Ənvər Çingizoğlu: “Bu, xalqımızın qədim sənət növlərinin və mətbəxinin yaşaması, təbliği deməkdir” Güllü Məmmədova: “Bir neçə ildir dövlət dəstəyi ilə müxtəlif bayramlar ərəfəsində xalq sənətkarlığı, eləcə də milli kulinariya ilə bağlı festival və yarmarkalar təşkil edilir”
Azərbaycanın folklor və sənətkarlıq ünvanlarından biri olan İsmayıllıda sənətkarlıq və milli mətbəx yarmarkası təşkil olunub. 4 gün davam edən yarmarkada Azərbaycan sənətkarları, kulinarlar öz əl bacarıqlarını təqdim ediblər. Qədim tarixə, zəngin mədəni irsə, çoxəsrlik ənənələrə malik İsmayıllı rayonunda belə bir yarmarka-festivalın təşkil edilməsi həqiqətən də bir sıra göstəricilərinə görə çox maraqlıdır.
Qeyd edək ki, yarmarka Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin İsmayıllı Rayon Regional İdarəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilib. İsmayıllı şəhərindəki Turist Mərkəzində təşkil edilən sənətkarlıq, folklor və milli mətbəx yarmarkasına yerli sakinlərlə yanaşı, turistlərin də cəlb edilməsi Azərbaycan sənətkarlarının, kulinarlarının təbliği deməkdir. Yarmarka keçirildiyi müddətdə yerli sakinlər və turistlər 6 gün ərzində milli folklor nümunələrini dinləyib, Şirvan aşpazlarının bişirdikləri təamlardan dadıb, dulusçuların, papaqçıların, misgərlərin əl işləri ilə tanış olublar. Yarmarkada İsmayıllı ilə yanaşı, Qobustan, Şamaxı, Ağsu və Qəbələ rayonundan gələn sənətkarlar da əl işlərini nümayiş etdiriblər.
Vaxtaşırı olaraq Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində folklor festivallarının keçirilməsi, eləcə də sənətkarların, aşpazların əl işlərinin yarmarkalarda təqdim edilməsi Azərbaycan mədəniyyətinin, adət-ənənələrinin, yaşam tərzinin nümayiş etdirilməsi amalına xidmət edir. Məlum olduğu kimi, İsmayıllı, o cümlədən də onun qonşuluğunda yerləşən rayonlarda sənətkarlığın müxtəlif növləri yüksək şəkildə inkişaf edib. Bu gün də həmin bölgələrdə xalq sənətinin yaşaması, bu sənət növlərinin gənc sənətkarlar tərəfindən gələcəyə daşınması müsbət haldır. İsmayıllıya xas olan kəlağayı sənəti, misgərlik, eləcə də digər xalq sənəti sahələrini itib-batmağa qoymayan sənətkarların əl işlərinin yarmarkaya çıxarılması onlara həm maddi, həm də mənəvi cəhətdən dəstəkdir.
Etnoqraf-jurnalist Ənvər Çingizoğlunun sözlərinə görə, bu cür tədbirlərin keçirilməsinin əsas məqsədi Azərbaycan xalqının tükənməz xalq sənəti növlərini təbliğ etmək, eyni zamanda da bu sənəti yaşadan sənətkarlara stimul verməkdir. İsmayıllının qədim sənətkarlıq məkanlarından olduğunu vurğulayan etnoqraf bildirdi ki, İsmayıllı başqa rayonlarımızdan fərqli olaraq daha qədim dövrlərdən səyyahların, tacirlərin marağında olub: “İsmayıllı qədim sənətkarlıq, folklor və ticarət şəhərlərimizdən biri olub. Tarixə nəzər salsaq görərik ki, hələ qədim və orta əsrlərdə dünyanın bir sıra ölkələri ilə İsmayıllı arasında ticari, mədəni əlaqələr mövcud olub. İsmayıllı sənətkarlarının əl işləri uzun əsrlərdir dünyaya məlumdur. Onu da vurğulayım ki, keçən əsrlərə qədər ətraf rayonlarda yaşayıb işləyən sənətkarlar da öz əl işlərini İsmayıllı bazarına çıxarırdılar. Çünki bura daim tacirlər, səyyahlar gəlirdilər. İsmayıllı bu baxımdan bölgədə fərqlənirdi. Ən qədim kəlağayı karxanalarının bir çoxunun da İsmayıllıda yerləşdiyi məlumdur. Bu gün o karxanaların az hissəsi