Qadın gülərsə, şu ıssız mühitimiz güləcək, Sürüklənən bəşəriyyət qadınla yüksələcək! (H.Cavid) Yaranmışın ən böyük sirri qadınla bağlıdır (D.Horfeldt). Qadının həyatı sevgi, duyğu, dözüm və fədakarlıqdan yoğrulub (O.de Balzak) Biz öz şah əsərlərimizi qadınlardan aldığımız ilham sayəsində yaradırıq (A.Düma) Qadın kitaba bənzəyir, onu sevərək və diqqətlə oxumaq lazımdır (E.Krepelin)
...Qadın haqqında nə sözlər tükənir, nə fikirlər bitir, nə də bu alovlu məhəbbətin sahili görünür. Mənim də yazımın qəhrəmanı ziyalı vətəndaş, ağbirçək xanım, fədakar qadın Şura Xudiyevadır.
Şura müəllimə haqqında qarabağlı ziyalılarımızdan çox eşitmişdim. Onun Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Xalq Maarif Şöbəsinin müdir müavini işlədiyi zamanlarda təhsildəki nailiyyətləri, ictimai fəallığı, radio fəaliyyəti ziyalı xanım kimi diqqətimi çəkirdi. Elə bu səbəbdən də Şura xanımı yaxından tanımaq, onunla həmsöhbət olmaq fikrinə gəldim. Ancaq necə? Haqqında yazmaq istədiyim xanım məni tanımır. Tanımadığı bir xanımla həmsöhbət olacaqdımı?..
Zəng etdim Şura xanıma. Telefonun o başında qəlbə yatımlı, doğma, gözəl bir səs məni valeh etdi. Hətta mənə elə gəldi ki, 78 yaşlı xanımla deyil, cavan bir aktrisa ilə söhbət edirəm. Qüsursuz nitq, aydın diksiya, məlahətli səs tembri... 5 dəqiqəlik telefon danışığından bir istilik, doğmalıq hiss etdim. Sonra məlum oldu ki, Şura xanım əslən Laçındandır. Bəlkə də elə bizi doğmalaşdıran ata-baba yurdumuz Laçın oldu...
Səhər yollandım Şura xanımın pişvazına. Qapını açanda qarşımda zahirən cılız, zəif, amma ruhunda varlığı görünən ağ birçəkli, simasından kübarlıq yağan bir fədakar ana, cəfakeş qadın gördüm.
1988-ci ildən başlayan Qarabağ hadisələri, digər insanlar kimi, Şura xanımın da həyatından izsiz keçməyib. Onlar da öz doğma Xankəndi torpaqlarından uzaq düşməyə məcbur edilənlərdən olublar.
Şura Məhəmməd qızı Xudiyeva orta təhsilini Şuşa şəhəri, 1 saylı məktəbdə alıb. Şuşa Pedaqoji Texnikumunda orta ixtisas təhsilini bitirdikdən sonra bir il sinif müəllimi işləyib. Təhsilini davam etdirmək istəyi və ədəbiyyata olan sonsuz marağı onu Azərbaycan Pedaqoji İnstitutuna gətirib. Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirən Şura Xudiyeva pedaqoji fəaliyyətini Nizami Gəncəvi adına Xankəndi şəhər 4 saylı orta məktəbdə davam etdirib. Sonradan elə həmin şəhərdə Müəllimlərin Təkmilləşdirmə İnstitutunda metodist kimi çalışıb. Çox keçməmiş Şura xanım işgüzar fəaliyyətinə görə daha yüksək vəzifəyə təyin olunub və 1990-cı ilə qədər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin Xalq Maarif Şöbəsində müdir müavini vəzifəsini icra edib. Bu vəzifədə gərgin əmək sərf edib. Vilayətin ucqar kəndlərində məskunlaşan azərbaycanlıların təhsil alması üçün erməni millətçiləri ilə sözün həqiqi mənasında mübarizə aparmalı olub və bu mübarizənin bəhrəsini görüb.
Məlum Qarabağ hadisələri ilə əlaqədar Bakıya köçdükdan sonra Şura xanım pedaqoji fəaliyyətini Nərimanov rayonu Xalq Təhsili Şöbəsində metodist kimi davam etdirib. Təhsil sahəsində işlədiyi illərdə “Diferensiallaşdırma və fərqləndirmə”, “Mədəniyyət inqilabçılığı sevmir”, “Tərbiyə də bir silahdır”, “Müəllim - şagird münasibətləri”, “Bir daha ifadəli oxu haqqında”, “Qeyri-adi açıq dərs” adlı məqalələr günümüzdə də aktuallığını saxlayır.
