Elşad Əliyev: “Filmlərdə işlədilən jarqon sözlərə, bəzi ifadələrə, müəyyən səhnələrə görə nazirlik həmin filmlərə 18+ kateqoriyası verə bilər, o filmlərin yayımını qadağan edə bilməz” Zülfiyyə Eldarqızı: “Nazirlik bəzi özəl prodakşnların çəkdiyi filmlərə nəzarət etməlidir”
Respublikamızda özəl kinonun inkişaf etdirilməsi məqsədilə müstəqil kino şirkətləri, prodakşnlar fəaliyyət göstərirlər. İşə başladıqları ilkin dövrlərdə əsasən kiçik səhnəciklər, kadrlar çəkən kiçik və böyük kino şirkətləri, prodakşnlar son bir neçə ildir bədii filmlər çəkməyə başlayıblar. Bütün prodakşnlar da, bir qayda olaraq, “qara komediya” janrına müraciət edirlər. Hələ indiyə qədər çox az sayda özəl kino şirkəti ciddi janrda film təqdim ediblər. Bu filmlərin də sayı o qədər azdır ki…
Özəl prodakşnlar tərəfindən çəkilən və yerli kinoteatrlarda, televiziya ekranlarında nümayiş olunan filmlərin əksəriyyətinin janr, mövzu, süjetlər, aktyor seçimi baxımından əsasən bir-birini təkrar etməsi tamaşaçını yorur. Bu azmış kimi, filmlərdə yer alan vulqar sözlər, küçə ifadə və jarqonları, bəzi xoşagəlməz səhnələr tamaşaçıları əməlli-başlı narahat edir. Son bir-iki ildə bəzi özəl prodakşnlar tərəfindən bir-birinin bəhsinə çəkilən filmlərdə oxşar səhnələr əsasən ayaqyolu ilə bağlıdır. Sanki bütün personajların bir dərdi var, ayaqyolu tapmaq və vulqar səslənsə də, öz təbii ehtiyacını ödəmək. Hər filmdə qəhrəmanın ayaqyolu axtarması gülüş yaratmır. Belə şeylərin tez-tez filmlərdə təkrarlanması gülünc haldır. Bəzən filmlərdə yer alan bu kimi səhnələrlə bağlı rejissorlara, ssenaristlərə irad tutduqda bildirirlər ki, filmə tamaşaçı cəlb etmək üçün hər vasitədən istifadə etmək lazımdır. Halbuki, vulqar söz, ifadə, açıq-saçıq səhnələr filmə dividend gətirmir, əksinə, onu gözdən salır.
Özəl prodakşnlar tərəfindən çəkilən filmlər Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində qeydiyyata alınırmı? Ümumiyyətlə, bu filmlərə nazirlik tərəfindən nəzarət edilirmi? Nazirlik bu filmlərdə işlədilən vulqar sözlərin, yersiz səhnələrin qarşısının alınmasında nə kimi işlər görə bilər?
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin kinematoqrafiya sektorunun əməkdaşı Elşad Əliyev bizimlə söhbətində bildirdi ki, özəl prodakşnlar filmləri öz hesablarına çəkir və yayım vəsiqəsi almaq üçün nazirliyə müraciət edirlər. E.Əliyevin sözlərinə görə, nazirlik filmlərin yayımı üçün prodakşnlara yayım vəsiqəsi verməsə, onların istehsal etdiyi filmlər nə yerli kinoteatrlarda, nə də telekanallarda yayımlanar: “Özəl prodakşnlar filmləri öz maliyyə hesablarına çəkirlər. Əgər onlar çəkdikləri filmlərə görə nazirlikdən təşkilati dəstək istəyirlərsə, o halda nazirliyin filmə nəzarəti olur. Prodakşnlar kütləvi nümayişə buraxdıqları filmləri çəkib başa çatdırdıqdan sonra onları nazirliyin nəzdində fəaliyyət göstərən Filmlərin Dövlət Reyestrinə təqdim edir və burada filmlərə baxılır, onlara yayım vəsiqəsi verilir. Əgər reyestr tərəfindən özəl prodakşnların çəkdikləri filmlərə yayım vəsiqəsi verilməsə, o filmlər heç yerdə nümayiş oluna bilməz”.
“Nazirlik bu filmlərdə işlədilən vulqar sözlərin, yersiz səhnələrin qarşısının alınmasında nə kimi işlər görə bilər?” sualımıza isə cavab olaraq E.Əliyev bildirdi ki, filmlərin yayımına qadağa bir sıra hallarda qoyula bilər. Onun sözlərinə görə, bu məsələ Nazirlər Kabinetinin müvafiq qaydalarında öz əksini tapıb: “Nazirlər Kabinetinin müvafiq qaydalarına əsasən, ancaq dini, milli, irqi ayrıseçkilik yaradan, zorakılıq və pornoqrafiya təbliğ edən və dövlət əleyhinə olan filmlərin yayımına icazə verilmir. Yəni bu üç halda filmlərin yayımı həyata keçirilə bilməz. Ancaq filmlərdə işlədilən jarqon sözlərə, bəzi ifadələrə, müəyyən səhnələrə görə nazirlik həmin filmlərə 18+ kateqoriyası verə bilər, o filmlərin yayımını qadağan edə bilməz”.
Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Zülfiyyə Eldarqızı isə hesab edir ki, aidiyyəti qurumlar yeni çəkilən filmlərə nəzarəti gücləndirməlidirlər. Onun sözlərinə görə, özəl prodakşnlar tərəfindən çəkilən filmlərin bir çoxu normal kino tələblərinə cavab vermir: “Bu gün Azərbaycanda özəl kino şirkətlərinin çəkdiyi filmlərin çoxu intellektual kəsimin, ziyalıların, sənətkarların zövqünü oxşamır. Bu filmlərə ziyalılar, sənət adamları baxmırlar. Filmlərdə söyüşdən, jarqonlardan o qədər istifadə edirlər ki, adam təəccüblənir. Onlara irad bildirəndə deyirlər ki, tamaşaçı bunu tələb edir, biz də çəkirik. Bəyəm tamaşaçı filmlərdə söyüş söyülməsini istəyir? Ümumiyyətlə, bu filmlərə ciddi nəzarət edilməlidir. Bu yaxınlarda bir dövlət məmuru mənə dedi ki, bir neçə ildir mənim evimdə televizor yoxdur, bu cür filmlərə, bayağı verilişlərə görə televizoru götürmüşəm. Gör bu nə deməkdir? Hər filmdə ayaqyolu ilə bağlı kadrın olması da xoşagələn hal deyil. Bizim köhnə filmlərdə də ayaqyolu ilə bağlı kadrlar var, ancaq onu məişətin daxilində elə ustalıqla təqdim ediblər ki, adam bunu normal qarşılayır. Bu filmlər indi də maraqla baxılır. Hesab edirəm ki, bu gün hər kəs film çəkməməlidir. Filmi kinodan anlayışı olan adam çəkməlidir ki, vulqarizmi də, müəyyən səhnələri də ustalıqla təqdim edə bilsin. Məncə, nazirlik bəzi özəl prodakşnların çəkdiyi filmlərə nəzarət etməlidir”. İradə SARIYEVA
