Sosial şəbəkələr yalnız böyüklərin deyil, uşaqların da dünyasına dərindən nüfuz etməyi bacarıb. Sosial şəbəkə platformalarının saçdığı zərərli təsirlər uşaqlarımızın həm mənəviyyatını, həm də psixoloji vəziyyətini, həm sağlamlığını, həm sosial mühitə münasibətini zədələyir. Bəzən uşaqlar virtual həyata o qədər aludə olurlar ki, reallığı yaddan çıxarırlar. Yəni psixoloji cəhətdən sosial şəbəkə platformaları uşaqlarımızı ələ keçirməyi hədəfləyib.
Düzdür, sosial şəbəkə platformalarının həyatımıza geniş daxil olması müsbət imkanlar da yaradır amma bununla yanaşı onun zərərli təsirləri də böyükdür və bundan da uşaqlarımızı müdafiə etməliyik. Heç şübhəsiz, uşaqlar yetkinlik yaşına çatana qədər bu təsirlərdən uzaq olması onların fiziki və psixoloji sağlamlığına, düzgün inkişafına və davranışına, sağlam baxışla yetişməsinə imkan verəcək.
Uşaqların sosial şəbəkələrdə nəzarətsiz qalması şəraitində onlar virtual təhlükələrlə daha çox rastlaşırlar. Ona görə də, bunun qarşısının alınması üçün müvafiq tədbirlər görülür. Artıq onların valideyn nəzarətindən kənar sosial platformalarda qeydiyyat keçməsi artıq mümkün olmur. Belə ki, 16 yaşadək uşaqların platformalarda hesab yaratmasına yol verilmir, 16-18 yaş arası uşaqlar isə bunu valideyn icazəsi ilə edə bilərlər.
Sözümüzün canı odur ki, uşaqların virtual aləmdəki fəaliyyəti nəzarətsiz buraxıla bilməz. Valideynin nəzarəti hər zaman onların üzərində olmalıdır. Kiberbullinq, zərərli məzmunlar və rəqəmsal asılılıq kimi ciddi risklərin qarşısını almaq üçün valideyn nəzarəti və rəqəmsal gigiyena qaydaları mütləqdir. Virtual mühitdə uşaqların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün addımları atmaq lazımdır. Yəni valideynlər internetin faydaları və zərərləri barədə övladları ilə yaşına uyğun dildə danışmalı, potensial təhlükələr haqqında onları məlumatlandırmalıdırlar. Valideynlər smartfon, planşet və komputerlərdə uşaqların girdiyi saytları filtrləmək və ekran vaxtını məhdudlaşdırmaq üçün NCSC (Nümayəndəliklərin Kibertəhlükəsizlik Mərkəzi) tərəfindən tövsiyə olunan valideyn nəzarəti tətbiqlərini aktivləşdirməlidirlər.
Uşaqlar yatmazdan əvvəl və yemək zamanı qadcetlərdən istifadəsini məhdudlaşdırmalı, virtual aləmdə keçirilən vaxtı real dünya və fiziki aktivliklə balanslaşdırmalıdırlar.
Uşaqlara adlarını, ünvanlarını, məktəblərini və ya fotolarını tanımadıqları insanlarla bölüşməməyi öyrətmək lazımdır. Unutmayaq ki, uşaqlara rəqəmsal dünyanın qaydalarını aşılamaq ilk növbədə valideynlərin məsuliyyətidir.
Uşaqların zərərli informasiyalardan qorunması üçün valideynlər mütləq şəkildə iradə göstərməlidirlər. Uşağın hara girdiyinə, hansı platformalarda gəzdiyinə valideyn ciddi nəzarət etməlidir. Elə məsələlər var ki, orada dövlətlə, cəmiyyətlə paralel olaraq ailə də, valideyn də ciddi səylər göstərməlidir. Bunlardan biri məhz uşaqların sosial şəbəkə platformalarından istifadəsinə nəzarətdir ki, bu valideynlərin üzərinə düşən mühüm vəzifədir. Dövlət qurumları, parlament üzərinə düşən işi görür, qanun qəbul edir, qanunlara əlavə və dəyişikliklər olunur, təbliğat aparılır, maarifçilik tədbirləri görülür. Yəni dövlət həm qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi, həm də başqa yönlərdə tədbirlər görür. Ailə də, ata-ana da, cəmiyyət də öz üzərlərinə düşən vəzifənin öhtəsindən gəlməlidir. Uşaqların rəqəmsal asılılıqdan xilas olması üçün valideyn bütün mümkün addımları atmalıdır. Uşaqlarımızı virtual dünyanın təhlükələrindən qorumaq istəyiriksə onları nəzarətsiz buraxmamalıyıq.
İradə SARIYEVA
