Bu ilin may ayının əvvəlinə olan sonuncu məlumata görə, ölkədə fəaliyyət göstərən bankların sayı 26, bank filiallarının sayı 462, şöbələrinin sayı 102, ATM-lərin sayı isə 2 770 olub. Bankların cəmi aktivləri 32 milyard 796,7 milyon manat, cəmi öhdəlikləri isə 28 milyard 65,6 milyon manat olub.
Bu ilin ilk 4 ayında banklar 194,7 milyon manat xalis mənfəət, 301,6 milyon manat əməliyyat mənfəəti əldə ediblər. Bankların kredit portfeli apreldə 1,8 faiz və ya 259,5 milyon manat artaraq 14 milyard 611,8 milyon manata çatıb. Aprel ayında fiziki şəxslərin əmanətləri 2,6 faiz və ya 207,2 milyon manat artaraq 8 milyard 219,9 milyon manat olub.
Bir sözlə, ilin əvvəlindən indiyə qədər banklar xalis mənfəətlərini 24,7 faiz artırıblar. O cümlədən, banklar aktivlərini 2,3 faiz, depozitlərin həcmini 3 faizədək artırmağa nail olublar. Bütün bunlara baxmayaraq, ölkə iqtisadiyyatının inkişafı üçün vacib olan biznes kreditləşməsini banklar azaldıblar. Məsələ ondadır ki, banklar bir ildə biznes kreditləşməni 4,3 faiz azaldıblar. Hansı ki, dəfələrlə ən yüksək səviyyədə banklara biznes kreditlərinin artırılması ilə bağlı çağırışlar olub. Ancaq banklar, ənənəvi olaraq, öz bildiklərini edirlər. Biznes kreditləşməsinə önəm vermək əvəzinə, əksinə, istehlak kreditlərinə üstünlük verirlər.
Maraqlıdır, banklar bu cür kredit siyasətindən niyə əl çəkmirlər?
“Bu sahədə geniş rəqabət mühiti olsa, o zaman kredit bolluğu olacaq”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayev bankların müxtəlif bəhanələrlə biznes kreditləri verməkdən yayınmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bunun bir səbəbi onunla bağlıdır ki, banklar daha tez və asan yollarla gəlir əldə etməyə çalışırlar. Daha az risq olan sahələrə kredit ayırırlar. Bu baxımdan istehlak kreditləşməsi onlar üçün daha cazibədardır. Bankları düşündürən başlıca amil gəlir əldə etməkdir. Onlar üçün ölkədə biznes sektorunun inkişaf edib-etməməsi elə bir əhəmiyyət kəsb etmir. Bunun digər səbəbi bu sahədə mövcud olan risqlərdir. Problem ondadır ki, bəzi iş adamları biznes krediti götürəndən sonra onu qaytara bilmirlər. Bu səbəbdən banklar digər iş adamlarına kredit vermək istəmirlər. Nəticədə sahibkarlar biznes sahələrini genişləndirə bilmirlər. Məsələnin bu tərəfi də var. Başqa bir tərəfdən, bankların kredit resursları elə də böyük deyil. Pandemiya səbəbindən əmanətlərin bir qismi banklardan çıxarıldı. Üstəlik, Azərbaycanda bankların ucuz kredit resurslarına çıxış imkanları məhduddur. Xarici kreditorların ölkənin bank sektorunda iştirakçılıq səviyyəsi aşağıdır. Bu sahədə geniş rəqabət mühütü olsa, o zaman kredit bolluğu olacaq. Nəticədə biznes kreditlərinin verilməsində bu qədər çətinlik olmaz”.
İqtisadçı-alim hesab edir ki, sadalanan məsələlər öz həllini tapmadan biznes kreditləri ilə bağlı çətinliklər qalacaq.
Vidadi ORDAHALLI
