Gülüm Qiyasova: “İndi qəhrəmanlığa, xüsusən də əmək qəhrəmanlığına münasibət dəyişib” Təranə Məlikova: “Hazırda da əmək nəğmələri yarana bilər”
Bu gün çoxlarımıza elə gəlir ki, əmək və zəhmət adamlarının şəninə şeirlər yazılarsa, mahnılar qoşularsa, bu, Sovetlərə qayıtmaq istəyindən doğur. Əslində isə belə deyil. İnsan əməyinə, zəhmətinə verilən qiymət və dəyər özünü şeirdə də, musiqidə də ifadə etməlidir. Bu günün də öz əmək, zəhmət qəhrəmanları var. Bizim çoxumuz onları tanımasaq da, bu insanlar fəaliyyət göstərirlər.
Keçən zamanlarda Azərbaycan şair və bəstəkarları pambıqçı, sağıcı qadınlara, neftçilərə, üzümçülərə, çobanlara, daha neçə-neçə əmək qəhrəmanına şeirlər, mahnılar həsr edirdilər. Bu mahnılar Azərbaycanın böyük müğənnilərinin ifasında dildən-ağıza düşür, hər yanı dolaşırdı. Bəlkə də bu mahnıların yaranması dövrün ideoloji tələbindən irəli gəlirdi. Bu illərdə yüzlərlə əmək qəhrəmanının adı çəkilən, əməyi vəsf edilən bədii əsərlər, şeirlər, musiqi nümunələri meydana gəlirdi ki, onların sözləri də, musiqisi də ölməzdir. Onları təsadüfi insanlar vəsf etmirdi, Azərbaycanın ən tanınmış şair və bəstəkarları əmək qəhrəmanları haqqında yazmaqdan zövq alırdı. Çünki əməyi, zəhməti dövlət tərəfindən qiymətləndirilən, köhnə insanların dili ilə desək, əməkdə xarüqələr yaradan insanların zəhmətini ifadə edən mahnıları oxumaq sənətkarlara xoş idi. Bəzən deyirlər ki, şairlər, bəstəkarlar əmək qəhrəmanlarına yazdıqları mahnıları, şeirləri könüllü yazmırdılar. Bu, ümumiyyətlə, səmimi səsləniş deyil. Yaradıcı adam duymadığı hadisəyə necə biçim verə bilər? Bu mükünsüzdür...
Azərbaycanın tanınmış şairlərinin əksəriyyəti əmək qəhrəmanlarına şeir həsr edib, bəstəkarlar isə o şeirlərə mahnı yazıblar. Sorağı Azərbaycanın hüdudlarından kənarlarda da dolaşan “Sürəyya” mahnısını bu gün əksəriyyətimiz əzbər bilirik. Pambıqçı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Sürəyya Kərimovaya həsr edilən bu mahnının mətni tanınmış şair Zeynal Cabbarzadəyə, musiqisi isə Səid Rüstəmova aiddir. “Sürəyya” mahnısını ölməz Rəşid Behbudov, böyük müğənnimiz Sara xanım Qədimova və digəriləri oxuyublar. Hətta bu mahnını türkiyəli müğənnilər də ifa edib. Qardaş Türkiyədə də populyar olan bu mahnı bu gün bizim müğənnilərin repertuarından qaçaq düşsə də, olduqca gözəl əsərdir. Pambıqçı Qızqayıt Həsənovaya və digərlərinin şəninə yazılan mahnılar onların hünər və zəhmətlərini ifadə edirdi.
Musiqiçi Gülüm Qiyasova bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu gün sosrealizm tələblərindən çıxış etmək mükün deyil, günün öz tələbləri var. O bildirdi ki, hazırda da əməkçi insanlar var, o insanlar haqqında da yazmaq istəyənlər ola bilər: “İndi qəhrəmanlığa, xüsusən də əmək qəhrəmanlığına münasibət dəyişib. Bu gün nə adlı-sanlı pambıqçılar var, nə tütünçülər, nə də sağıcılar. Bu mahnılar Sovet dövrünün tələbi ilə yazılırdı. Ancaq deyim ki, onların heç birində bayağılıq, xoşagəlməyən ifadələr yox idi. Çox gözəl mahnılar idi. Sözsüz ki, əmək adamlarının əməyinin tərənnüm edilməsi vacib məsələ idi. O dövrdə çox maraqlı əmək nəğmələri yarandı. Tərbiyəvi-mədəni hadisə sayılan o mahnılar bu gün də bir musiqi əsəri kimi səslənə bilər. Bildiyim qədər, bu gün neftçilərə və digər peşə sahiblərinə mahnı bəstləyənlər var. Bu günün də öz qəhrəmanlıq nümunələri olmalıdır. Neft bu gün də var, görün neft-qazla bağlı nə qədər layihə həyata keçirilib. Bu gün “Bakı-Ceyhan”la bağlı mahnılar, şeirlər çoxdur. Nailə Mirməmmədlinin nefçilərin əməyinə həsr etdiyi bir neçə mahnısı var. Sonra xanım bəstəkar həlak olan neftçilərin də ruhuna mahnı ithaf edib. Bəstəkarların bu kimi sahələrə marağı onların yaradıcılığında rəngarənglik axtarışları ilə də bağlıdır. Bu gün pambığın, tütünün, üzümçülüyün, ipəkçiliyin inkişafı ilə bağlı rəsmi qərarlar var, bu sahədə işlər görülür. Bəlkə də yeni pambıqçılar nəsli yetişəcək, sənətkarlar onları da vəsf edəcəklər”.
Qeyd edək ki, bəstəkar Nailə Mirməmmədli mətbuata açıqlamasında qeyd edib ki, bu gün əmək mahnıları yazılsa, onlar da yadda qala bilər: “Düşünürəm ki, indi də bu cür mahnılar yaxşı yazılsa, sözləri uyğun olsa, niyə də yadda qalmasın. Sifariş olunarsa, əlbəttə, mən də yazaram”.
Musiqiçi Təranə Məlikovanın dediyinə görə isə bu gün bəstəkar və şairlər istəsələr, bu janrı inkişaf etdirə bilərlər: “Çox istərdim ki, bəstəkarlar yeni əməkçi nəğmələri yaratsınlar. Bizim folklorumuzda da çoxlu əməkçi nəğməsi var. Sovet illərində də əmək qəhrəmanlarına saysız mahnı yazılıb. Bu günün də öz qəhrəmanları olmamış deyil. Hazırda da əmək nəğmələri yarana bilər. Yaranmasa da, heç olmasa o illərdə yazılan əməkçi mahnılarını müğənnilər öz repertuarına salsınlar. Bu olduqca maraqlı görünər. O mövzulara “Sovetlərin qalığıdır deyib” onları gözdən salmaq olmaz. Bəstəkar və şairlər köhnə musiqi janrlarını saxlasalar yaxşıdır. Bu günün də öz qəhrəmanları var. Adamlar var ki, çalışdıqları işdə fərqlənirlər, onları dövlət də qiymətləndirir, musiqiçilər də belə insanlara qiymət verməlidir”.
İradə SARIYEVA