sex şəklində işləyir. Bütövlükdə, tarixən İsmayıllı folklorumuzun, etnoqrafiyamızın, sənətkarlığımızın, şəhərsalma mədəniyyətimizin gerçək ünvanlarından biri olub. Bu gün isə İsmayıllı yeni-yeni tədbirlərə evsahibliyi edir. Burada keçirilən sənətkarlıq, kulinariya yarmarkasını çox yüksək dəyərləndirirəm. Bu, xalqımızın qədim sənət növlərinin və mətbəxinin yaşaması, təbliği deməkdir. Bu tədbirlərin əhəmiyyəti həm də ondadır ki, bura çoxlu turist maraq göstərir. Azərbaycan mədəniyyəti bütün göstəriciləri ilə turistləri cəlb edir. Turistlər həm İsmayıllı təbiətinin gözəlliyindən zövq alır, həm sənətkarlıq nümunələri ilə tanış olur, onları alır, həm də Azərbaycan mətbəxinin ləziz təamlarını dadırlar. Burada təqdim edilən sənətkarlıq nümunələrinin hər biri turistləri cəlb edir. Çünki bizim sənətkarların əl işləri həqiqətən də çox maraqlı və unikaldır. Bilirsiniz ki, bədnam qonşularımız Azərbaycan mətbəxinə də əl uzadırlar. Ancaq turistlər Azərbaycan mətbəxinə aid xörəkləri, şirniyyatları burada daddıqdan sonra xaricdə gedib bu yeməklərdən danışacaqlar ki, filan xörək ermənilərin yox, azərbaycanlılarındır. Bu, Azərbaycan kulinariyasının xaricdə təbliğ edilməsinə böyük dəstəkdir”.
Ə.Çingizoğlu qeyd etdi ki, bu yarmarkaların özəl cəhəti həm də ondadır ki, onlar həm də festival formatında keçirilir. Bu yarmarkalarda folklor nümunələrinin, səhnəciklərin, Azərbaycan musiqisinin də təqdim edildiyini vurğulayan etnoqraf qeyd edir ki, bu da turistlərə müsbət təsir göstərir. Azərbaycan sənətkarlığının çoxşaxəli olduğunu deyən Ə.Çingizoğlu hesab edir ki, belə tədbirlər bütün rayonları əhatə etməlidir. O qeyd edir ki, burada məqsədlərdən biri turistlərin diqqətini mədəniyyətimizə, folklorumuza, sənətkarlıq nümunələrimizə cəlb edib onları əcnəbilərə tanıtmaqdırsa, digər tərəfdən, məqsəd bu örnəkləri gənc nəslə sevdirməkdir: “Belə tədbirlər çox keçirilməlidir ki, gənclərin də diqqətini öz dəyərlərimizə yönəldək. Gənc nəsil öz dəyərlərimizi sevməlidir ki, onları gələcək nəslə lazımi səviyyədə, itkisiz ötürə bilsin”.
Folklorşünas-etnoqraf Güllü Məmmədovanın sözlərinə görə isə bu tədbirlərin keçirilməsi əsasən sənətkarların əl işlərini nümayiş etdirmək və onlara maddi stimul vermək məqsədi daşıyır: “Bilirsiniz ki, Azərbaycanın bölgələrində sənətkarlığın çeşidli növləri inkişaf edir. Bu gün xalçaçılıq, papaqçılıq, misgərlik, dulusçuluq, tikmə, toxuculuq, həsirsalma və s. sənət növlərini yaşadan sənətkarlar öz əl işlərini satmaq üçün müxtəlif festival və yarmarkalara qatılırlar. Bu çox müsbət haldır. Ümumiyyətlə, bu o deməkdir ki, dövlətin mədəniyyət siyasətində sənətkarlığın inkişafına xüsusi diqqət yetirilir. Bölgələrdə ekspedisiyalarda olanda bəzən sənətkarlar giley edirlər ki, düzəltdikləri sənət nümunələrini sata bilmirlər, yaxud onlardan bu nümunələri ucuz qiymətə almaq istəyirlər. Bir vaxtlar sənətkarların vəziyyəti ağır idi. Son illər dövlət sənətkarlara əməlli-başlı stimul verir, onların əmək nümunələrini müxtəlif yollarla qiymətləndirməyə çalışır. Bir neçə ildir dövlət dəstəyi ilə müxtəlif bayramlar ərəfəsində xalq sənətkarlığı, eləcə də milli kulinariya ilə bağlı festival və yarmarkalar təşkil edilir. Bu, sənətkarlara böyük kömək olur, həm maddi gəlir əldə edirlər, həm də mənəvi cəhətdən güc alırlar”.
İradə SARIYEVA