Şura Xudiyeva 1998-ci ildə “Təhsilin humanistləşdirilməsi baxımından təlim-tərbiyə prosesinin diferensiallaşdırılması və fərqləndirilməsi ili” çərçivəsində keçirilən müsabiqədə “İlin ən yaxşı metodisti” adına layiq görülüb. O, eyni zamanda, Müəllimlərin IV və VII qurultaylarının nümayəndəsi seçilib.
Ömrünün çoxunu təhsilə, mədəniyyətə, azərbaycançılıq ideyalarının təbliğinə həsr edən Şura Xudiyeva peşəkar nitq mədəniyyəti və qüsursuz fəaliyyətinə görə dəfələrlə Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya verilişləri komitəsinin yüksək mükafatlarına layiq görülüb.
Şura Xudiyeva Xankəndində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Radio Komitəsinin Azərbaycan verilişləri redaksiyasında diktor vəzifəsində çalışdığı illəri həyatının ən maraqlı dövrü hesab edir. Müsahibim o illəri belə xatırlayır: “Bilirsiz ki, zaman-zaman ermənilər Azərbaycan xalqına qarşı böyük iddialarla yaşayıblar. Onların içində həmişə bizə qarşı aqressiv münasibət, kin-küdurət olub. Bunu çox hiyləgərcəsinə daxillərində gizlətsələr də, müəyyən məqamlarda bu hisslər özünü büruzə verib. Ona görə də Xankəndində radioda Azərbaycan dilində verilişlərin yayımlanması Qarabağ erməniləri üçün arzuolunmaz idi. Onlar Dağlıq Qarabağın Ermənistana verilməsilə bağlı zaman-zaman Ermənistandan və başqa qızışdırıcı dövlətlərdən dəstək alaraq öz məkrli siyasətlərini yeridirdilər. Bu cəhdlərə də yavaş-yavaş nail oldular. Bu istiqamətdə ilk “işləri” də Xankəndindən azərbaycanlıları didərgin salmaq oldu. Xankəndində fəaliyyət göstərən Pedaqoji İnstitutun Azərbaycan bölməsi, şəhərdə yeganə Azərbaycan məktəbi olan Nizami Gəncəvi adına 4 saylı orta məktəb, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio verilişləri komitəsinin Dağlıq Qarabağ Muxtar vilayətindəki şöbəsinin Azərbaycan bölməsi ermənilərin gizli fəaliyyətinə mane olduğundan, onlar birinci növbədə bu qurumların fəaliyyətinə əngəl törədirdilər”.
Beləcə, Şura xanım uzun illər millətçi mühütdə diktorluq fəaliyyətini davam etdirir. Xankəndidə rəsmi bayramlarda, paradlarda, dövlət tədbirlərində onun səmaya ucalan səsi vilayətin azərbaycanlı sakinlərinə qol-qanad verir, daşnak tör-töküntülərinin isə qəzəbinə səbəb olurdu. Məğrur səsi ilə Xankəndinə Azərbaycan ab-havasını gətirən bu cəsarətli qadın düşmən hədəfində dururdu.
Təxminən 2 saat davam edən söhbətimizdə 1975-ci ildə ömür-gün yoldaşını - vilayətin tanınmış ziyalılarından olan Cəmil Xudiyevi itirərək üç oğul böyütmüş, hər birinə ali təhsil vermiş, zamanın bütün çətinliklərinə mərdanə sinə gərərək analıq borcunu tükənməz bir övlad sevgisi ilə yerinə yetirmiş Şura xanımın gözlərinin dərinliyində iztirablı günlərin xatirəsi gözümdən yayınmadı. Ömür-gün yoldaşının divardan asılmış şəklinə baxaraq, "30 ildir onu ziyarət edə bilmirik" - deyə ah çəkdi. Şuşanın adı çəkiləndə onun duyğulu, kədərli səsinin titrəyişi məni də həyəcanlandırdı. Onun ifadəli gözlərində sanki Zəlmxan Yaqubun
Bu gecə yuxuma girmişdi Şuşa, Cabbar ağlayırdı, Xan ağlayırdı. Dönmüşdü qanadı qırılmış quşa,
Qarabağ başabaş qan ağlayırdı.
misraları həkk olunmuşdu.
Bəli, Şura müəllimə də vətən nisgili ilə yaşayan yüz minlərlə soydaşımızdan biridir. 78 yaşın ərəfəsində olan Şura xanımın bu gün bir diləyi var - uzun illərin vətən, torpaq nisgilinə son qoyulsun və işğal altındakı torpaqlarımız tezliklə Azərbayana qaytarılsın. Elə bu nikbin notlarla da fikirlərimi yekunlaşdırıb mən də müsahibimin arzularına qoşulur və bu diləyimi ona çatdırıram:
Şura xanım! 80 yaşında Xankəndində sizinlə görüşmək arzusuyla...
Zülfiyyə Eldarqızı, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru
