması fonunda baş verir. İran bildirir ki, ABŞ bir sıra şərtləri yerinə yetirməlidir. Bundan əvvəl Tehran və Omanın boğazda yeni gəmiçilik marşrutları ilə bağlı razılaşmanın son mərhələsinə yaxınlaşdığı açıqlanmışdı.
Ötən həftə hər iki neft markasının qiyməti 7 faizdən çox ucuzlaşıb. Buna Hörmüzün yenidən açılmasına gətirib çıxaracaq razılaşmanın yaxın olmasına ümidlər səbəb olmuşdu. İran Omanla razılaşmanın son mərhələdə olduğunu bildirsə də, vurğulayıb ki, boğaz Vaşinqton digər şərtləri də yerinə yetirdikdən sonra açılacaq. Bu şərtlərdən biri ABŞ-nin İrana genişmiqyaslı zərbələrə görə kompensasiya ödəməsidir. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi deyib ki, Tehran və Vaşinqton hazırda danışıqlar aparmır, ABŞ iyun razılaşmasını pozduğu müddətdə İran danışıqlara başlamayacaq. Bu arada neft tədarükünə daha bir təhdid yaranıb. İranla müttəfiq husilər Səudiyyə Ərəbistanının "Saudi Aramco" şirkətinin Cizandakı neft emalı zavodunu vurduqlarını bildiriblər. “IG” ticarət platformasının baş bazar analitiki Kris Boçamp bildirib: "Neft qiymətlərinin artması həftənin əvvəlində yaranmış nikbinliyi bir qədər azaldıb". ABŞ və İran qarşılıqlı hücumları dayandırsa da, Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkəti ciddi şəkildə pozulub. "Kpler" analitik şirkətinin məlumatına görə, avqustun 6-dan bu yana boğazdan cəmi səkkiz gəmi keçə bilib. ABŞ və İsrail fevralın 28-də İranla müharibəyə başlamazdan əvvəl bu göstərici gündə 100-dən çox idi. İran və ABŞ-ın iyunun 17-də imzaladığı müvəqqəti çərçivə razılaşması regionda nisbi sakitlik yaratmışdı. Razılaşmanın pozulmasından və blokadaların bərpasından sonra quru yük gəmilərinin hərəkəti, demək olar, yarıbayarı azalıb. ABŞ-ın dəniz blokadasını bərpa etməsi İrana da ciddi təsir göstərib. Gəmiçilik məlumatlarının təhlili ilə məşğul olan "Windward" şirkəti peyk görüntülərinə əsasən bildirib ki, xeyli vaxtdır tankerlər İranın neft ixracının əsas terminalı olan Xark adasına yan almır.
Almaniya Sənaye Federasiyası isə bildirir ki, İrandakı müharibə qlobal iqtisadiyyatın perspektivlərinə ciddi zərbə vuraraq staqflyasiya şokuna səbəb olub. Qurum bu il dünya iqtisadiyyatının 3 faiz artacağını proqnozlaşdırır. Proqnoza görə, süni intellekt bumu ilə dəstəklənən ABŞ iqtisadiyyatı 2 faiz, Çin iqtisadiyyatı isə 4.6 faiz böyüyəcək. Qurum xəbərdarlıq edib ki, müharibənin enerji qiymətlərinə və qlobal ticarətə mənfi təsirləri iqtisadi perspektivləri zəiflədir. Hörmüz boğazında gəmiçiliyin pozulması dünya iqtisadiyyatına da təzyiqi artırıb. Avropanın ən böyük iqtisadiyyatı olan Almaniyada bu il cəmi 0.6 faizlik, avrozonada isə 0.8 faizlik iqtisadi artım proqnozlaşdırılır.
Samirə SƏFƏROVA
