Tarixlər boyu Qacarların, bəy və xanların, çar generalları və kommunistlərin ən müxtəlif sınaqlarından keçmiş Şuşanın erməni əsarətindən qurtuluşunun ardınca iki klassik münasibət nümunəsini də yaşadıq. İri ranqlı bəzi məmurlarımızın və Prezidentin Şuşanın sonrakı taleyi ilə bağlı tam əks baxış mövqelərində olduqlarını gördük. Şuşa ikinci dəfə xilas edildi. Birinci dəfə 28 illik erməni, ikinci dəfə neçə il davam edəcəyi bəlli olmayan "milli məmurların" özbaşına eksperimentləri üçün "təcrübə dovşanına" çevrilmək təhlükəsindən xilas oldu.
Hansısa nazirliyin, böyük şirkətin Şuşada yerli nümayəndəlik açmaq niyyətinin arxasında nələrin dayandığını hər kəs başa düşür. Bu gün ofis binası, sabah onun yanında əməkdaşlar üçün yay-qış istirahət pansionatı, içində həmin nazirlik və şirkətin "əvəzolunmaz rəhbərinin" ailəsi üçün ayrıca istirahət yeri, nazirliyin qonaq evi və sair kimi əcaib bir zəncir... Hələ yanında irili-xırdalı şəxsi biznes obyektlərinin mütləq tikiləcəyini demirəm. Əgər hər bir nazirlik və şirkətin belə davranacağını nəzərə alsaq, qarşısı alınmayacağı təqdirdə Şuşanın az vaxtda talançı bir rəqabətin hədəfinə çevriləcəyini qəti əminliklə demək olar. Prezidentin Şuşa ilə bağlı önlədiyi təhlükənin əsas elementləri budur.
Şuşa olayı iri məmurlarımızın bir çoxunun böyük qüsurunu da açdı - öz təçəbbüs və mülahizələrini müdafiə edib əsaslandırmaq yolunda gərəkli cəsarət sahibi olmamaq... Prezident onların bir neçəsini torbaya doldurub divara çırpdı, başı əzilən kim, qol-qabırğası qırılan kim, birindən səs çıxmadı. Demək istəmirəm ki, dillərinə qılınc bağlayıb Prezidentə qarşı qiyama, üsyana qalxmalı idilər. Yox. Onların prinsipsiz mütiliyi və sükutu elə Şuşada "filan şeyi etmək istiyirəm" təçəbbüsü ilə Prezidentin qarşısına çıxanda da prinsipsiz olduqlarına dəlalət edir. Bundan başqa, onlara neçə illər, hətta bəzisinə neçə on illər vəzifə, şöhrət, pul-para, hamının qarşısında öyünmək imkanı vermiş və "sizin yolunuzda ölməyə də hazırıq” dedikləri Prezidenti hələ şəxsən tanımadıqlarını da sübut etdilər. Tanısaydılar, onun ağıllı, dərin və tam düşünən insan olduğunu bilər, elə bu səbəbdən də təşəbbüslərdən qabaq yetərincə düşünər, hər hansı təşəbbüsə "stop" qoyulanda isə Prezidentin ağıllı izahları qəbul edəcəyinə əmin olardılar.
Prezidentin əsaslı və kəskin ittihamını öz ünvanına sükutla qarşılayan bəzi adı çəkilən məmurların susmağını başa düşdük. Həqiqətən də İndiki anda Şuşada nə "AzAL", nə "zastava", və sair deyil, ən azı bir kiçik "pojarnı komanda"nın gərəkli olacağını sakit şəkildə izah etmək olardı. Təəssüf... Təklif və ya təşəbbüslər anındakı “şığıyan cəsarətliliyi” indi görmədik. Öz təşəbbüsünü, öz layihəsini, həm də öz şəxsi maraq və mülahizələrinə hesablanmış təklifini müdafiə etmək gücündə olmayan məmurun sırf dövlətçilik əhəmiyyəti və ya ictimai maraq kəsb edən bir məsələ naminə gərəkli cəsarəti göstərə biləcəyinə inanmaq olmur. İctimaiyyətin mənafeləri çərçivəsində belə məmurların yeri barədə ümumiyyətlə düşünə bilmirəm. Onlar özləri belə düçüncələr üçün əsas ola biləcək şeyləri çoxdan öldürüblər. Dövlətçilik mənafeləri kontekstində isə Prezident belələrinin bundan sonra nə qədər faydalı olacaqları üzərində düşündüyünün anonsunu verdi. Görsənən budur ki, Prezident kadr islahatlarını davam etdirmək inamındadır və ictimaiyyətin də məhz bunu gözlədiyini əla bilir.
Bilirsinizmi ki , "mən mədəniyyət paytaxtı dedim, məmur paytaxtı yox" məntiqi nə qədər adamların ürəyindən tikan çıxartdı... Çünki "məmur planları" əsasında digər bölgələrimizdə nələrin edildiyini , nələrin edilmədiyini insanlar bilir...
Aydın QULİYEV
PS. Şuşa kontekstində növbəti yazımın adı belə olacaq -" Şuşa və Laçının xəyanət qurbanlığı, tarixçi "professor-akademiklərin yoxa çıxması", İlham Əliyevin təklənməsi..
