Rusiya ilə Azərbaycan arasında müttəfiqlik haqqında Bəyannamənin imzalanmasından 1 il ötdü. 43 maddədən ibarət Bəyannamədə qeyd edilir ki, Rusiya və Azərbaycan öz münasibətlərini müttəfiqlik əsasında qurur.
Sənədə görə, bu iki ölkə aktual beynəlxalq problemlər üzrə eyni və ya yaxın mövqelər tutmalıdır. Habelə, onlar öz ərazilərində təşkilatların və şəxslərin digər tərəfin dövlət suverenliyinə, müstəqilliyinə, ərazi bütövlüyünə qarşı yönəlmiş fəaliyyətinin qarşısını qətiyyətlə almalıdırlar. Bir sözlə, sənəd siyasi, iqtisadi, humanitar və bir çox başqa sahələr üzrə əməkdaşlığın genişlənməsini ehtiva edir.
Ancaq bütün bu deyilənlərlə yanaşı diqqət çəkən məqam odur ki, ötən bu bir il ərzində Bəyannaməni nə Rusiya Dövlət Duması, nə də Azərbaycan parlamenti ratifikasiya edib. Adətən ratifikasiyadan sonra sənəd qüvvəyə minir. Maraqlıdır, ratifikasiya niyə yubanır?
“Bu, çoxvektorlu xarici siyasətimizin uğurla həyata keçirilməsinin növbəti bariz göstəricisidir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Azərbaycan və Rusiya arasında keçən ilin fevralında imzalanmış qarşılıqlı müttəfiqlik münasibətləri barədə Bəyannamə hüquqi səciyyə daşısa da, onun parlamentlər tərəfindən təsdiqinə ehtiyac yoxdur. Çünki dövlətlərarası müqavilələrdən fərqli olaraq, bəyannamələrin təsdiqi məcburi deyil. Bəyannaməyə imza atmış tərəflər gələcək niyyət və istəkləri ilə bağlı məsələləri bəyan etmiş olurlar. Bununla belə, bəyannamə Rusiya ilə münasibətlərimizdə postmuharibə dövrünün yaratdığı reallıqlarla bağlı əməkdaşlığın konturlarının çəkilməsi, müttəfiqlik münasibətlərinin mahiyyət və təsnifatına aydınlığın gətirilməsi baxımından ciddi siyasi və diplomatik səciyyə təşkil edən bir sənəddir. Bəyənata imza atmaqla Azərbaycan tərəfi heç bir vəchlə Rusiya əleyhinə olan və ya gələcəkdə təşkil edilə biləcək hərbi-siyasi formatlarda yer almayacağını bəyan etdi. Rusiya isə Azərbaycanla münasibətlərinin tarixində ilk dəfə Qarabağın Azərbaycan ərazisi olduğunu rəsmi şəkildə etiraf etmiş oldu. Bu isə istər diplomatiya tariximizdə, istərsə də Azərbaycanın regional təhlükəsizliyinə ola biləcək mümkün təhdidlərin zərərsizləşdirilməsi baxımından çox ciddi uğurumuzdur. Azərbaycan və Rusiya bir-birinin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə ehtiramla yanaşmaq, bir-birinin daxili işlərinə qarışmamaq kimi öhdəliklər götürüblər. Rusiya ilə metallurgiya, neft-qaz sektoru, kənd təsərrüfatı, informasiya təhlükəsizliyi, logistika sahəsində əməkdaşlıq kimi razılıqların da hər iki tərəf üçün strateji əhəmiyyəti var. Bölgədəki əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi məqsədilə Rusiya Azərbaycanın da yer alacağı Simal-Cənub, Qərb-Sərq nəqliyyat dəhlizlərinin rentabelliyinin təmin edilməsi ilə bağlı layihələrdə Azərbaycanla eyni mövqedən çıxış edir. Ən əsası, Rusiya ilə müttəfiqlik münasibətləri barədə Bəyannamə çoxvektorlu xarici siyasətimizin uğurla həyata keçirilməsinin növbəti bariz göstəricisidir. Belə ki, bu Bəyannamədən sonra belə, Avroittifaq Cənub Qaz Dəhlizi ilə bağlı daha 2 milyard avro neft-qaz sektorumuza investisiya qoyacağı ilə bağlı mövqeyini açıqladı. Qərb yönümlü Pasinyandan fərqli olaraq, rəsmi Bakı balanslaşdırılmış xarici siyasətin prinsiplərindən çıxış edərək bu məsələdə təşəbbüskar mövqedən çıxış etmir. Ermənistanın isə mövqeyi onun Rusiya ilə münasibətlərində yüksələn xətlə artan gərginliyin əsas səbəblərindəndir. Zira bu mövqe Rusiyanın Cənubi Qafqaz regionunda təsir imkanlarının məhdudlaşdırılmasına hesablanmış mövqedir. Rəsmi Bakı isə özünün təhlükəsizlik maraqlarından çıxış edərək burada dominant rolda çıxış etmir. Dolayısı yolla olsa da, Ermənistanın Rusiya ilə münasibətlərində çatın dərinləşməsinə çalışır”.
Vidadi ORDAHALLI
