Bu ilin yanvar-may aylarında Azərbaycanın əsas kapitalına 4,907 mlrd. manat məbləğində, yaxud 2020-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5,3 faiz az vəsait yönəldilib.
Bu ilin 5 ayında qeyri-neft sektoruna yatırılmış investisiyaların həcmi azalıb. Sözügedən müddət ərzində əsas kapitala 4,907 milyard manat məbləğində, yaxud 2020-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5,3 faiz az vəsait yönəldilib. Statistika Komitəsinin verdiyi məlumata görə, neft-qaz sektoruna yatırılmış investisiyaların həcmi 2,1 faiz, qeyri-neft sektoruna yönəldilən vəsaitin həcmi 7,9 faiz azalıb. Əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlərin 2 960,8 mln. manatını və ya 60,3%-ini daxili vəsaitlər təşkil edib. Əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlərin 3 287,1 mln. manatı və ya 67,0 faizi bilavasitə tikinti-quraşdırma işlərinin yerinə yetirilməsinə sərf olunub.
Qeyri-neft sektoruna yönəldilən sərmayələrin bu dərəcədə azalması çox ciddi rəqəmdir. Nəzərə alsaq ki, yanvardan başlayaraq məhdudiyyətlər yumşaldılıb, bu ilin ilk 5 ayında iqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda əlavə dəyər 6,7 faiz azaldığı halda, qeyri-neft sektorunda 4,5 faiz artıb, o zaman qeyri-neft sektoruna sərmayə qoyuluşunda bir belə azalmanın səbəbi nə ilə bağlı ola bilər?
“Bəzi süni maneələr aradan qaldırılmalıdır ki, xarici sərmayədarlar ölkə iqtisadiyyatına investisiya qoymaqda maraqlı olsunlar”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərlinin fikrincə, sərmayə qoyuluşunun azalması bir sıra amillərlə bağlıdır: “Əvvəla qeyri-neft sektoruna yönələn investisiyaların azalması bizi narahat edir. Azalma iki amillə bağlıdır. Yəni həm daxili, həm də xarici amillər sərmayə qoyuluşunun azalmasına öz təsirini göstərir. Problem ondadır ki, Azərbaycanda biznes sektorunda sərmayələrin qoyuluşu üçün stimullar azdır. Banklarda kredit faizləri yüksəkdir və ölkə daxilində investorlar sərmayə qoyuluşuna maraq göstərmirlər. İnvestisiya qoymaq üçün maliyyə mənbələrinə çıxış lazımdır. Bizdə də uzunmüddətli və aşağı faizli biznes kreditlərinə, istehsalla bağlı kreditlərə çıxış çox aşağıdır. Eyni zamanda, çətindir. Faizlərin yüksək olması isə sərmayə qoyuluşunda iş adamlarını çəkindirən başlıca amillərdən biridir. Ona görə də daxildə sərmayə qoyuluşu azalır. Bank faizlərinin yüksək və müddətinin qısa olması iş adamlarını sərmayə qoymaqdan çəkindirir. Elə istehsal sahələri var ki, həmin sahələr yaradılandan sonra 3-5 il gəlir əldə etmir. İstehsalın təşkili, tikinti işləri, yeni bazarların tapılması vaxt aparır. Sahibkar 3 il ərzində həm işləri yoluna qoymalı, həm də bu müddət ərzində götürdüyü kreditin faizini verməlidir. Digər tərəfdən, xarici investorların, bankların birbaşa daxil olması üçün bizdə şərait yoxdur. Bunun üçün rəqabətli mühit yaradılmalıdır. Bəzi süni maneələr aradan qaldırılmalıdır ki, xarici sərmayədarlar ölkə iqtisadiyyatına investisiya qoymaqda maraqlı olsunlar”.
İqtisadçı-ekspert hesab edir ki, hərtərəfli əlverişli şərait yaradılmasa, qeyri-neft sektoruna sərmayə qoyuluşu artmayacaq.
Vidadi ORDAHALLI
