Pandemiya səbəbindən karantin rejiminin tətbiqinə başlandıqdan sonra, ilk dəfə olaraq, Azərbaycanda iqtisadi artım qeydə alınıb.
Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumata görə, bu ilin ilk 5 ayında 31 milyard 532 milyon manatlıq ümumdaxili məhsul istehsal olunub. Bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,8 faiz çoxdur. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, pandemiyanın təsirlərindən ötən il Azərbaycanda ÜDM istehsalı 4.3 faiz azalıb. Bu ilin ilk ayında isə iqtisadiyyatımız 2.5, ilk 2 ayında 3.2, birinci rübdə 1.3 və nəhayət, yanvar-aprel aylarında 0.2 faiz azalıb. Göründüyü kimi, ötən ildən başlanan azalma tempi may ayının yekunlarında az da olsa artımla əvəz olunub.
Onu da qeyd edək ki, bu ilin ilk 5 ayında iqtisadiyyatın neft-qaz sektorunda əlavə dəyər 6,7 faiz azalıb. Qeyri-neft sektorunda isə 4,5 faiz artıb. Qeyri-neft sektorunda iqtisadi aktivliyin yüksəlməsi, həmçinin, bu ilin yanvar ayından sonra sərt karantin tədbirlərinin tətbiq edilməməsi və bir sıra yumşalmalara gedilməsi ilə bağlıdır.
Bəlli olur ki, pandemiyanın təsirləri üzündən iqtisadiyyatın geriləməsi prosesi artıq dayanıb. Cüzi də olsa iqtisadiyyat artmağa sbaşlayıb.
“İşğaldan azad olunan ərazilərdə bərpa işləri görülür, infrastruktur yenidən qurulur”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, iqtisadi artımın yüksəlməyə doğru yönəlməsi həm məhdudiyyətlərin azalması ilə bağlıdır, həm də dünya bazarında neftin qiymətinin bahalaşması ilə əlaqədardır: “Artıq nəinki Azərbaycan, bir sıra ölkələr pandemiya ilə bağlı məhdudiyyətləri yumşaldırlar. Çünki bəzi ölkələrdə, o cümlədən, Azərbaycanda kütləvi vaksinasiya tədbirləri həyata keçirilir. Bütün bunların nəticəsində yoluxmalar xeyli azalıb. Üstəlik, turizm mövsümünün başlamaq üzrə olması ümumi inkişaf meyllərinə müsbət təsir edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, turizm neftdən sonra ölkəmizə ən çox valyuta gətirən sektordur. 2019-cu ildə Azərbaycanın gəlmə turizm gəlirləri 2.7 milyard dollardan çox olub. Pandemiyadan əvvəl turizm və əlaqəli sahələrdə 100 minə yaxın vətəndaş çalışırdı. Məhdudiyyətlərin azaldılması iqtisadi aktivliyə müsbət təsir göstərməklə yanaşı, həmçinin, məşğulluğun təmini baxımından da vacibdir. Neftin qiymətinin yüksəlməsi bu baxımdan vacib rol oynayır. Nəzərə almaq lazımdır ki, işğaldan azad olunan ərazilərdə bərpa işləri görülür. İnfrastruktur yenidən qurulur. Bu və digər işlər iqtisadiyyatın bir sıra sahələrində canlanmaya müsbət təsir edir. Bu da, öz növbəsində, iqtisadi sferada müəyyən aktivliyə və artıma stimul verir”.
Ekspert hesab edir ki, iqtisadi fəallığın qarşıdakı dövrdə də artacağı gözlənir.
Vidadi ORDAHALLI
