Koronavirus infeksiyası ilə bağlı olaraq 2020-ci ilin mart ayından etibarən ölkədə karantin rejimi elan edilib. Pandemiyanın təsir etdiyi sahələrdən biri də bank sektorudur.
Ötən il bankların kredit verilişi azalıb. Banklar pandemiya ilə bağlı olaraq özlərini sığortalamaq üçün kredit verilişində məhdudiyyət tətbiq etdilər. Belə ki, Mərkəzi Bankın statistik məlumatlarında qeyd edilir ki, ötən ilin əvvəlində manatla yeni verilən kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 17.4 faiz olduğu halda, ilin sonunda 15,65 faizə, xarici valyutada olan kreditlərdə isə 5 faizdən 3.4 faizə düşdü.
Banklar tərəfindən kredit verilişinin həcminin azalmasına baxmayaraq, kredit faizlərində hər hansı bir dəyişiklik qeydə alınmadı. Pandemiya dövründə vətəndaşların kredit götürmək imkanları xeyli aşağı düşsə də, gözləntilərin əksinə olaraq, banklar kredit faizlərini aşağı salmayıblar.
“Pandemiya vəziyyətində vətəndaşların gəlirləri azalsa da, bankların da xərcləri azalmayıb”
Bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov qeyd etdi ki, pandemiya vəziyyətində vətəndaşların gəlirləri azalsa da, bankların da xərcləri azalmayıb. Buna görə də onlar daha ucuz kredit verə bilmirlər: “Bank bir vətəndaşa krediti digər vətəndaşın qoyduğu əmanət hesabına verir. Məlumdur ki, əmanətlər üzrə faizlər düşməyib. Bu səbəbdən də bankların kredit faizlərini aşağı salmaması başadüşüləndir. Kredit faizlərinin yüksək olmasının bəzi səbəbləri var. İlk olaraq qeyd edim ki, bankların özünün ucuz pulunun olmaması kredit faizlərinə təsir edir. Həmçinin, vətəndaşlar qorunan və sığortalanan əmanəti 10-12 faizlə qoyurlar. Bank 12 faizlə əmanət götürdüyü halda, onun üzərinə faiz qoymalıdır. Bəllidir ki, bankın özünün də müəyyən xərcləri var. Bundan başqa, bankın əlavə gəliri olmalıdır. Bank fəaliyyəti də qazanc əldə etmək məqsədi daşıyır. Yəni həmin 12 faizin üzərinə həm bankın xərcləri, həm də qazancı gəlməlidir”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, ölkədə kreditlər üzrə faizlər düşməlidir. Amma bunun üçün dövlətin qarşısında duran əsas məsələlərdən biri, ilk növbədə, əmanətlər üzrə faizlərin endirilməsinə nail olmaqdır: “Vətəndaşlarımız da bunu anlayışla qarşılamalıdırlar. Dövlət bəzən bunu etməyə çəkinir ki, insanlar banklardan əmanətlərini çəkərlər. 12 faizlik əmanət faizi dünyanın heç bir yerində yoxdur. Bunun da ziyanı son nəticədə sadə vətəndaşa dəyir”.
Günel CƏLİLOVA
