Sevinc Hüseynova: “Küçə rəssamları daha çox tez-tələsik çəkdikləri rəsmləri satmaqla çörəkpulu qazanırlar” Zəka Vilayətoğlu: “Mən küçə musiqiçilərinin fəaliyyətini çox normal qəbul edirəm” Rauf Əbdülhüseynoğlu: “Sizin küçələrdə, meydanlarda, bağlarda gördüyünüz rəssamların...”
Çoxlarımıza küçə musiqiçiləri və küçə rəssamları xarici filmlərdən və xarici yazıçıların əsərlərindən tanışdır. Bədii əsərlərdə küçə musiqiçiləri və rəssamları haqqında oxuyanda təəccübümüzü gizlədə bilmirdik. Bizə elə gəlirdi ki, musiqiçi küçədə deyil, konsert zalında ifa etməlidir, rəssamın isə yeri küçələr deyil, emalatxanadır.
Ancaq dünənə kimi bədii əsərlərdə və filmlərdə gördüyümüz mənzərəni bu gün öz şəhərimizdə də müşahidə edirik. Buna mənfi hal kimi yanaşmaq düzgün deyil. Bu, sənətin təbliği və musiqiçilərin, rəssamların pul qazanması üçün vacib məsələdir. Reallıq budur ki, heç də bütün musiqiçilər toya getmirlər və hər rəssamın da şəxsi emalatxanası yoxdur. Bu halda, onlar üz tutur şəhərimizin mərkəzi yerlərinə. Bir vaxtlar paytaxtın Fəvvarələr Meydanında rəssamlara rast gəlirdik. O rəssamlar bir kənarda oturub müştərinin surətini çəkir, iş olmayanda isə öz rəsm əsərlərini ərazidən keçənlərə təklif edirdilər. Son illər onlar Fəvvarələr Meydanında gözə dəymirlər. Ancaq şəhərin müxtəlif parklarında, Dənizkənarı Bulvarda ara-sıra küçə rəssamlarının rəsm çəkdiyinin şahidi oluruq.
Qeyd edək ki, dünyanın bir çox ölkəsində küçə rəssamları və musiqiçiləri ilə bağlı konkret fəaliyyət istiqamətləri müəyyənləşdirilib. Yəni onlara istənilən yerdə məşğul olmaq üçün icazə verilmir. Küçə rəssamları və küçə musiqiçiləri yalnız onlar üçün müəyyən edilən məkanlarda fəaliyyət göstərə bilərlər. Ümumiyyətlə, dünyanın bir çox yerində küçə rəssamlarına və küçə musiqiçilərinə elə də yaxşı baxmırlar. Bəzən səhv olaraq onları səfillərlə, əyyaşlarla müqayisə edirlər. Əslində isə belə deyil. Onlara yanaşma Azərbaycanda fərqlidir. Hələ indiyə qədər bir küçə musiqiçisi və bir küçə rəssamı vətəndaşların qınağına tuş gəlməyib. Bizdə onlara, bir növ, mənəvi, maddi dəstək də var. Məsələn, bir çoxumuz görəndə ki, yeraltı keçiddə, yaxud metro ağzında, hansısa parkda, bağda bir musiqiçi ifa edir, ona yaxınlaşıb ifasını pulla qiymətləndiririk, yaxud rəssama yaxınlaşıb ucuz qiymətə bir portret çəkdiririk.
Rəssam Sevinc Hüseynova hesab edir ki, küçə rəssamlarının mövcudluğu onda təəssüf hissi yaradır. Ancaq, bununla belə, onların çörək qazanmaq üçün bu yolu tutmaqlarına normal yanaşır: “Bu gün dünyada küçə rəssamlarının fəaliyyətinə normal yanaşılır və insanlar onları anlayırlar. Bilirsiniz ki, əvvəllər Azərbaycanda küçə rəssamlığı olmayıb. Rəssamlar cəmiyyətin yüksək təbəqəsinə aid olan peşə sahibləri kimi hər zaman təminatlı yaşayıblar. Lakin son zamanlar rəssamlar arasında küçə rəssamlığını seçənlərə də rast gəlinir. Onlar əvvəllər daha çox “Torqovı” küçəsinə yığışardı. Deyim ki, onlar arasında istedadı olanlar da var. Ancaq küçə rəssamlarının böyük əksəriyyəti sənətdə uğur qazana bilməyənlərdir. Hesab edirəm ki, onlar küçədə pul qazanmaq üçün işləyirlər. Bundan başqa, heç də rəssamların hamısı emalatxana ilə təmin edilməyib. Bu da rəssamların bir qisminin emalatxana şəraitində işləməsinə çətinlik yaradır. Bu səbəbdən də onlar küçələrdə, parklarda, bağlarda rəsm çəkməklə məşğul olurlar. Hazırda küçə rəssamları daha çox tez-tələsik çəkdikləri rəsmləri satmaqla çörəkpulu qazanırlar. Onu da deyim ki, onların çəkdiklərinin elə də keyfiyyəti olmur. Çünki qısa bir vaxtdan sonra rəsmlərin rəngi qarışır, pozulur. Küçə rəssamları küçələrdə sənət əsərləri yaratmır, onlar burada gündəlik çörəkpulu qazanırlar ki, ac qalmasınlar. Bizim şəhərdə küçə rəssamlarının fəaliyyətinə heç bir məhdudiyyət qoyulmur, onlar rahat şəkildə işləyə bilirlər. Mən onların çoxunu sənətkar hesab etmirəm, çünki onlar sənət yaratmırlar”.
