Azərbaycanda yas mərasimlərində ehsan verilməsi adətinin aradan qaldırılması məsələsi uzun illərdir ki, müzakirə edilir. Bu mərasimlərdə israfçılıq hallarının baş alıb getməsi bu məsələni aktuallaşdırıb. Öz əzizin yasında ehsan verməyənlər tək-tük olsa da, bu bir kəndin, bir mahalının timsalında baş vermədiyi üçün başqa yerlərdə təsir gücü də hiss olunmurdu.
Naxçıvanın bir kəndində artıq ehsan məclisi ləğv olunub. Belə ki, Naxçıvanın Mahmudkənd icması kənddə yas mərasimlərində ehsan verilməsini qadağan edib.
Bu barədə kəndin sosial media hesabında paylaşım edilib.
Mahmudkənd ağsaqqallarının, ziyalılarının bu təşəbbüsü Azərbaycanın hər yerində çox müsbət qarşılanıb. Sosial şəbəkələrdə kənd sakinlərinin bu addımını müsbət qarşılayıblar və bunun bütün Azərbaycana yayılmalı olduğunu bildiriblər.
Mahmudkənd icmasının yaydığı elanı millət vəkili Fazil Mustafa da şərh yazaraq rəsmi Feysbuk səhifəsində paylaşıb və bu təşəbbüsü müsbət qarşılayıb: "Burada bir elan qarşıma çıxdı, çox ağıllı və faydalı bir təklif verilib. Şərur rayonu Mahmudkənd ağsaqqalları qərar qəbul ediblər ki, bundan sonra yasda yemək ehsanı verilməsin. Ürəyimcədir, vacibdir, alqışlayıram, dəstəkləyirəm. Sadəliyi sevən, yekəxana olmayan, özündən yeni bir İslam dini kəşf etməyən, ölüsünə ancaq yeməklə savab qazandırmaq istəməyən hər bir ağıllı insan üçün bir örnək davranışdır. Bununla belə, hər kəsin israfçılıq etmək, özünə lazımsız sıxıntı yaratmaq, öz ağlını mollanın ağlına təslim etmək, xeyli xərc çəkib verdiyi bir neçə növ yemək ehsanı ilə lovğalanmaq hüququ saxlanılır".
"Onlar müasirliyi, gedişatı, tələbləri, sosial vəziyyəti, dinimizi dərk edən insanlardırlar"
Milli Cəbhə Partiyasının (MCP) sədr müavini, tanımış ilahiyyatçı Tural İrfan da "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, Mahmudkənd əhalisi çox böyük nümunə təqdim edib. O, vurğuladı ki, bu, ənənə Azərbaycanın başqa bölgələrinə də yayılarsa və buna hər kəs əməl edərsə müsbət nəticə əldə edə, yas məclislərini israfçılıqdan xilas edə bilərik. "Təmtəraqlı yas məclisləri və israfla müşaiyət olunan ehsan süfrələrinin doğru olmadığı haqda illərlə yazırıq, deyirik, maarifləndirmə aparırıq.
Bu cür məclislər yas sahibinin maddi çətinliyə tuş gəlməsinə, digər sosial problemlərə aparıb çıxarır.
Bahalı və böyük qəbir daşları, təmtəraqlı ehsan süfrələri həm dini cəhətdən, həm də ənənələrimiz baxımından məqbul deyil.
Bu gün oxudum ki, Şərur rayonunun Mahmudkənd kəndində ağsaqqallar qərar qəbul edib ki, yas süfrələri yığcamlaşdırılsın. Mahmudkənd ağsaqqallarının qərarını alqışlayıram. O ağsaqqallar demək əsl ağsaqqaldırlar. Onlar müasirliyi, gedişatı, tələbləri, sosial vəziyyəti, dinimizi dərk edən insanlardırlar. Ümid edək ki digər bölgələrdə də bu təkrar olunsun. Ölü yerində çatlayana kimi aşdan, dolmadan yeyib salavat oxumağa nəfəs yeri saxlamadan halvadan tıxamaq heç də ölüyə, ölü sahibinə hörmət demək deyil. Yas yeri, hüzn məclisi qonaqlıqdan, toydan fərqlənməlidir.
