Şamil Əliyev: “Biz hələ də Kann Festivalında lobbiçilik işini həyata keçirə bilməmişik” Aydan Cəfərli: “Biz filmlərimizin Kann Festivalında qalib olmasını istəyiriksə…”
Dünya çapında böyük nüfuza malik olan Kann Festivalında təmsil olunmaq və mükafat qazanmaq hər bir ölkə kinematoqraflarının arzusudur. Əlbəttə, Kann Festivalına aparan yollar elə də hamar deyil, mənzil başına çatmaq üçün müxtəlif prosedurlardan keçmək tələb olunur. Məlum olduğu kimi, son illər Kann Festivalının qalibi olmaq iddiasında olan ölkələrin sayı çoxalmağa başlayıb. Bu gün dünyanıb bir sıra ölkələri bu festivalda iştirak etmək və ödül qazanmaq istəyində bulunur. Ancaq fakt budur ki, hər ölkənin kinematoqrafiyası Kanndan əlidolu qayıda bilmir.
Azərbaycan kinosu da bir neçə ildir davamlı olaraq Kann Festivalına qatılır. Bildiyimiz kimi, kinomuz Kann Festivalı çərçivəsində müxtəlif nominasiyalar üzrə mükafatlar qazanıb, ancaq hələ heç bir filmimiz Kannın qalibləri sırasında olmayıb.
Məlum olduğu kimi, 71-ci Kann Festivalı başa çatıb və festivalın qalibləri sırasında .
“Ən yaxşı ssenari” nominasiyası üzrə mükafatlar Nadin Labakiyə, Cafar Panahiyə və Alis Rohrvaçerə verilib. Göründüyü kimi, İran kinosu Kann Festivalının qalibləri sırasında dayanır.
Qeyd edək ki, builki Kann Festivalına Elvin Adıgözəlin uzunmetrajlı filmi olan “Yaşar” kinolayihəsi təqdim edilmişdi. Lakin bu kinolayihə heç bir ödül qazana bilmədi.
Məlumat üçün deyək ki, 2 mart 2018-ci ildə Kann Festivalının rəsmi hissəsi olan “L’atelier” (The Cinefondation’s Atelier) proqramına seçilən 15 kinolayihə sırasında “Yaşar”ın ssenarisi də olub. Onu da vurğulayaq ki, kino tarixində ilk dəfə olaraq azərbaycanlı rejissorun layihəsi bu siyahıda yer alıb.
“L’atelier” proqramı Kann Festivalının daxilində 2005-ci ildə yeni nəsil kino mütəxəssislərinin ortaya çıxarılması məqsədilə təsis olunub. Bu proqrama qatılan iştirakçılar beynəlxalq dərəcədə tanınmış prodüsserlər, film satış agentləri ilə görüşür ki, bu da filmlər üçün hələ çəkilməzdən əvvəl böyük prestij yaradır.
Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl kinolayihənin prodüsseri Teymur Hacıyev mətbuata “Çəkilməmiş film üçün bu ən yüksək beynəlxalq hədəfdir. Bütün mənalarda Azərbaycan kinosu üçün böyük bir uğurdur” - deyə bildirmişdi.
Azərbaycan kinosunun, kinolayihəsinin Kann Festivalından əliboş qayıtmasının səbəblərini şərh edən mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu sırf Azərbaycanın bəzi kino məmurlarının məsələyə məsuliyyətsiz yanaşmasının təzahürüdür. Ekspertlərin fikrincə, dövlət kinoya kifayət qədər vəsait ayırır, lakin o vəsait bəzi hallarda kinoya, kinomuzun xaricdə təbliğ olunmasına xərclənmir.
Son illər dövlət filmlərimizin Kann Festivalında iştirak etməsi və festival qalibi olması üçün lazımi vəsait ayırıb və hətta Kannda Azərbaycan kinosu pavilyonu yaradıb, lakin müəyyən səbəblər üzündən kinomuz Kann Festivalında “tilsimi” qıra bilmir ki, bilmir.
Tanınmış kinorejissorlardan biri bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, builki Kann festivalında “Ən yaxşı ssenari” müsabiqəsində bir filmimiz iştirak edib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki illər festivala yeni çəkilmiş filmlər də qatılırdı. Bu il yeni filmlərin qatılmamasının səbəblərini şərh edən ekspert dedi ki, filmlərimiz festivalda lazımi səviyyədə təqdim edilmirdi.
