“...Biz son illər ərzində Azərbaycanda pambıqçılıq sahəsini demək olar ki, dirçəltmişik. Təqribən 5-6 il bundan əvvəl pambıqçılıq tamamilə məhv olmuşdu və ölkədə cəmi 20-30 min ton pambıq yığılırdı. Görülmüş tədbirlər nəticəsində biz keçən il rekord göstəriciyə nail olduq – 330 min tondan çox pambıq yığıldı və hektardan məhsuldarlıq 33 sentnerdən çoxdur. Yəni əgər sovet dövrünün ən uğurlu illəri ilə müqayisə etsək, deyə bilərik ki, ancaq sovet dövründə cəmi iki ildə hektardan məhsuldarlıq 33 sentnerdən çox olmuşdur. Yəni bütün bunların təməlində məqsədyönlü siyasət və aidiyyəti qurumların koordinasiyalı şəkildə fəaliyyətinin təkmilləşməsi dayanır. Kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması bizim üçün bundan sonra da prioritet məsələlərdən biri olacaq...”.
Bunu Prezident İlham Əliyev Zaur Mikayılovu Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifəsinə təyin olunması ilə əlaqədar videoformatda qəbul edərkən bildirib.
Sovet dövrünün hansı illərində pambıqçılıq sahəsində məhsuldarlıq 33 sentnerdən çox olub, ölkə başçısı hansı iki ili nəzərdə tutur?
Kənd təsərrüfatı üzrə mütəxəssislərin verdiyi bilgiyə görə, Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərlik etdiyi dövrlərdə Azərbaycanda kənd təsərrüfatının ən müxtəlif sahələrində, o cümlədən də pambıqçılıq sahəsində müsbət dinamika müşahidə edilib. Keçən əsrin 70-80-ci illərində pambıq sahəsində yüksək məhsuldarlıq olub. Araşdırmamız zamanı məlum oldu ki, Azərbaycanda 1980-ci ildə hektardan 35,4, 1981-ci ildə isə hektardan 35,9 sentner pambıq əldə edilib. 1982-ci ildə isə Azərbaycanda hektardan 27,3 sentner pambıq əldə edilib.
Prezident İlham Əliyevin müqayisəsinin olduqca əsaslı olduğunu deyən mütəxəssislər hesab edirlər ki, Heydər Əliyevin respublikamıza rəhbərliyinə qədər də Azərbaycanda pambıq əkilirdi, amma məhsuldarlığın yüksəlməsi onun dövründə müşahidə olunub. Bu gün pambıqçılıq sahəsində daha yüksək göstəricilər əldə edildiyini deyən mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu da Prezident İlham Əliyevin bu sahəyə göstərdiyi qayğının, verdiyi önəmin nəticəsidir.
“Mənə elə gəlir ki, cənab Prezident burada keçən əsrin 80 və 81-ci illərini nəzərdə tutur”
Bitki Mühafizəsi və Texniki Bitkilər Elmi-Tədqiqat İnstitutunun direktoru, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elçin Xəlilov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ötən əsrin 80-ci illərində pambıqçılıq sahəsində yüksək məhsuldarlıq əldə edilib. E.Xəlilovun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyev pambıqçılıq sahəsinin inkişafına, yüksək məhsuldarlıq əldə edilməsi məsələsinə xüsusi diqqət yetirib. “Ölkə başçısının pambıqçılığın tarixinə qayıdışı, o dövrdə əldə edilən nəticələrlə indiki nəticələri müqayisə etməsi və sovet dövründə yalnız iki ildə hektardan məhsuldarlığın 33 sentnerdən artıq olduğunu qeyd etməsi çox mühüm məsələdir. Mənə elə gəlir ki, cənab Prezident burada keçən əsrin 80 və 81-ci illərini nəzərdə tutur. Bu iki ildə pambıqçılıq sahəsində yüksək göstərici olub. Sovet dövründə ulu öndərin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illərdə pambıqçılıq sahəsində də məhsuldarlıq yüksək olub.
Azərbaycan dövlət müstəqilliyi əldə etdikdən sonra biz pambıqçılığa yenidən başlayanda məhsuldarlıq çox az idi. Kolxozlar, sovxozlar ləğv edildi, torpaqlar özəlləşdirildi və fermerlər həmin dövrdə müxtəlif məhsullar, bitkilər əkib becərirdilər, pambıqçılığa o qədər də fikir verilmirdi. Son illər isə pambıqçılığın inkişaf etdirilməsi üçün innovativ texnologiyalar gətirildi və onların sayəsində məhsuldarlıq 33 sentnerdən artıq oldu. Müstəqilliyin ilk illərində ayrı-ayrı bitkilər əkən fermerlər indi pambıq əkməyə maraq göstərirlər, pambıq əkinləri sahələri daha da genişləndirilib. Fermerlərə göstərilən dövlət qayğısı nəticəsində bu sahəyə maraq çox artıb. Toxuma, gübrəyə, aqrokimyəvi maddələrə və sairə verilən subsidiyaların, göstərilən dəstəyin nəticəsində fermerlərdə pambığa olan maraq daha da artıb. Yəni vahid sahədən daha çox məhsul yetişdirmək üçün fermerlərdə maraq güclənib. 90-cı illərdən 2000-ci ilə qədər bu sahədə yüksəliş olmayıb. Eləcə də 2000-2005-ci illərdə”.
E.Xəlilovun sözlərinə görə, son illər pambıqçılığın inkişaf etdirilməsi üçün respublikaya innovativ texnologiyalar gətirilib. Rəhbərlik etdiyi elmi-tədqiqat institutunda Çin texnologiyasından istifadə edildiyini, eyni zamanda, Beynəlxalq Atom Enerjisi üzrə Agentliklə bağlanan müqavilə əsasında layihə həyata keçirildiyini deyən E.Xəlilovun sözlərinə görə, bu layihə quraqlığa, şoranlığa, zərərverici həşəratlara qarşı davamlılığın, məhsuldarlığın artırılmasına yönəlik bir layihədir. Mövcud üsulların potensialını artırmaq üçün yunan texnologiyasından da istifadə edildiyini deyən direktorun sözlərinə görə, həmin texnologiyadan istifadə etmək üçün yeni sortların alınması üçün layihələr həyata keçirilir. Bu gün pambıqçılığın inkişafı üçün müxtəlif layihələr həyata keçirildiyini deyən E.Xəlilov hesab edir ki, fermerlər də bundan istifadə etməklə daha çox məhsuldarlıq əldə etməyi qarşıya məqsəd qoyublar. “Ənənəvi texnologiya ilə əkəndə 45-50 sentner məhsul alınırsa da, yeni texnologiya ilə pambıq becəriləndə 55-60 sentner məhsul almaq mümkündür. Ötən illərdə hətta Çin texnologiyasından 60-65 sentner məhsul alındı. Bu layihələrin hamısı institutun təcrübə stansiyalarında, Mil və Şirvan təcrübə stansiyasında həyata keçirilir. Ondan sonra institutun 12 yeni rayonlaşmış sortları var. Onların da məhsuldarlığı, zərərvericilərə qarşı davamlılığı, eyni zamanda, toxuculuq sənayesinin tələblərinə cavab verən Gəncə 182, Gəncə 132, Gəncə 133 sortları var ki, bunların məhsuldarlığı 55-60 sentnerdir” - deyə E.Xəlilov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
