Vüqar Bayramov: “Zeytun yağının daxili və xarici bazara çıxarılması baxımından imkanlar genişdir”
Azərbaycanda zeytunçuluğun inkişafına dair proqram layihəsi hazırlanıb. Bu barədə “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalına və emalına dair Strateji Yol Xəritəsi”nin yarımillik monitorinq və qiymətləndirmə hesabatında deyilir. Hesabatda bildirilir ki, respublikada zeytunçuluğun inkişaf etdirilməsi, bu sahədə ölkənin tələbatının yerli məhsul istehsalı hesabına təmin olunması, gəlirliliyin və ixrac potensialının artırılması istiqamətində təhlillər aparılıb və müvafiq dövlət orqanları ilə birlikdə yaxın 10 il üçün ölkədə zeytunçuluğun inkişafına dair proqram layihəsi hazırlanıb.
Beynəlxalq statistik məlumatlara əsaslansaq, zeytunun dünyada illik istehsalı 5,5 milyon tona yaxındır. Bu qiymətli məhsulun ən iri istehsalçıları Avropada - İtaliya, İspaniya, Yunanıstan və Portuqaliya, Afrikada -Tunis, Mərakeş, Əlcəzair, Liviya, Yaxın Şərqdə -Türkiyə, Suriya və Livan hesab edilir. Qalan ölkələrin payı istehsalda çox azdır.
Zeytun bitkisi hektardan 25-35 sentner və daha çox məhsul verir ki, bundan da 1-2 ton zeytun yağı almaq mümkündür. Dünya üzrə zeytun əkilən ərazilərin ümumi sahəsi 10 milyon hektardan çoxdur. Əkin sahələrinin həcminə görə birinci yeri İspaniya (1,5 milyon hektar) tutur.
Albaniyanın dövlət büdcəsinin təmin olunmasında isə zeytun xüsusi çəkiyə malikdir. Bu ölkədə yetişən zeytun emal müəssisələrində son məhsul şəklində ölkənin daxili bazarını təmin etməklə yanaşı, xarici ölkələrə də ixrac edilir. Hazırda Azərbaycanda 1740 hektara yaxın zeytun bağları var ki, bunlardan da 1725 hektarı barvermə imkanına malikdir. 2014-cü ildə respublika üzrə 846 ton məhsul, 60 tona yaxın zeytun yağı istehsal edilib. Ümumilikdə zeytunçuluğun inkişafı Azərbaycan iqtisadiyyatına nə verəcək?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, zeytunçuluğun inkişafı ölkə iqtisadiyyatı üçün müsbət perspektiv vəd edir: “Zeytunçuluq kreativ sektorlardan biridir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanda zeytun məhsullarına tələbat var. Həmçinin, bu məhsulun becərilməsi üçün imkanlar var. Həm də ölkədə zeytunçuluğun inkişafı üçün bir ənənə mövcuddur. Digər tərəfdən, zeytun məhsullarına tələbat var. Zeytunun xammal formasında da ixrac imkanları genişdir. Həm də bu, nəticə etibarilə, zeytunun emalı üçün imkanlar yaradır. Zeytun yağının daxili və xarici bazara çıxarılması baxımından imkanlar genişdir. Bu da, öz növbəsində, ölkədə qeyri-neft sektorunun inkişafına müsbət təsir göstərə bilər. Eləcə də bu, zeytunçuluqla məşğul olan sahibkarların gəlirlərinin artması ilə nəticələnə bilər. Həmçinin, sahibkarlıq fəaliyyətinin rentabelliyinə müsbət təsir göstərər. Bütün bunlar, əlbəttə ki, Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Hesab edirəm ki, sözügedən proqram Azərbaycanda zeytunçuluğun inkişafına müsbət təkan verəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
