Ruslan Atakişiyev: “Kənd təsərrüfatının sığortalanmasına maraq çox aşağıdır”
Aydın Hüseynov: “Azərbaycanda kənd təsərrüfatının sığortalanması genişlənməlidir”
Kənd təsərrüfatı bir sıra risqlərin təsiri altındadır. İnsanların iradəsi xaricində olan təbiət hadisələri - sellər, daşqınlar, zəlzələlər və s. bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycandan da yan keçmir. Təbii fəlakətlər respublika iqtisadiyyatına hər il orta hesabla 30-50 milyon dollar miqdarında ziyan vurur, ayrı-ayrı ekstremal hadisələr zamanı isə bu rəqəmlər daha böyük məbləğlərlə hesablanır.
Kənd təsərrüfatında texniki tədbirlərlə qarşısını almaq mümkün olmayan risqlərin tez-tez baş verməsi, ümumiyyətlə, gəlir səviyyəsi aşağı olan fermerləri çox çətin vəziyyətə salır, onların səylərinə mənfi təsir edir. İnkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan bir çox ölkələrdə kənd təsərrüfatı sığortalarının tətbiqi ilə bu fəlakətlərin səbəb olduğu zərərlərin əvəzi ödənilir. Kənd təsərrüfatında təbii risqlərin başında dolu, yanğın, quraqlıq, fırtına və sel fəlakəti gəlməkdədir. Bu risqlərin yaradacağı ziyanların tamamilə qarşısını almaq mümkün deyil. Bu səbəbdən sığorta təşəbbüskarın zəmanəti olmaqdadır. Başqa sözlə, kənd təsərrüfatı sığortaları fəlakətlərə qarşı texniki tədbirlər yetərli olmadığında ziyanın aradan qaldırılması üçün zəmanət yaradır.
Azərbaycan dövləti bu sahəyə dəstəyi əsirgəmir, onun tətbiqi üçün qanunlar qəbul edir. Bu sırada aqrar sığortanın tətbiq edilməsi xüsusi önəm daşıyır. “Kənd təsərrüfatında sığortanın stimullaşdırılması haqqında” Qanun hələ 2003-cü ildə imzalanıb. 10 ildən sonra Prezident İlham Əliyev tərəfindən həmin sənədə dəyişikliklər və əlavələr edilib. Lakin etiraf edək ki, aqrar sektorda sığortaya cəlb olunan fermer təsərrüfatlarının sayı nə fermerləri, nə də dövlətin özünü qane edir. Problem ondadır ki, ölkədə aqrar sığortaya maraq o qədər də böyük deyil.
Maraqlıdır, ölkədə kənd təsərrüfatının sığortalaması nə yerdədir? Ekspertlər hazırda bu sahədə ümumi vəziyyəti necə dəyərləndirir?
Məsələyə münasibət bildirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyev buna bir sıra rakursdan yanaşdı: “Bununla bağlı görüləsi bir sıra işlər var. Çünki kənd təsərrüfatının sığortalanmasına maraq çox aşağıdır. Məsələ ondadır ki, ümumiyyətlə, kənd təsərrüfatı sığorta üçün çox risqli sahə hesab olunur. Nəzərə almaq lazımdır ki, kənd təsərrüfatında sığorta hadisələri daha çox baş verir. Məsələn, quraqlıq, sellər bu kateqoriyaya aid olan hadisələrdir. Ona görə də banklar kənd təsərrüfatının sığortalanmasında maraqlı olmurlar. Bu baxımdan hesab edirəm ki, dövlət bu sahəyə daha çox maraq göstərməlidir. Yəni aqrar sektorun maliyyələşdirilməsinə vəsait ayrılmalıdır ki, bu sahəyə maraq artsın. Fikrimcə, bu istiqamətdə işlər qurularsa, aqrar sahənin sığortalanmasında problemlər öz həllini tapacaq”.
Millət vəkili Aydın Hüseynovun fikrincə isə fermerlərdə bu sahəyə inam olmalıdır: “Yəni təbii şəraitlə əlaqədar olaraq hər hansı bir fermer yağış və digər iqlim dəyişiklikləri səbəbindən becərdiyi məhsulu götürə bilməz. Məhsul istehsalına çəkdiyi xərc hər hansı bir formada itkilərə məruz qala bilər. Ona görə də bu risqlərdən qorunmaq üçün məhsul sığortalanmalıdır. Bunun üçün onları stimullaşdırmaq lazımdır. Ona görə də Azərbaycanda kənd təsərrüfatının sığortalanması genişlənməlidir. Eyni zamanda, kənd təsərrüfatının sığortalanması istiqamətində işlər intensivləşməlidir. Bu, nəticə etibarilə, kənd təsərrüfatının inkişafına gətirib çıxaracaq. Eyni zamanda, stimullaşdırıcı amillərdən biri olacaq. Fermerlər də məhsul becərərkən hər hansı bir risqin azaldığını görəcəklər”.
Vidadi ORDAHALLI
