“Yalnız Kəlbəcər və Laçın rayonlarında dağıdılmış və bərpa ediləcək stansiyaların generasiya gücü 120 meqavat olacaqdır”. Bunu Prezident İlham Əliyev Güləbird kəndində Azərbaycan bayrağını qaldırdıqdan sonra çıxışında deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, bu, çox böyük generasiya gücüdür: “Bu generasiya gücü ilə biz bu əraziləri bərpa edəcəyik, dayanıqlı enerji ilə təmin edəcəyik. Əgər biz nəzərdə tutduğumuz digər layihələrə də nəzər salsaq görərik ki, bərpaolunan enerji növlərinin bu bölgədə çox böyük potensialı var. Onların arasında ən böyük potensiala “Xudafərin” və “Qız qalası” su elektrik stansiyaları malik olacaqdır. Bu stansiyaların tikintisi ilə bağlı İran İslam Respublikası ilə razılığa gəlmişik. Yaxın gələcəkdə bu su elektrik stansiyaları tikiləcək və beləliklə, Azərbaycan tərəfinə bu stansiyaların fəaliyyətindən düşən generasiya gücü 120 meqavat olacaqdır. Yəni biz bir neçə ildən sonra 120 meqavat “Xudafərin” və “Qız qalası” stansiyalarından,120 meqavat isə Kəlbəcər və Laçın rayonlarındakı su elektrik stansiyalarından alacağıq. Bu, 240 meqavat generasiya gücü deməkdir və bunun üstünlüyü odur ki, bu, su elektrik stansiyalarıdır və enerjinin maya dəyəri çox aşağıdır. Bununla paralel olaraq, artıq göstəriş vermişəm ki, bizim azad edilmiş bütün digər torpaqlarda bərpaolunan enerji növlərinin və yerlərin müəyyənləşdirilməsi prosesinə start verilsin”.
Göründüyü kimi, azad edilən rayonların çox böyük elektrik enerjisi resursları var ki, bu da həmin rayonların bərpa və inkişafında mühüm rol oynayacaq.
“Dağ çayları üzərində qurulan SES-lərdə enerji ucuz başa gəldiyinə görə təminatda problem olmayacaq”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən ekspert Rəsul Cahangirli hesab edir ki, azad edilən rayonlar nəinki enerji, digər resurslarla da zəngindir: “Kəlbəcər və Laçının dağ çayları kiçik su elektrik stansiyalarının inşası üçün çox əlverişlidir. Dünya təcrübəsinə baxsaq görərik ki, dağ çayları üzərində kaskad su elektrik stansiyalarının tikintisi daha səmərəlidir. Bu o deməkdir ki, çayın üzərində ardıcıl surətdə yerləşən bir neçə su elektrik stansiyası tikilir. Stansiyaların belə yerləşməsi çayların enerjisindən daha səmərəli istifadə etməyə, istehsalı artırmağa imkan verir. Bu cür stansiyalar məhz sürətli axan dağ çayları üzərində qurulur. Kəlbəcər və Laçının coğrafi mövqeyi bunun üçün çox əlverişli bir məkandır. Ona görə də ərazilər işğal altında olanda ermənilər qanunsuz olaraq bir neçə SES tikiblər. Bu işlərin görülməsində Ermənistanla yaxın əməkdaşlıq edən xarici şirkətlərin də xüsusi rolu olub. Təsadüfi deyil ki, ötən illər ərzində, ümumilikdə, 30-dan çox bu cür SES Qarabağda tikilib. Ərazilər azad ediləndən sonra onların böyük hissəsi bizim nəzarətimizə keçdi. Düzdür, işğalçılar ərazilərimizi tərk edərkən həmin stansiyalara ciddi zərər vurublar, amma onların bərpası mümkündür. O cümlədən, bu cür yeni stansiyalar tikiləcək. Nəzərə alsaq ki, işğalçı Ermənistan yaşayış məntəqələrinin əksəriyyətini məhv edib, o zaman bərpa prosesi dövründə enerjiyə tələbat artacaq. Dağ çayları üzərində qurulan SES-lərdə enerji ucuz başa gəldiyinə görə təminatda problem olmayacaq. Nəticədə bərpa işlərinin sürəti artacaq”.
Ekspert hesab edir ki, ucuz elektrik enerjisi ərazilərin bərpa və yenidən qurulması işində çox faydalı rol oynayacaq.
Vidadi ORDAHALLI
