Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Türkiyədən Rusiyaya ixrac yükləri daşıyan konteyner qatarı Bakı-Tiflis-Qars (BTQ) dəmir yolu vasitəsilə Vorsino stansiyasına çatıb. 15 konteynerdən ibarət qatar ümumilikdə 4650 kilometr yol qət edib. Konteynerlərdə Rusiyaya 4 min ədəd Türkiyə istehsalı olan məişət cihazları çatdırılıb. Qatar Bakı–Tiflis–Qars dəmir yolu və “Şimal–Cənub” Nəqliyyat Dəhlizi vasitəsilə hərəkət edərək təyinat stansiyasına çatıb. Daşımanın operatorları “Pasifik Eurasia Logistics” (Türkiyə), “GR Logistics” (Gürcüstan), “ADY Konteyner” (Azərbaycan) və Rusiyanın “Russian Railways Logistics” şirkətləridir.
Ekspertlər bildirir ki, artıq qarşıdakı dövr ərzində Rusiya və Türkiyə arasında qarşılıqlı ticarətdə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolundan daha intensiv şəkildə istifadə olunacaq. Xatırladaq ki, bundan əvvəl çoxsaylı rus şirkətləri tərəfindən də Türkiyəyə məhsul ixracında məhz Bakı-Tiflis-Qars marşrutundan istifadə olunub və olunmaqdadır. Xatırladaq ki, artıq Rusiya ilə Azərbaycan arasında Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun infrastrukturundan istifadə edilərək, “Şimal-Cənub” dəhlizi, eləcə də Rusiya-Azərbaycan-Türkiyə marşrutu üzrə nəqliyyat axınının artırılmasına dair əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanıb. Hazırda Rusiya Türkiyəyə taxta və polad məhsullarını əsas etibarı ilə məhz Bakı-Tiflis-Qarsla göndərir. Hər ay Rusiyaya məxsus təxminən 70 min ton metallurgiya məhsulu məhz bu yolla Türkiyəyə göndərilir. Ümumiyyətlə, Türkiyə Rusiya üçün ən böyük polad bazarıdır. Bu ölkənin Rusiyadan illik polad idxalının həcmi 5-6 milyon tondur. Bununla yanaşı, Rusiyadan Türkiyəyə hər il milyonlarla ton digər mallar, xüsusilə kömür, taxıl və gübrə ixrac edilir. Bu malların daşınması üçün Rusiya Bakı-Tiflis-Qarsdan getdikcə daha çox istfiadə edir. Beləliklə, bu dəmir yolu Rusiyanın Türkiyə və Cənub-Şərqi Avropa bazarlarına çıxışı üçün yeni imkanlar açır. Bütün bunlar fonunda artıq Türkiyə də öz məhsullarını Rusiya bazarlarına indi Bakı-Tiflis-Qarsla çatdırır.
"Rusiya Dəmir Yolları" ASC-nin baş menecerinin birinci müavini Sergey Pavlov bunun mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirir: “Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti ilə Türkiyədən Rusiyaya gedən ilk ixrac blok qatarı dəmir yolu ticarətinin artırılmasına yönəlmiş mühüm addımdır və ölkələrimiz arasında dəmir yolu daşımalarının artmasına töhfə verəcək”. Onun sözlərinə görə, 2019-cu ildə Türkiyə və Rusiyanın iştirakı ilə Bakı-Tiflis-Qars xətti boyunca daşımaların inkişafına istiqamətlənmiş anlaşma memorandumunun imzalanması da ölkələri bir-birinə bağlayıb: “İxrac mallarının Bakı-Tiflis-Qars marşrutu boyunca davamlı olaraq dəmir yolu ilə daşınması üçün bütün lazımi tədbirləri görməyə hazırıq. Bizim hesablamalarımıza görə, bu marşrutun müddət və qiymət göstəriciləri digər nəqliyyat dəhlizlərindən daha sərfəli olacaq. Yükləmə və boşaltma müddətlərini saymasaq, təxmini göndərmə müddəti 10 gün olacaq və bu, dəniz yolu ilə daşımaların müddətindən 2 dəfə daha sürətli olacaq. Bundan başqa, dəmir yolu ilə daşımalar hava şəraiti ilə əlaqəli risqlərə məruz qalmır. Üstəlik, epidemioloji cəhətdən də daha təhlükəsizdir - yüklərin minimal təmasla çatdırılmasını təmin edir. Bildiyiniz kimi, tək maşinistli bir qatar, təxminən 80 yük maşını və sürücünü əvəz edə bilər”. Daşınan malların çeşidini genişləndirmə ehtimalının da vacib olduğunu söyləyən "Rusiya Dəmir Yolları"nın nümayəndəsi bildirib: “Türk istehlak mallarının daşınması ilə yanaşı, meyvə və tərəvəz məhsullarının soyuducu konteynerlərdə Rusiyaya mütəmadi olaraq çatdırılmasının təmin edilməsi də dəmir yolu daşımalarını artıracaq. Rusiyadan isə konteynerlərdə taxta, kağız məhsulları və taxıl göndərilməsi üçün Rusiya daşıyıcıları ilə işlər aparırıq. Konteyner daşıyıcıları ilə yanaşı, Rusiya metal şirkətləri də Türkiyəyə birbaşa dəmir yolu daşımaları ilə maraqlanır. Ötən il Bakı-Tiflis-Qars vasitəsilə "Magnitoqorsk Dəmir və Polad" şirkətindən 45 min tondan çox metal nəql olunub”. O qeyd edib ki, Rusiya ilə Türkiyə arasında qarşılıqlı fayda təmin edən əməkdaşlıq yaxşı bir keçmişə, davamlı və pozitiv göstəricilərə sahib olub. Rusiya dəmir yollarının iştirakı ilə Rusiya və Türkiyə arasında xarici ticarət mallarının daşınması ötən il 20 milyon tonu keçib ki, bu da 2019-cu illə müqayisədə 10 % artım deməkdir.
Ekspertlər hesab edir ki, Rusiya və Türkiyənin Bakı-Tiflis-Qarsdan intensiv istifadəsi Azərbaycanın tranzit ölkə olaraq böyük həcmdə gəlir əldə etməsini şərtləndirir. Bundan başqa, məlumdur ki, Rusiya Bakı-Tiflis-Qarsın "Transsibir" dəmir yolu xəttilə birləşdirilməsində indi olduqca maraqlıdır. Hesab edilir ki, bu, Avrasiya regionunda malların daşınması və tranziti baxımından çox vacib addımdır. Digər tərəfdən Bakı-Tiflis-Qars xətti Şərqdən Qərbə və əksinə malların tranziti baxımından "Transsibir" yolunun əhəmiyyətini xeyli artırır. Bu vəziyyətdə Bakı-Tiflis-Qarsla daha çox həcmdə yükdaşımalar həyata keçiriləcək ki, belə vəziyyətdə Azərbaycan da tranzit ölkə olaraq xeyli qazanc əldə edəcək.
Ramil QULİYEV