Yas məclisində gedib yemək gözləmək abırsızqlıdır. Əksinə, qonaqlar yas sahibinə yemək aparmalı, onu və başı yasa qarışan ailəsini təmin etməlidir.
Hüzn ("hüzr və ya hüzür yox!) məclisində kənar söhbətlər etmək, yemək yaxşı həzm olunsun deyə siqaret çəkmək, bir qab yeyəndən sonra təzədən sifariş vermək heç doğru deyil" -deyə T.İrfan bildirdi.
T. İrfanın sözlərinə görə,
bacaran, imkanı olan, arzu edən yas zamanı istifadə olunan ərzaq və digər şeyləri alıb yas sahibi üçün aparsın. "Tutaq ki, çoxsaylı adamlar yas yerinə hazır yemək, qalsa xarab olacaq məhsullar, ərzaq apararsa, bu da təziyyə sahibinin ailəsinin təminatından artıq olarsa bu zaman toplaşan adamlara ehsan kimi təqdim olunar. Çünki bəzən uzaq yoldan gələn, ac, miskin və məzlum adamlar da məclisə gəlir.
Məclis sahibin də özünü çətinə salıb növbənöv yeməklər təşkil etməsinə ehtiyac yoxdur. Ölü üçün ehsan gözəldir. Ancaq hökm deyil ki, bu ehsanı elə məhz yas ərəfəsində verəsən. Çox rast gəlmişəm: qışın çovğununda, dağ kəndində bir dəstə qəbir qazmaq üçün gedərkən bir dəstə də mal-heyvan, dana dalıyca gedir. Yaxud borc, nisyə ilə ət, yağ, un alırlar. Kəsirlər, bişirirlər, soyuq çadırda camaat buğlana - buğlana yeyir, sonra da dəftərə müəyyən məbləğ pul yazdırır. Hazır nə yemək ye, nə də pul yazdır. Yas sahibi də nə yemək ver, nə də pul yığ. Onsuz da o pulu yığırsansa artıq camaata verdiyin ehsan sayılmır. Çünki ehsan pul qarşılığında verilmir. Bu, alverdir. Necə ki, kafedə bir qab dolma, aş yeyib 20 manat ödəyirsənsə, yasda da yeyib həmin pulu dəftərə yazdırırsan..."
T. İrfan qeyd etdi ki, Sovet dövründə, dinin qadağan olduğu dövrdə bu məsələni dəbə salıblar. Ekspertin sözlərinə görə, dəftər, kitab da doğru deyil. "Kim yas sahibinə kömək etmək istəyirsə, etdiyini də onu borclu qoymaq anlamında etmirsə elə gizlində ona pul verə, dəstək ola bilər. Bunun savabı da daha çoxdur. Yoxsa siyahı tutmaq, ad yazmaq, kimin nə qədər yazıldığını qeyd etmək... Bu, artıq başqa şeydir. Bunun dinə, İslama, heç dinsizliyə də aidiyyatı yoxdur.
Çay, limon, imkanı olan da xurma təklif edər. Təmtəraq, halva, aş, dolma-bozartma, dovğa, pendir, göyərti, qazlı-qazsız sular... Əsla doğru deyil. İsrafdır, israf da haramdır. Özünüz günaha batırsınız, ölünü də günaha batırmayın.
7, 40 kimi tədbirləri, qonaqlıqları da ümumiyyətlə ləğv etmək lazımdır. Peyğəmbər əsla belə cəfəng işlər görməyib. Nə də ölmüş səhabəsinin ailəsinə gedib oturub aş, halva gözləməyib. Yaxınları vəfat edəndə tapşırıb ki, onların başı qarışıb, odur ki, sizlər yas yerinə yemək, ərzaq aparıb dəstək olun.
İslama etiqad edən, özünü müsəlman sayan buna əməl etməlidir"-deyə T.İrfan bildirdi.
İradə SARIYEVA
