İltifat Hacıxanoğlu: “Üzvlük haqqının cəmi 5 manat olmasına baxmayaraq...”
Rəssamlar İttifaqı: “... üzvlük haqqı ləğv edilib”
Memarlar İttifaqı: “Bizdə illik üzvlük haqqı 100 manatdır”
Məhərrəm Qasımlı: “Başqa qurumlardan fərqli olaraq Aşıqlar Birliyində üzvlük haqqı və vəsiqə pulu yoxdur”
Xəyal Rza: “Elə üzvlərimiz var ki, illərdir üzvlük haqqı ödəmirlər”
Vaxt vardı ki, yaradıcılıq təşkilatları cəmiyyətin həyatında mühüm rol oynayırdılar. Son illər isə o qurumlar dövlətdən maliyyələşmələrinə baxmayaraq, ictimai fikrə, ictimai həyata elə də dərindən nüfuz edə bilmirlər.
Qeyd edək ki, ölkəmizdə fəaliyyət göstərən yaradıcılıq qurumlarının əksəriyyəti Sovet dövründə təsis edilən təşkilatlardır ki, bu gün də öz mövcudluqlarını qoruyurlar. Onu da bildirək ki, keçmis SSRİ-nin bir çox respublikalarında Sovet dövründə yaradılan yaradıcılıq təşkilatları ya ləğv edilib, ya da dövlət tərəfindən maliyyələşmir, ictimai təşkilat kimi özünü maliyyələşdirmə yolu ilə varlıqlarını qoruyurlar. Bizdə isə əksinə, yaradıcılıq qurumlarına çox yüksək səviyyədə dövlət dəstəyi var. Belə ki, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, Azərbaycan Aşıqlar Birliyi, Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı, Azərbaycan Memarlar İttifaqı, Azərbaycan Respublikası Kinematoqraflar İttifaqı da dövlət büdcəsindən aldığı maliyyə hesabına varlıqlarını qoruyur, tədbirlər keçirir, layihələr gerçəkləşdirirlər.
Əvvəllər yaradıcılıq təşkilatlarına üzv olmaq istəyən yaradıcı şəxs bir sıra kriteriyaları özündə birləşdirməli idi ki, cibində o quruma aid vəsiqə daşıya bilsin. Son dövrlər isə bu sahədə vəziyyət dəyişib. Birlik və ittifaqlara üzv olmaq bir qədər asanlaşıb desək yanılmarıq. Çünki bir sıra hallarda ortaya heç bir ciddi bədii nümunə qoymayan şəxsin (lərin) hansısa bir birliyin üzvlüyünə qəbul edildiyini görürsən. Bu da sözsüz ki, o qurumların ictimaiyyətdə nüfuzunun zədələnməsi ilə nəticələnir.
Bilirik ki, yaradıcılıq təşkilatlarının maliyyələşməsinin müəyyən bir hissəsi qurum üzvlərinin payına düşür. Yəni yaradıcı insanlar üzv olduqları təşkilata illik üzvlük haqqı ödəyirlər. Bir sıra hallarda isə yaradıcılıq təşkilatları rəhbərləri üzvlərin vaxtlı-vaxtında üzvlük haqqı ödəmədiklərindən gileylənirlər. Onlar deyirlər ki, üzvlərin bir qismi üzvlük haqqı ödəmir.
Bu gün Azərbaycanda fəaliyyət göstərən yaradıcılıq qurumlarının üzvləri vaxtlı-vaxtında üzvlük haqqını ödəyə bilirmi? Hansı qurumda üzvlük haqqı neçə manatdır?
21 iyun 2012-ci ildə yaradılan Azərbaycan Respublikası Kinematoqraflar İttifaqından bizə verilən məlumata görə, bu təşkilatda üzvlük haqqı ümumiyyətlə yoxdur: “Bizim qurum üzvləri təşkilatımıza üzvlük haqqı ödəmirlər. Çünki bizdə üzvlərdən üzvlük haqqı alınmır”.
Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının mətbuat xidmətinin rəhbəri İltifat Hacıxanoğlu bizimlə söhbətində bildirdi ki, ittifaqın 163 üzvü var və onların əksəriyyəti vaxtlı-vaxtında üzvlük haqqını ödəyirlər: “Bəstəkarlar İttifaqının üzvləri həm bəstəkarlar, həm də musiqişünaslardır. İttifaqın 163 üzvü var və illik üzvlük haqqı isə 5 manatdır. Deyərdim ki, yaradıcılıq təşkilatları arasında ən az üzvlük haqqı bizim qurumdadır. Üzvlük haqqının cəmi 5 manat olmasına baxmayaraq, bəzən onu ödəməyənlər də olur. Elə üzvlərimiz var ki, illiyi vaxtlı-vaxtında ödəyir. Ancaq bəziləri görürsən ki, gedib xaricdə yaşayır, orada fəaliyyət göstərir, lakin birlik üzvü olduğuna görə üzvlük haqqı ödəmir. Üzvlük haqqının ödənilməsi ilə bağlı az da olsa problemimiz olur. Ancaq deyim ki, üzvlük haqqı ödəyənlərin sayı ödəməyənlərin sayından çoxdur. Əslində, 5 manat simvolik bir məbləğdir”.
