Beynəlxalq Valyuta Fondu cari il və gələn il üçün qlobal iqtisadiyyatın artımına dair proqnozlarını açıqlaylb. Qurum bəyan edir ki, qlobal iqtisadiyyatın 2021-ci ildə 6 faiz artımı gözlənilir. 2022-ci ildə isə böyümə 4,4 faizdən 4,9-a yüksələcək. Lakin dünyanın heç də bütün ölkələrində iqtisadi inkişaf qeydə alınmayacaq.
Beynəlxalq Valyuta Fondu br sıra ölkələrdə iqtisadi tənəzzülün davam edəcəyini proqnozlaşdırır. Azərbaycana gəlincə qurum bu il ölkəmizdə iqtisadi böyümənin olacağını bəyan edir. Qeyd edək ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı artıq tənəzzüldən çıxıb. Azərbaycan Televiziyasına son müsahibəsində də prezident İlham Əliyev bu xüsusda maraqlı fikirlər səsləndirib: “Altı ayın yekunları onu göstərir ki, artıq Azərbaycan iqtisadiyyatı tənəzzüldən çıxıb. Əgər bu altı ayın hər bir ayının iqtisadi göstəricilərinə nəzər salsaq görərik ki, ilin əvvəlində iqtisadi tənəzzül daha böyük rəqəmlərlə ölçülürdü. Hər ay tənəzzül azalırdı və biz may ayının yekunlarına görə bir balaca iqtisadi inkişafa nail ola bildik. Altı ayın yekunları isə bunu göstərir ki, bizim iqtisadiyyatımız 2 faiz artıb. Bu, yaxşı göstəricidir. Xüsusilə dünyada gedən proseslərə nəzər saldıqda görürük ki, dünya ölkələrinin böyük əksəriyyəti hələ ki, iqtisadi tənəzzüldədir. Bizim iqtisadiyyatımız isə artır və əminəm ki, ilin sonuna qədər daha da artacaq. Daha sevindirici məsələ odur ki, qeyri-neft sektorumuz 5 faizdən çox artıb. Bu, doğrudan da böyük rəqəmdir, böyük göstəricidir, görülmüş işlərin təzahürüdür”.
Ekspertlər də qeyd edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı sürətli bərpa dövrünə qədəm qoyub. 2021-ci ilin birinci yarısında əldə olunmuş iqtisadi nəticələr bunu deməyə əsas verir. Qeyd edildiyi kimi, ilin ilk 6 ayı ərzində ÜDM 2 faiz, qeyri-neft ÜDM 5 faiz, ümumi ixrac 15 faiz, qeyri-neft ixracı 27 faiz, qeyri-neft sənayesi 16,6 faiz, valyuta ehtiyatlarımız 1 milyard dollar artıb, ixrac idxalı 3,4 milyard dollar üstələyib. Cari ilin yanvar-iyun aylarında Azərbaycanın dövlət büdcəsinə vergi daxilolmaları 4 milyard 342 milyon manat təşkil edib. Daxilolmalar üzrə proqnoz 124,4 faiz yerinə yetirilib. Qeyri-neft-qaz sektoru üzrə daxilolmalar 3 milyard 183,9 milyon manat olub, proqnozdan əlavə büdcəyə 498,8 milyon manat ödənilib. Beləliklə, Azərbaycan iqtisadiyyatı böhranın təsirlərini aradan qaldıra bilib. Ümumilikdə isə iqtisadiyyat son illər sosial-iqtisadi inkişafın təmin edilməsi istiqamətində mühüm hədəflərə çatıb. Millət vəkili Vüqar Bayramov bu xüsusda bildirir: “Ümumulikdə son 10 ilin iqtisadi yekunları göstərir ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda strateji mövqeyini qorumaqla yanaşı milli iqtisadiyyatın inkişafı ilə bağlı prioritetlərə nail ola bilib”. Onun sözlərinə görə, bu müddətdə qeyri-neft sektorunda ciddi artım müşahidə edilib: “Prioritet hədəflər qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi, dayanıqlı iqtisadi inkişafa nail olunması idi. Son on ildə iqtisadiyyatın diversifikasiyası, neftdən asılılığın minimumlaşdırılması əsas hədəflər siyahısında olub. Biz qeyri-neft sektoru və qeyri-neft sənayesində artım tempi müşahidə etmişik. Son 10 ildə qeyri-neft sektoru 1,6 dəfə artaraq ötən ilin yekunlarında 50,8 milyard manata çatıb. Bu o deməkdir ki, ÜDM-in təxminən 68%-i qeyri-neft sektorunun payına düşüb. Qeyri-neft sənayesində də artım tempi olub. Həmin dövrdə qeyri-neft sənayesinin istehsalı 5 milyard manatdan 12 milyard manata qədər yüksəlib. Bu da 2,4 dəfə artım deməkdir". Deputat aqrar sektorda olan artımı xüsusi qeyd edib: “Qeyri-neft sektorunun digər istiqaməti olan aqrar sektorda da 1,5 dəfə artım qeydə alınıb. Bu da ixracatda və daxili tələbin ödənilməsində qeyri-neft sektorunun payının artmasına səbəb olub. On il əvvəl ümumi ixracatın 7,4 %-i qeyri-neft sektorunun payına düşürdüsə, bu rəqəm 13,7 %-ə qədər yüksəlib. Büdcə gəlirlərinin formalaşmasında da qeyri-neft sektorunun payının artması müşahidə olunub. Belə ki, on il öncə fiskal gəlirlərimiziə qeyri-neft sektorunun payı təxminən 20 % idi. Bu rəqəm 10 ilin yekununda 46 %-ə yüksəlib. Nəticədə fiskal gəlirlərimizdə qeyri-neft sektorunun ümumi gəlirlərimizin yarısını formalaşdırma potensialına malik olduğunu müşahidə edirik”.
V.Bayramovun sözlərinə görə, 10 ilin yekun nəticələri iqtisadiyyatımızda dayanıqlı balans və inkişafın da müşahidə olunduğunu göstərir: “Qeyri-neft sektorunun inkişafı həm də dayanıqlılığın təmin edilməsi baxımından vacibdir. 2021-ci ilin ilk yarım ilinin yekunları da xəbər verir ki, artıq iqtisadi inkişaf qeyri-neft sektorunun hesabına baş verir. Bu ilin birinci yarısında həm neft ÜDM-də, həm neft sənayesində azalma müşahidə edilsə də, qeyri-neft ÜDM-i 5,1 %, qeyri-neft sənayesi isə 16,6 % artıb. Bu, 2 %-lik iqtisadi artımın qeydə alınmasına imkan yaradıb. O baxımdan son on ilin yekunları növbəti dekada üçün 2030-cu ilin qədər olan milli prioritet kontekstində yeni imkanlar yaradır. Beş istiqamət üzrə prioritetlər təsdiq olunub. Həmin prioritetlərin reallaşması üçün də artıq iqtisadi potensial formalaşıb”.
“Son dövrlər beynəxalq maliyyə qurumlarının Azərbaycan iqtisadiyyatı ilə bağlı artım proqnozlarını yüksəltməsi də ondan xəbər verir ki, növbəti on ildə də daha sürətli iqtisadi inkişaf tempi müşahidə edəcəyik. Hətta 2025-ci ilə qədər Azərbaycanda orta illik qitisadi artım tempinin 7 %-ə yüksələcəyi proqnozlaşdırılır. Bu da ondan xəbər verir ki, Azərbaycan yenidən növbəti illərdə sürətli artım mərhələsinə qədəm qoya biləcək".
Ramil QULİYEV
