Rəsul Cahangirli: “Ölkədə hektardan 10 ton yox, 50 ton üzüm əldə etmək mümkündür”
Prezident İlham Əliyev Şamaxı rayonuna səfəri çərçivəsində üzüm bağları ilə tanış olub. Ölkə başçısının hazırda intensiv metodlara əsaslanan aqrar sektorun yaradılmasına yönələn siyasəti, həyata keçirilən dövlət dəstəyi tədbirləri uğurlu nəticəsini verir. Üzümçülüklə bağlı həyata keçirilən tədbirlər də bunun əyani təsdiqidir.
“2012-2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında üzümçülüyün inkişafına dair Dövlət Proqramı” bu sahənin yenidən dirçəldilməsində mühüm rol oynayır. Bu dövlət proqramı üzümçülüklə məşğul olan sahibkarların fəaliyyətini də gücləndirib, yeni üzümçülük təsərrüfatlarının yaradılmasına müsbət təsir göstərib. İlbəil üzüm bağlarının sahəsi genişləndirilir. Bu gedişlə Azərbaycanda üzümçülüyün əvvəlki şöhrəti özünə qaytarılacaq.
1970-ci ildə respublikada ildə 22,7 milyon dekalitr şərab, 526 min dekalitr konyak istehsal edildiyi halda, 1980-ci ildə şərab istehsalı 120 milyon dekalitrə, konyak istehsalı isə 1,16 milyon dekalitrə çatdırılıb.
Keçmiş SSRİ üzrə şərab və konyak istehsalı sahəsində respublikanın xüsusi çəkisi müntəzəm olaraq yüksəlirdi. Azərbaycanın şərab və konyakları keçmiş SSRİ-nin regionları ilə yanaşı, Macarıstan, Almaniya, Bolqarıstan, Polşa, Çexoslovakiya, Kuba və Monqolustan kimi ölkələrə də ixtrac olunurdu. Azərbaycanda ən yüksək üzüm istehsalına 1982-ci ildə nail olunub. Həmin il respublikada üzümlüklərin ümumi sahəsi 267 min hektara, hektardan məhsuldarlıq 95 sentnerə, ümumi üzüm istehsalı isə 2,1 milyon tona çatdırılıb.
Müxtəlif səbəblərdən kənd təsərrüfatında çəkisi kəskin şəkildə azalan üzümçülüyün bərpası istiqamətində son illər komleks işlər görülür. Xaricdən məhsuldar üzüm tingləri gətirilir, fermer və sahibkarlara bu yondə dövlət dəstəyi artırılır. Ümumilikdə, Azərbaycanda üzüm istehsalı Sovet dövründəki səviyyəyə qaldırılsa, bunun ümumi iqtisadiyyatda çəkisi nə qədər ola bilər? Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, bu istiqamətdə işlər davamlı şəkildə aparılsa, üzümçülüyün iqtisadiyyatda çəkisi xeyli artacaq: “Çünki bunu şərtləndirən bir sıra amillər var. Məsələ ondadır ki, üzüm bağları bir dəfə salınır və azı 80 il məhsul verir. Hesab edirəm ki, bu faktor mühüm amillərdən biridir. Düzgün arqotexniki qulluq edildikdə, hər hektardan 100 sentner məhsul yığmaq olur. Digər əkin sahələri ilə müqayisədə üzüm sahələrindən dəfələrlə çox qazanc götürülür. Hazırda ölkədə üzüm sahələrinin hər hektarından təxminən 10 ton məhsul əldə edilir. Fikrimcə, yeni texnologiyalardan istifadə olunarsa və aqrotexniki qaydalara riayət edilərsə, məhsuldarlığı yüksək səviyyəyə qaldırmaq mümkün olar. Nəticədə ölkədə hektardan 10 ton yox, 50 ton üzüm əldə etmək mümkündür. Üzümçülük məhsullarının ixracından ölkəyə xeyli valyuta cəlb etmək olar. Üzümdən şərab, üzüm şirəsi, bəhməz, kişmiş, mürəbbələr və s. məhsullar istehsal etmək olar. Üzüm bağlarını və istehsalı artırmaq, xarici bazara da keyfiyyətli məhsul çıxarmaq üçün böyük imkanlar var. Bunu etməklə respublikaya xeyli gəlir gətirmək mümkündür. Üzümçülük sektoru dağıdılmasaydı, indi ondan götürdüyümüz gəlir bəlkə də neftdən əldə etdiyimiz gəlirlərdən çox olardı. Vaxtilə bu sahə iqtisadiyyatda dövlət büdcəsinin 40-45 faizini təmin edirdi. Üzümçülüyün inkişaf etdirilməsi hesabına Fransa, İspaniya, İtaliya, Portuqaliya, Argentina və bir çox başqa dövlətlərdə şərabçılıqdan külli miqdarda gəlir əldə edilir”.
Vidadi ORDAHALLI