S.Hüseynova bildirdi ki, küçə rəssamları arasında istedadı olanlar, lakin karyerasını uğurlu qura bilməyənlər də var. Onun sözlərinə görə, bəzən elə istedadlı insanlara rast gəlinir ki, onların sənət aləmində olmadığına təəssüf edirsən.
Tanınmış yazıçı, müğənni Zəka Vilayətoğlu “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, küçə musiqiçilərinə münasibəti müsbətdir. Z.Vilayətoğlunun sözlərinə görə, dünyanın bir çox yerində küçə musiqiçiləri öz işlərinə daha ciddi yanaşırlar. “Mən küçə musiqiçilərinin fəaliyyətini çox normal qəbul edirəm. Hətta onların dünyası mənimçün çox maraqlıdır. Bakıda bu cür musiqiçilərə tək-tək rast gəlinir, amma Rusiyada, Türkiyədə onlar orkestr olaraq fəaliyyət göstərirlər, həm də çox peşəkar. Bir növ, buna çox ciddi iş kimi yanaşırlar. Hər halda, maddi ehtiyac, sıxıntı üzündən dilənçilik etməkdənsə, bu cür çalışmaq, xidmət göstərmək daha könülaçandır”.
Tanınmış keçəçi rəssam Rauf Əbdülhüseynoğlu bizimlə söhbətində bildirdi ki, küçə rəssamlarının fəaliyyətinə müsbət yanaşır. O vurğuladı ki, küçə rəssamlarının 99 faizi ali rəssamlıq təhsili alan professionallardır: “Bu rəssamların, demək olar ki, hamısı istedadlıdır. Xaricdə ortalığa küçə rəssamları çıxır, bəzən ölkələrini onlar təmsil edirlər. Sizin küçədə, meydanlarda, bağlarda gördüyünüz rəssamların 99 faizinin ali təhsili var, ali təhsili olmayanlar da Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Kollecini bitiriblər. Onlar çox istedadlı rəssamlardır. İndi onlar bu yolu seçiblər, mən onların fəaliyyətinə qətiyyən pis baxmıram, yaxşı baxıram. Onlar öz istedadlarını bu yolla təqdim edirlər. Küçə rəssamlığı dünyanın hər yerində var və bizdə də yox deyil. Şəhərimizə turistlər gəlir, onlar bizim rəssamların işlərini görür, zövq alırlar. Bu rəssamların arasında Rakif İsmayılov adlı bir rəssam var. O, professional rəssamdır və gözəl portret ustasıdır. Mən onlardan birini sizə misal çəkirəm. Azərbaycanda çox az rəssam portreti naturadan işləyir. Onlardan biri də çox istedadlı rəssam Rakif İsmayılovdur. Küçə rəssamlarına pis yox, yaxşı baxmaq lazımdır. Çünki onlar sənətlə məşğuldurlar. Yaxşı ki, küçə rəssamları var və onlar özlərini, öz əsərlərini bu yolla tanıdırlar”.
Qeyd edək ki, Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin üzvü Musa Quliyev mətbuata açıqlamasında Azərbaycanda musiqiçilərin küçədə bu fəaliyyət növü ilə məşğul olması üçün heç bir qadağa mövcud olmadığını bildirib. O vurğulayıb ki, dünya təcrübəsində də belə fəaliyyət növü var və bu, ətrafdakı insanların həyat, iş şəraitinə mane olmadığı halda, belə fəaliyyətin təşkilinin heç bir mənfi tərəfi yoxdur.
O, əksinə, Azərbaycanda küçə musiqiçilərinin olmasının turizm baxımından da maraqlı olduğunu deyib: “Azərbaycan özünü turizm ölkəsi kimi inkişaf etdirmək istəyir və ölkəyə də gələn turistlərin sayı ildən-ilə artır. Yerli musiqiçilər mədəniyyətimizi, musiqimizi təbliğ edirlərsə, bunun üçün ancaq şərait yaradılmalıdır. Ola bilər ki, Azərbaycana gələn xarici turistlər də burada bununla məşğul olmaq, öz musiqilərini təbliğ etmək istəyə bilərlər. Bu halda, müvafiq icra orqanları onları başa sala bilər ki, günün hansı saatında və harada bunu etmək olar. Əlbəttə ki, gecə saat 3-də yaşayış sahəsində belə bir fəaliyyətin olmasına icazə verilə bilməz. Amma musiqiçilərin fəaliyyəti ətrafdakı insanlar üçün narahatlıq yaratmırsa, buna normal baxmaq lazımdır. Musiqi dinləmək parkda, istirahət yerlərində gəzən insanlar üçün maraqlı olar”.
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Xidmət və Ticarət Departamentinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Əlabbas Bağırov mətbuata bildirib ki, küçə musiqiçiləri bu fəaliyyətlə sərbəst şəkildə məşğul ola bilərlər və bununla bağlı heç bir məhdudiyyət yoxdur: “Bu sahə küçə ticarəti sayıla bilməz. Bu, insanlara mədəni xidmət də ola bilər. Küçə musiqiçiləri həm Azərbaycanın mədəniyyətini təqdim edir, həm də özləri üçün əlavə pul qazanırlar. Onların fəaliyyətini niyə qadağan etməliyik ki?!”
İradə SARIYEVA