Tanınmış kinorejissor Şamil Əliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan filmlərinin Kann Festivalından əliboş qayıtmasının əsas səbəblərindən biri lobbiçiliyin zəif olmasıdır: “Bizim beynəlxalq festivallarda lobbiçiliyimiz çox zəifdir. Bilirsiniz ki, İran kinematoqrafları Kann, Berlin, San Sebastyan, Venesiya, Okarna kimi festivallarda güclü lobbiçiliklə məşğul olur, filmi təbliğ edirlər. İndiyə qədər bir neçə İran filmi Kann Festivalında iştirak edib, festivaldan 1 ay əvvəl böyük bir komanda ora gedib filmlərin lobbiçiliyi ilə məşğul olur, biz isə bunu etmirik. Biz hələ də Kann Festivalında lobbiçilik işini həyata keçirə bilməmişik. Prodüsser institutu deyilən bir anlayış var. Azərbaycan prodüsserləri hələ dünya çapında özlərini təsdiqləyə bilməyiblər. Onlar, birmənalı olaraq, lobbiçilik edə bilmirlər. Bizdə bu məsələ çox zəifdir. Məsələn, dövlət sifarişi ilə istehsalata buraxılan filmlərin prodüsseri kimi kinostudiyanın direktorunun adı yazılır. Bilirsiniz, filmin çəkilişindən, səviyyəsindən çox, onun festivallarda təbliğatı, lobbiçiliyinin qurulması əsasdır. Müəllifi olduğum “Çölçü” filmi 37 beynəlxalq festivalda iştirak edib. Azərbaycana ən çox mükafat gətirən filmdir. “Çölçü” ilk dəfə 5 qitəyə çıxan Azərbaycan filmi olub. Bunların hamısını öz gücümə etmişəm. Mən öz filmimi Azərbaycan mədəniyyətinin nümunəsi kimi özüm festivallara təqdim etmişəm”.
“Neçə il davamlı olaraq Kann Festivalında Azərbaycan pavilyonu fəaliyyət göstərdi. Bəs pavilyon lazım olan tədbirləri həyata keçirə bilmədi?” - deyə Ş.Əliyevdən soruşduqda o bildirdi ki, pavilyon elə də aktivlik göstərməyib.
“Bizim orada pavilyonumuz var idi. Ancaq ölkələr var ki, onun Kann Festivalında heç pavilyonu da yox idi, ancaq aktiv iştirak etmişdi. Pavilyon açılmışdısa, konkret işlər görülməli idi. Orada ssenarilər təqdim edilməli, filmlərimiz bazara çıxarılmalı idi. Lakin biz bunu edə bilməmişik. Birdəfəlik bilməliyik ki, bizim beynəlxalq lobbiçiliyimiz çox zəifdir. Ancaq deyim ki, ölkəmizdə lobbiçiliyi uğurla yerinə yetirən Bakı Media Mərkəzidir. Media Mərkəzi tərəfindən bir neçə film çəkilib və o filmlər beynəlxalq festivallara təqdim edilir. Müxtəlif ölkələrdə nümayiş olunur. “Əli və Nino” filmi dünyada tanınır. Yəni kinomuzun dünyada təbliği ilə bağlı Bakı Media Mərkəzi işlər görür. Lakin Mədəniyyət Nazirliyinin kino şöbəsi hələ də bu məsələdə aktivlik göstərmir. EUROIMAGE təşkilatının da hələ ki, üzvü deyilik” - deyə Ş.Əliyev bildirdi.
Kinoşünas Aydan Cəfərli isə bizimlə söhbətində bildirdi ki, Azərbaycan filmlərinin yer tutmamasının səbəbi Kann Festivalına təqdim edilən filmlərin səviyyəsi ilə bağlı deyil, bu, müştərək layihələrin olmaması ilə bağlıdır: “Kann Festivalında hər ölkənin öz pavilyonu olur. Bir neçə il ardıcıl olaraq Mədəniyyət Nazirliyi də Kann Festivalında pavilyon yaratmışdı. Ancaq o pavilyonun heç bir əhəmiyyəti olmadı. O pavilyonun idarə edilməsi üçün külli məbləğdə pul xərclənirdi. Yəni dövlət lazımi vəsaiti ayırırdı. Dövlət bu sahədə əlindən gələni edib, edir də. Dövlətin kinoya qayğı və diqqəti böyükdür. Biz filmlərimizin Kann Festivalında qalib olmasını istəyiriksə, bunun üçün xarici ölkələrlə müştərək filmlər çəkmək üçün müqavilələr bağlamalıyıq. Onlarla müştərək filmlər çəkib festivala təqdim etməliyik. Festivalın öz şərtləri var. Dövlət maliyyə vəsaiti ayırdı, gözəl şərait yaratdı, lakin kino məmurları o şəraitdən istifadə edə bilmədilər. Deyim ki, o festivalda mükafat almaq üçün müştərək layihələr təqdim edilməlidir. Buna şərait də var. İndiyə qədər Azərbaycana dünya miqyasında tanınan bir neçə prodüsser gəlib, lakin bizimkilər onlarla əməkdaşlıq etməyə maraq göstərməyiblər. Ancaq Gürcüstan, Rusiya, Qazaxıstan o prodüsserləri gözləri üstündə saxlayırlar ki, onların imkanlarından istifadə edib filmlərini dünyaya çıxarsınlar. Avropa ölkələri ilə birgə film istehsal edirlər və bu filmlər Kann kimi festivallarda mükafat alır. Azərbaycan pavilyonu Kannda qurulmuşdusa, bu, yeni əlaqələrin yaradılması demək idi, ancaq bizimkilər əlaqə yaratmadılar”.
Kinoşünas qeyd etdi ki, ən böyük problemlərdən biri həmişə eyni adamların filmlərinin, ssenarilərinin Kann Festivalına təqdim edilməsidir. Onun sözlərinə görə, bu isə, istər-istəməz, filmlərimizin qarşısına sədd çəkir.
İradə SARIYEVA