Üzvlük haqqının hansı məqsədlər üçün xərclənməsinə gəlincə, İ.Hacıxanoğlu bildirdi ki, toplanan məbləğ ittifaq üzvlərinin ad, yubiley günlərinə hədiyyə alınmasına, eləcə də gənc musiqiçilərin əsərlərinin səsləndirilməsinə və s. xərclənir: “Bəstəkarlar İttifaqı ildə iki dəfə gənclər üçün plenum keçirir. Həmin plenumda gənclərin əsərləri səsləndirilir. Gənc bəstəkarlar üçün əsas odur ki, əsərləri səsləndirilsin. Biz tələbələrin də əsərlərini səsləndiririk”.
İ.Hacıxanoğlu qeyd etdi ki, ittifaqın əsasnaməsinə əsasən, bəstəkarlıq və musiqişünaslıq fakültələrini bitirən və ən azından bir irihəcmli əsəri səslənən şəxslər ittifaq üzvlüyünə qəbul edilirlər. Onun sözlərinə görə, Bəstəkarlar İttifaqına qəbul qaydaları çox sərtdir və hər mahnı yazan quruma üzv ola bilməz: “Qurum üzvlüyünə qəbul olunmaq istəyənlər bir neçə prosedurdan keçirildikdən sonra üzvlük vəsiqəsi ala bilirlər. Bir məsələni deyim ki, Xalq artisti Firəngiz xanım Əlizadə Bəstəkarlar İttifaqının sədri olandan sonra ittifaqın həyatında bir sıra müsbət hallar baş verdi. Elə insanlar var idi ki, hətta elmlər doktoru olmasına baxmayaraq, hələ Bəstəkarlar İttifaqına üzv ola bilməmişdilər, lakin Firəngiz xanımın onları və digərlərini ittifaq üzvlüyünə qəbul etdi”.
Azərbaycan Rəssamlar İttifaqından da bizə bildirdilər ki, əvvəllər ittifaq üzvləri üzvlük haqqı ödəsələr də, son illər rəssamlar, heykəltəraşlar və sənətşünaslar üzvlük haqqı ödəməkdən azad ediliblər: “Rəssamlar İttifaqında üzvlük haqqı ləğv edilib. Bizim heç bir üzvümüz üzvlük haqqı ödəmir”. Qeyd edək ki, hazırda Rəssamlar İttifaqının 1500 nəfərə yaxın üzvü var.
Azərbaycan Memarlar İttifaqından verilən məlumata görə, bu qurumun 500 nəfər üzvü var və illik üzvlük haqqı isə 100 manatdır. Bizimlə həmsöhbət olan qurum əməkdaşı üzvlərin vaxtlı-vaxtında üzvlük haqqını ödədiyini bildirdi: “Bizdə illik üzvlük haqqı 100 manatdır və ittifaq üzvləri heç bir problem olmadan üzvlük haqqını ödəyirlər”.
Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin sədri, Əməkdar elm xadimi, professor Məhərrəm Qasımlının “Bakı-Xəbər”ə verdiyi məlumata görə isə 2016-cı ildən Aşıqlar Birliyi üzvləri heç bir üzvlük haqqı ödəmir: “Mən Aşıqlar Birliyinin sədri olduqdan sonra üzvlük haqqını ləğv etmişəm. Hətta bizim qurum aşıqlara üzvlük vəsiqəsini də pulsuz verir. Bu iş dövlət dəstəyi ilə həyata keçirilir. Başqa qurumlardan fərqli olaraq, Aşıqlar Birliyində üzvlük haqqı və vəsiqə pulu yoxdur. Hazırda Birliyin 350 nəfərdən çox üzvü var. Bilirsiniz ki, birlik tərəfindən üzvlərimizin attestasiyası keçirildi və üzvlər arasında təmizlənmə işi aparıldı”.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Xəyal Rzanın qəzetimizə verdiyi məlumata görə, hazırda birlik üzvlərinin sayı 1500 nəfərə yaxındır. X.Rzanın sözlərinə görə, Yazıçılar Birliyi üzvlərinin illik üzvlük haqqı 15 manatdır. Onun bildirdiyinə görə, əvvəllər isə üzvlük haqqı 10 manat olub: “Yazıçılar Birliyinin bütün üzvləri üzvlük haqqını heç də vaxtlı-vaxtında ödəmirlər. Elə üzvlərimiz var ki, illərdir üzvlük haqqı ödəmirlər. Təbii, zamanında ödəyənlər də var, ancaq onlarla yanaşı, ödəməyənlər də yox deyil. Bizim qurumda illik üzvlük haqqı 15 manatdır. Bundan əvvəl üzvlük haqqı 10 manat idi, son dövrlər isə 15 manat olub. Onu da deyim ki, üzvlük haqqı ödəməyənlərlə bağlı məsələ sərtləşdirildi. Buna baxmayaraq, yenə də ödəməyənlər var. Üzvlük haqqı ödəməyənləri isə nə Yazıçılar Birliyindən, nə də digər yaradıcılıq qurumlarından xaric etmək olur.
Tədbirlərin sərtləşdirilməsinə baxmayaraq, heç bir üzvlük haqqı ödəməyən üzvümüzə qarşı tətbiq edilməyib. Çünki nəzərə alınıb ki, onların arasında pulu ödəməyə imkanı olmayanlar da var”.
İradə SARIYEVA
