Leyla Məmmədəliyeva: “Aprel döyüşçülərini gənc nəslə tanıtmaq üçün bədii əsərlərin yazılması çox vacibdir”
Qəhrəmanlıq və zəfər tariximizin şanlı səhifələrindən olan aprel döyüşləri və ya “dördgünlük müharibə” Azərbaycan cəmiyyətində böyük ruh yüksəkliyinə səbəb oldu. 2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə keçən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan silahlı qüvvələri arasında yaşanan hərbi münaqişə Azərbaycan Ordusunun qələbəsi ilə nəticələndi.
Belə ki, Tərtər rayonunun Talış kəndi ətrafındakı yüksəkliklər və Seysulan kəndi, Cəbrayıl rayonunun Lələtəpə yüksəkliyi və Cocuq Mərcanlı, Goranboy rayonunun Gülüstan kəndi, Tərtər rayonunun Qazaxlar kəndi və Tərtər rayonunun Madagiz kəndi istiqamətində yollar düşməndən azad olundu. Bu gün fəxrlə xatırladığımız aprel döyüşlərində Vətən oğullarının şücaəti dillərdə dastana çevrilib.
Aprel döyüşləri haqqında indiyə qədər siyasi-publisistik kitablar yazılıb, məqalələr dərc edilib. Sözsüz ki, bunlar olduqca müsbət göstəricidir. Aprel döyüşlərinin ədəbiyyatda öz ifadəsini tapması, bu mövzuda nəsr və poeziya nümunələrinin yaradılması vacib bir məsələyə çevrilib. Qəhrəman aprel döyüşçülərinin göstərdiyi şücaət, Vətən uğrunda canlarını fəda etməsi, sağlamlığından keçməsi gerçək bir igidlik nümunəsidir. Bu döyüş zamanı Azərbaycan xalqı özünün igid oğullarını itirsə də, bu itkinin əvəzində doğma torpağımızın bir parçasının düşmən nəzarətindən xilas edilməsinin sevincini yaşadı.
Aprel döyüşlərində şücaət göstərən qəhrəmanlarımızın hər birinin həyatı, döyüş yolu, göstərdikləri qəhrəmanlıqlar ədəbiyyatda yer tutmalıdır. Aprel döyüşləri bədii ədəbiyyatda necə əks olunur?
Araşdırmamız nəticəsində məlum oldu ki, aprel döyüşləri haqqında nəsr əsəri yazılıb. Tanınmış yazıçı-publisist, dramaturq, tarixi romanlar müəllifi Yunus Oğuz “Ovçu” adlı əsərini aprel döyüşlərində şəhid olan Milli Qəhrəman Murad Mirzəyevə həsr edib. Bir müddət əvvəl nəşr edilən “Ovçu” romanı artıq Azərbaycan oxucusuna təqdim edilib. Onu da vurğulayaq ki, bu roman sırf faktlar əsasında yazılıb, elmi və ədəbi ictimaiyyət tərəfindən müsbət qarşılanıb.
Kitabı təhlil edən ədəbiyyatşünaslar qeyd edirlər ki, “Ovçu” romanı son dövrlərin maraqlı əsərlərindən biri olmaqla yanaşı, aprel döyüşləri haqqında yazılan sanballı əsərdir.
Qeyd edək ki, Y.Oğuz romanda tarixə sədaqətini saxlayıb, ermənilərin yüz illərlə bizə qarşı apardığı torpaq davasını da müfəssəl təsvir edib. Əsərdə Murad Mirzəyevlə yanaşı, onun ailəsi, şəhid yoldaşları, komandiri, müdafiə naziri və başqalarının, hətta erməni generalları və zabitlərinin də obrazları yaradılıb. Romanda Azərbaycanın dövlət başçısının obrazı xüsusi yer tutur.
Ədəbiyyatşünas Leyla Məmmədəliyeva bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, aprel döyüşləri haqqında elə də çox bədii əsər yazılmayıb. L.Məmmədəliyevanın sözlərinə görə, publisistik yazılar bu sahədə daha çoxdur, nəinki bədii əsər. O bu mövzuda Yunus Oğuzun “Ovçu” adlı roman yazdığını bildirdi: “Bilirsiniz, bizdə həmişə poeziya daha öndə olur. Baş verən hadisələrə şairlər yazıçılardan tez reaksiya verirlər. Bəlkə bu, janrların tələbindən irəli gəldiyi üçün belədir. Aprel döyüşləri haqqında şeirlər yazılıb, lakin bədii romana gəlincə, deyə bilərəm ki, mənə ancaq Yunus Oğuzun “Ovçu” romanı məlumdur. Bir ədəbiyyatşünas kimi başqa romanları xatırlaya bilmirəm. İki il bundan əvvəl baş verən və xalqımıza böyük qələbə sevinci yaşadan aprel döyüşləri haqqında daha çox yazılmalı idi. Bu mənada ki, həmin döyüşlərin bütün təfərrüatları haqqında səhih məlumatlar var. Yeri gələndə heç yazıçının arxivə getməsi də vacib deyil, çünki hadisə mətbuatda geniş şəkildə işıqlandırılıb. Yunus Oğuzun aprel döyüşlərinə həsr etdiyi əsər maraqlı və təsirlidir. Hesab edirəm ki, aprel döyüşlərində qəhrəmanlıqla şəhid olan Milli Qəhrəman Murad Mirzəyevin döyüş yolunu tam ifadə edib. Bundan başqa, yazıçı ermənilərin tarixən ərazilərimizə qarşı irəli sürdüyü iddiaları da bədii lövhələrlə, lakin tarixi faktlar əsasında ortaya qoyub. Aprel döyüşçülərinin qəhrəmanlıq yolu bədii ədəbiyyatda, xüsusən də nəsrdə daha geniş ifadə edilməlidir. Aprel döyüşçülərini gənc nəslə tanıtmaq üçün bədii əsərlərin yazılması çox vacibdir”.
Ədəbiyyatşünas hesab edir ki, bədii əsərlər qəhrəmanlığın təbliğində, zəfər tariximizin gənc nəslə təlqin edilməsində böyük rol oynayır.
Ədəbiyyatşünasın sözlərinə görə, bizim bir çox yazıçı Qarabağ müharibəsi haqqında əsər yazmağa cəhd göstərmir. Onun sözlərinə görə, tariximizin təbliğində yazıçıların yazdığı əsərlər mühüm əhəmiyyət kəsb edə bilər.
İradə SARIYEVA
