Hökumət 2022-ci ilin ilkin büdcə parametrlərini açıqlayıb. Gələn il Azərbaycanın dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 26 407 milyon manat, xərclərinin isə 28 974 milyon manat olacağı gözlənilir. Məlumata görə, bunlar 2021-ci ilin təsdiq edilmiş proqnozları ilə müqayisədə müvafiq olaraq 3,8% və 1,5% çoxdur. Son nəticədə dövlət büdcəsində 2 567 milyon manat kəsir yaranacaq.
Büdcə gəlirlərinin 52,4%-i neft, 47,6%-i isə qeyri-neft sektorunun payına düşəcək. Neft gəlirlərinin 85,7%-i Dövlət Neft Fondundan (ARDNF) transfertlər, 14,3%-i isə vergi orqanlarının xətti ilə neft sektorundan daxilolmalar hesabına təmin ediləcək. Büdcə xərclərinin isə 68,7%-ni cari xərclər, 24,7%-ni əsaslı xərclər, 6,6%-ni isə dövlət borcuna və öhdəliklərinə xidmətlə bağlı xərclər təşkil edəcək.
Büdcə ilə bağlı diqqəti çəkən məqamlardan biri də gələn il vergidaxilolmalarının 2 milyard manata yaxın artması proqnozudur. Məsələn, 2021-ci il büdcəsində vergilər xətti ilə 7 milyard 250 milyon manat daxilolmalar nəzərdə tutulub. Ancaq 2022-ci il büdcəsində vergilər xətti ilə daxilolmalar 9 milyard 138 milyon manat proqnozlaşdırılır. Bu il ilə fərq 1 milyard 888 milyon manat təşkil edir. Bu çox böyük rəqəmdir. Ancaq bu artımın nəyin hesabına təmin ediləcəyi göstərilməyib.
O baxımdan maraqlı olan odur ki, bu artım nəyin, hansı mənbələrin hesabına olacaq? Yeni istehsal sahələrininmi, yoxsa başqa vasitələrin hesabına?
“Gələn il iqtisadiyyatda o qədər də böyük artım templəri proqnozlaşdırılmır”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Əvvəla, gələn il iqtisadiyyatda o qədər də böyük artım templəri proqnozlaşdırılmır. O baxımdan 2 milyarda yaxın əlavə vergidaxilolmasının iqtisadi inkişaf hesabına təmin edilməsi real görünmür. Fikrimcə, vergi daxilolmalarının artması gizli iqtisadiyyatın leqallaşdırılması hesabına təmin ediləcək. İlk növbədə bunu gizli iqtisadiyyatın leqallaşdırılması hesabına təmin etmək mümkündür. Düzdür, ölkədə müəyyən iqtisadi artım da olacaq, amma bu, o demək deyil ki, büdcəyə daxil olacaq əlavə verginin hamısı artım hesabına olacaq. Bu, mümkün deyil. Nəzərə almalıyıq ki, hələ də ölkədə kölgə iqtisadiyyatı var. O üzdən, bunun leqallaşdırılması istiqamətində səyləri artırmaq lazımdır. Ancaq bu vasitələrlə daha çox vergi cəlb etmək mümkündür. Görünür hökumət növbəti ildə bu işi daha ciddi şəkildə görməyi planlaşdırır”.
Professor onu da qeyd etdi ki, kölgə iqtisadiyyatını leqallaşdırmaqla vergi daxilolmalarını 2 milyarda qədər artırmaq mümkündür.
Vidadi ORDAHALLI
