Rafael Hüseynov: “Biz o istiqamətdə düşünürük”
Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması üçün həyata keçirilən tədbirlər xalqımızın əsrlər boyu sahib olduğu bütün dəyərlərin mühafizə edilməsinə, yaşadılmasına, təbliğatına böyük dəstəkdir. Bildiyimiz kimi, Azərbaycanın qeyri-maddi irsi olduqca zəngindir. Bu zənginliyin içində xalqımızın mədəniyyəti, mənəvi dünyası yaşayır.
İki il əvvəl qeyri-maddi mədəni irsin qorunması ilə bağlı qanun hazırlanacağı barədə fikirlər səsləndirilirdi. 2016-cı ilin oktyabrında Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Rafael Hüseynov KİV-lərə açıqlamasında demişdi ki, Azərbaycanın qeyri-maddi mədəni irsinin qorunması ilə bağlı xüsusi qanun hazırlanır. O qeyd edirdi ki, Azərbaycan UNESCO-nun "Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında" Konvensiyaya qoşulmasına baxmayaraq, qeyri-maddi mədəni irsimizin qorunması və onun dünyaya tanıdılması, qeyri-maddi mədəni irsin siyahısının tərtib edilməsi, mühafizəsinin qanunvericilik baxımından tənzimlənməsinə ciddi ehtiyac var.
Komitə sədri, həmçinin, vurğulayırdı ki, Azərbaycanın UNESCO ilə əməkdaşlığının olmasına baxmayaraq, 2000-ci ilədək ölkəmizin ancaq bir qeyri-maddi mədəni irsi bu təşkilatın siyahısına daxil olunaraq, mühafizə edilirdi. "Bu da Qız qalası və İşərişəhər tarixi qoruğu idi. Bu abidə də dağıldığına görə UNESCO bu abidəni öz siyahısına salmışdı. Azərbaycan Qobustandakı daşlar üzərindəki yazıları UNESCO-nun siyahısına salmaq üçün uzun müddət mübarizə apardı. Bu məsələ ancaq Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva UNESCO-nun xoşməramlı səfiri seçildikdən və onun sayəsində bu təşkilatla yaradılan sıx əməkdaşlıq münasibətlərindən sonra Qobustanın daşüstü yazıları UNESCO tərəfindən qorunma altına alındı... Bu baxımdan, belə qanunun hazırlanmasına və qəbul edilməsinə zərurət var. Biz qanun vasitəsilə Azərbaycanda qeyri-mədni irsin siyahısını hazırlayıb onların qorunma altına alınması, mühafizəsi və dünyaya çatdırılması istiqamətində hüquqi mexanizm müəyyən edə bilərik”.
Onu da vurğulayaq ki, ekspertlər bundan başqa, Azərbaycanın digər qeyri-maddi mədəni irsinin də UNESCO-nun nominasiyasına düşməsinə ehtiyac duyurlar.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2 oktyabr 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə UNESCO-nun “Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında” Konvensiyası respublikamızda qüvvəyə minib.
Azərbaycanın qeyri-maddi mədəni irsinin qorunması ilə bağlı qanun qəbul edilibmi?
Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Rafael Hüseynov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, hələ sözügeən qanun qəbul edilməyib. Onun sözlərinə görə, ancaq qanunun qəbul edilməsinə zərurət var: “Qeyri-maddi irsin qorunması ilə bağlı beynəlxalq konvensiya var. Bu konvensiya həm Avropa Şurasına üzv olan, həm də UNESCO ilə əməkdaşlıq edən hər bir ölkə üçün aktualdır. Biz UNESCO-nun ekspertləri ilə görüşlər keçirdikcə, həmin konvensiya ətrafında müzakirələr apararkən burada iki fikir yarandı. Birinci həmin konvensiyanı olduğu kimi qəbul etmək və onun şərtlərini yerinə yetirməklə bağlıdır. İkinci isə həmin konvensiyanın mətnindən bəhrələnərək bizim özümüzün qeyri-maddi mədəni irslə əlaqədar ayrıca qanunumuzu qəbul etmək məsələsidir. Ancaq düşünürəm ki, son illər respublikamızın UNESCO ilə əməkdaşlığının getdikcə fəallaşması nəticəsində Azərbaycanın qeyri-maddi irsinin bir çox nümunələrinin UNESCO çərçivəsində qorunmasına nail olduğumuza görə qeyri-maddi mədəni irslə bağlı əhatəli və Azərbaycan spesifikasını əks etdirən ayrıca qanun qəbul etməyə ehtiyac var. Biz o istiqamətdə düşünürük. Ancaq hazırda bir neçə vacib qanun var ki, onların üzərində işləyirik. Onların ən vaciblərindən biri Azərbaycanın yazılı abidələrinin qorunması və inkişafı haqqında qanun layihəsidir ki, onun üzərində çalışırıq. Güman edirəm ki, onu hazırlayıb mükəmməl vəziyyətə çatdırdıqdan sonra qeyri-maddi irslə bağlı qanun layihəsinə də qayıdacağıq”.
İradə SARIYEVA
